Foto: depositphotos.com
Memleket basshysyna qarjy naryǵyn damytýdyń 2025 jylǵy nátıjeleri men aldaǵy kezeńge arnalǵan mindetter týraly baıandaldy.
Mádına Ábilqasymova byltyr bank sektorynyń ornyqtylyǵy qamtamasyz etilgenin, jyl saıynǵy qadaǵalaý-baǵalaý sıkli aıaqtalǵanyn jetkizdi. Bankterdiń aktıvteri 11 paıyzǵa ósip, 68,3 trıllıon teńgege deıin ulǵaıdy. Kapıtaldyń jetkiliktiligi 20,7 paıyzdy qurady.
Memleket basshysyna bankter týraly jańa zań, sondaı-aq ınvestısııalyq qorlar jáne reıtıngtik qyzmet týraly zań jobalary ázirlengeni jóninde aıtyldy.
Bızneske berilgen kredıtter 2025 jyldyń qarashasyndaǵy jaǵdaı boıynsha 17,9 paıyzǵa artyp, 14,8 trıllıon teńgege jetken. Kásipkerler 17,5 trıllıon teńgege jańadan nesıe resimdedi. Bankter jalpy somasy 2,3 trıllıon teńge bolatyn 8 sındıkattalǵan jobany birlesip qarjylandyrdy. Shaǵyn jáne orta bıznesti kredıtteý isin qoldaý úshin 2025 jyldyń maýsym aıynda «Damý» qorynyń janynan Kepildik qory quryldy. Búginge deıin 505 mıllıard teńge kóleminde nesıe kepildikteri berildi.
Qasym-Jomart Toqaevqa tutynýshylyq kredıtter berý 2024 jylmen salystyrǵanda eki ese tómendegeni jóninde aqparat berildi. Tutynýshylyq nesıeni shekteý úshin tólem merzimi keshiktirilgen jaǵdaıda 5 jyldan astam ýaqyt ishinde qaryz berýge tyıym salyndy. Sondaı-aq úsh jyldan bes jylǵa deıingi merzimge jáne táýekeli joǵary qaryzdardy berýge shekteý qoıyldy. Qaryz alýshynyń kirisine qaraı borysh kóleminiń jańa koeffısıenti bekitildi.
Halyqtyń shamadan tys kredıt alýyn azaıtý maqsatynda bankter men mıkroqarjy uıymdary 703 myń azamattyń qaryzyn rettep, ishinara keshirdi. Jeke tulǵalardyń bankrottyǵy týraly zań qoldanysqa engeli beri bankter 56 myń adamnyń 209,7 mıllıard teńge bereshegine keshirim jasady. Ipotekalyq turǵyn úı zaımdaryn qaıta qarjylandyrý baǵdarlamasy aıasynda 1,2 myń qaryz alýshyǵa qoldaý kórsetildi.
Zań qabyldanǵanmen, bankrottyqqa tapsyrý nege qıyndap ketti?
Qarjylyq alaıaqtyqqa qarsy kúres sheńberinde kredıt berý kezinde «sheshim qabyldaý kezeńi» zańnamaǵa engizildi. Alǵashqy qaryzdy resimdeýge azamattyń ózi kelýge tıis. Budan bólek, alaıaqtyq jaǵdaıynda kredıtti sot sheshimimen jáne sottan tys tártippen esepten shyǵarýdyń negizdemeleri keńeıtildi.
Agenttik óziniń qadaǵalaý qyzmeti aıasynda bankterge 2025 jyly 49 ret ınspektorlyq jáne qujattamalyq tekseris júrgizgen. Saqtandyrý naryǵyna qatysýshylardy – 47, baǵaly qaǵazdar naryǵyn – 54, al mıkroqarjylandyrý sýbektileri men kollektorlyq agenttikterdi 260 márte teksergen. Nátıjesinde 628 qadaǵalaý sharasy qoldanylyp, jalpy somasy 641,3 mıllıon teńge aıyppul salyndy. Mıkroqarjylandyrý jáne kollektorlyq agenttikter naryǵyndaǵy 58 sýbekt lısenzııasynan aıyryldy. Onyń ishinde 23-i májbúrli túrde toqtatyldy, al 9 sýbektiniń lısenzııasy alyndy.
Kezdesý sońynda Memleket basshysy qarjy turaqtylyǵyn qamtamasyz etý, ekonomıkanyń naqty sektoryn nesıeleýdi ulǵaıtý jáne qarjy qyzmetterin tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý jóninde birqatar naqty tapsyrma berdi.
Eske salaıyq, búgin Memleket basshysy FIS prezıdenti Iohan Elıashty «Dostyq» ordenimen marapattady.
Sondaı-aq Prezıdent Qazaqstandaǵy orys, slavıan jáne kazak uıymdary qaýymdastyǵynyń tóraǵasy, Parlament Májilisiniń depýtaty Sergeı Ponomarevti qabyldady.
