Ortalyq memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq qujattama arhıviniń dırektory Baıan Jumataeva respýblıkanyń halyq sharýashylyǵy, ǵylym men tehnıka salasyndaǵy jetistikterin kórsetetin ǵylymı-tehnıkalyq qujattamalardy saqtaý, esepke alý jáne paıdalanýdy qamtamasyz etý maqsatynda qurylǵan arhıv tarıhyna toqtalyp, qorlardy tolyqtyrý jumystary týraly aıtyp ótti.
«Táýelsizdik – basty qundylyǵymyz. Kúni búginge deıin jetken jetistikterimizge osy táýelsizdigimiz yqpal etti. Otyz jyldan astam ýaqyt ishinde eldiń ál-aýqatymen qatar tól mádenıetimiz ben tilimiz órkendedi. Jas memleket tarıhyndaǵy jańa dáýir dál osy táýelsizdikten bastaý aldy. Búginde respýblıkadaǵy arhıvter úshin táýelsizdik tarıhy, Jeltoqsan oqıǵasyna qatysty málimetterdiń mańyzy joǵary. Bul baǵyttaǵy arhıvtik qorlardy zertteý isin jalǵastyrý Jeltoqsan oqıǵasyna jańa kózqaraspen qaraýǵa yqpal etedi», dedi Baıan Amantaıqyzy.
Ortalyq memlekettik arhıvi dırektorynyń orynbasary Márzııa Jylysbaeva atap ótkendeı, arhıv qorlary elimizdiń saıası qurylysy, zań, quqyq salasy, táýelsizdik jolynda atqarylǵan isterge qatysty qundy derektermen tolyǵyp keledi. Ásirese, zertteýshiler úshin Jeltoqsan oqıǵasy, el egemendiginiń qalyptasý jyldaryndaǵy tarıhı derekterdiń orny bólek. Arhıv derekteri tarıhı salmaǵy basym qujat retinde memlekettilik qurylymynyń damý barysyn aıǵaqtap qana qoımaı, jas ǵalymdar, zertteýshiler úshin tyń izdenisterge jol ashady.
Jıyn barysynda Almaty qalasy memlekettik arhıviniń Qujattardy ǵylymı paıdalaný jáne jarııalaý bóliminiń basshysy, jeltoqsanshy Láılá Rahıpova azattyqqa qol sozǵan jastardyń jalyndy qadamy, ór rýhy týraly áńgimeledi. Aıtýynsha, «Jeltoqsan» áli kúnge jartylaı jabyq taqyryp. Al arhıv qorlaryndaǵy Jeltoqsan oqıǵasyna qatysty málimetter jeke-jeke zertteýlerdi qajet etedi.
Ortalyq memlekettik arhıv qyzmetkeri, jeltoqsanshy Gúlnar Satambaeva óz esteligimen bólisse, Almaty oblysy memlekettik arhıviniń bólim basshysy Gúlmıra Asylhanova «Táýelsizdik tarıhyna taǵzym» baıandamasyna oblystyq arhıv qorynda Jeltoqsan oqıǵasyna qatysty saqtalǵan kóptegen derekterdi nazarǵa aldy. Oblystyq arhıv qyzmetkeri «Asqar Ydyrys «Jeltoqsan oqıǵasynyń qurbany – Erbol Spataev» taqyrybynda baıandama jasap, týysy Quralaı Bıǵasheva stýdent Erboldyń jastyq shaǵy, arman-maqsaty jaıynda áńgimeledi.
Ortalyq memlekettik kıno-foto qujattar men dybys jazbalary arhıviniń Aqparattyq tehnologııalar bóliminiń biliktiligi joǵary deńgeıdegi arhıvısi Aıbar Moldahalı Jeltoqsan kóterilisi men táýelsizdikke qatysty qujattardyń mańyzyn atap ótti.
«Qujattar – elimizdiń táýelsizdik jolyndaǵy kúrdeli de jaýapty kezeńderiniń aıǵaǵy. «Hronıka neobıavlennoı demonstrasıı», «Samoe dorogoe» derekti fılmderi men sırek hronıka kadrlary sol ýaqyttyń naqty kórinisin, qoǵamnyń kóńil-kúıin, jastardyń batyl qadamyn jáne oqıǵanyń saıası mánin ashyp kórsetedi. Al «Táýelsizdik kúni» fılmi – jas memlekettiń alǵashqy qadamdaryn beınelep, jańa tarıhı kezeńniń bastalǵanyn dáleldeıdi. Bul qujattar – tek ótkenniń kýási emes. Olar bolashaq urpaqty tárbıeleıtin, ulttyq sanany qalyptastyratyn, tarıhı jadty nyǵaıtatyn baǵa jetpes mura. Ýaqyt ótken saıyn quny artyp, táýelsizdik shejiresiniń ajyramas bóligine aınalyp keledi. Sondyqtan arhıv qorlaryndaǵy aýdıo vızýaldy qujattardy saqtaý, zertteý, sıfrlandyrý jáne qoǵamǵa keńinen tanytý –táýelsizdik tarıhyn tereń túsinip, ony keleshekke jetkizýdiń mańyzdy mindeti» dedi Aıbar Aıdynuly.
Dóńgelek ústelde sondaı-aq arhıv salasy mamandary Erkeaıym Álıasqarova, Arýjan Bekbalaeva, Gúlmıra Shalbaeva baıandama jasap, qatysýshylar Ortalyq memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq qujattama arhıvi jáne Almaty qalasynyń Ortalyq memlekettik arhıvi qorlar qundy qujattary negizinde daıyndalǵan «16 jeltoqsan tarıh betterinde» beınerolıgi men qujattyq kórmeni tamashalady.
Almaty
