Foto: ashyq derekkóz
Euronews jazǵandaı, Kýala-Lýmpýrdyń Joǵarǵy soty eks-premerdi aqshany jylystatý, qyzmettik ókilettigin asyra paıdalaný jáne memlekettik qarajatty zańsyz ıemdený baptary boıynsha aıypty dep tapty. Sot úkimine sáıkes, ol sondaı-aq 2,8 mıllıard eýro kóleminde aıyppul tóleýge mindetteldi.
Atalǵan is Nadjıb Razakqa qatysty 1MDB qory boıynsha shyǵarylǵan ekinshi iri sot úkimi. Buǵan deıin ol osy qorǵa baılanysty ózge bir qylmystyq is aıasynda sottalyp, qazir jazasyn ótep jatyr.
Tergeý materıaldaryna sáıkes, júzdegen mıllıon eýro eks-premerdiń jeke banktik shottaryna túsken. Al onyń qorǵaý tarapy bul qarajat Saýd Arabııasynan kelgen «saıası qaıyrymdylyq» ekenin alǵa tartyp, Razaktyń qarjylyq operasııalardan beıhabar bolǵanyn málimdegen.
Alaıda sot bul ýájderdi qabyldamady. Kýala-Lýmpýr Joǵarǵy soty Nadjıb Razaktyń barlyq qarjylyq transaksııalardan tolyq habardar bolǵanyn dáleldeıtin aıqyn ári naqty aıǵaqtar bar ekenin atap ótti.
Sýdıa Kollın Loýrens Sekerah Saýd Arabııasynan keldi delingen tórt hattyń jalǵan ekenin aıtyp, qarajattyń naqty kózi 1MDB qory bolǵanyn málimdedi. Onyń aıtýynsha, eks-premer bul qarajattyń shyǵý tegin teksermeı, kerisinshe, ony jeke múddesine paıdalanǵan.
Sotta usynylǵan kýágerlerdiń aıǵaqtary Nadjıb Razak pen Loý Thek Chjo arasyndaǵy tyǵyz baılanysty kórsetti. Sýdıanyń sózinshe, Loý eks-premer úshin «senimdi tulǵa, deldal jáne qarjylyq operasııalardy uıymdastyrýshy» rólin atqarǵan. Qazirgi ýaqytta Loý Thek Chjo bostandyqta júr.
Sonymen qatar, Nadjıb Razak tergeý júrip jatqan kezeńde bas prokýrordy jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy organnyń basshysyn qyzmetten bosatyp, óz yqpalyn saqtap qalýǵa tyrysqany anyqtalǵan.
Nadjıb Razak Malaızııa premer-mınıstri qyzmetin 2009-2018 jyldary atqardy. Ol 1MDB qoryn bılikke kelgennen keıin kóp uzamaı qurǵan.
AQSh Ádilet mınıstrliginiń deregine sáıkes, 2009–2014 jyldar aralyǵynda qordan 4,1 mıllıard eýrodan astam qarajat zańsyz shyǵarylyp, AQSh, Sıngapýr jáne Shveısarııa arqyly jylystatylǵan.
1MDB janjaly qoǵamda úlken rezonans týdyryp, 2018 jylǵy saılaýda Nadjıb Razak basqaratyn partııanyń jeńilisine ákeldi. Bul partııa Malaızııany 1957 jyldan beri, ıaǵnı táýelsizdik alǵan ýaqyttan bastap basqarǵan bolatyn.
Aıta keteıik, 2020 jyly eks-premer SRC International isi boıynsha 12 jylǵa sottalyp, jazasyn 2022 jyldyń tamyzynan bastap óteı bastady. 2024 jyly Malaızııanyń keshirim jasaý jónindegi keńesi onyń jaza merzimin qysqartqan edi. Alaıda jańa úkim onyń túrmede otyrý merzimin uzartýy múmkin.
Sondaı-aq Nadjıb Razaktyń jubaıy Rozmah Mansor 2022 jyly bólek bir paraqorlyq isi boıynsha 10 jylǵa sottalyp, qazirgi ýaqytta apellıasııa qaralǵanǵa deıin kepilmen bostandyqta júr.
