2025 jylǵy 18 jeltoqsanda Premer-mınıstr Oljas Bektenov Qarjy mınıstrligine bıýdjet qarajatyn jumsaýdyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń (ÁMSQ) qyzmetin taldaý týraly tapsyrma berdi.
Taldaý qorytyndysy boıynsha qarjy mınıstri Mádı Takıev bıýdjettik shyǵystardyń ósýine qaramastan (2026 jyly osy maqsattarǵa arnalǵan shyǵystar 2,4 trln teńgeni quraıdy, bul 2020 jylmen salystyrǵanda 1 trln teńgege artyq) Qordyń tıimdiligi artpaı turǵanyn baıandady. Bul rette 2020 jyldan beri jınaqtalǵan ınvestısııalyq tabys 588 mlrd teńgeni qurady, onyń ishinde tek 2025 jyldyń ózinde 195,9 mlrd teńge bolǵan. Taldaýǵa kórsetkendeı, qarajattyń edáýir bóligi qor aktıvterinde jınaqtalady jáne medısınalyq qyzmet kórsetýge jumsalmaıdy.
Qarjy mınıstrligi júrgizgen medısınalyq qyzmet kórsetýdiń aqparattyq júıeleriniń IT-aýdıti birqatar júıeli zańbuzýshylyqty anyqtady:
- Jalǵan pasıentterdi tirkeý (kontıngent tirkelgen kezde 1 myń adam bolǵanmen, is júzinde medısınalyq qyzmetke 500-i jýyq júginedi, alaıda tólem búkil kontıngent úshin júrgiziledi);
- Azamattarǵa ózderine tán emes medısınalyq qyzmetterdi kórsetý;
- MÁMS jáne jumys berýshilerdiń erikti medısınalyq saqtandyrý qarajaty esebinen birdeı qyzmetterdi qosarlana qarjylandyrý;
- Qysqa merzimde medısınalyq qyzmetterdiń «ádetten tys» kóp kólemin kórsetý;
- Qaıtys bolǵan azamattarǵa qyzmet kórsetý;
- Balalarǵa kúnine myńnan astam dári-dármekterdi jazyp berý jáne t. b.
Qarjy mınıstri Mádı Takıev naqty sandar men mysaldar keltirdi:
1️⃣ Jekemenshik klınıka bir kúnde 1 442 pasıent qabyldanǵan, al bir kúnde ortasha eseppen 24 adamǵa deıin qabyldandy (6 saǵattyq jumys kúninde 1 pasıentke 15 mınýt). Sol klınıkada basqa dáriger bir aıda 4 832 naýqasty qabyldaǵan (Astana qalasy);
2️⃣ Bir mamanda bir aıda 1 713 emdeý jasaǵan jaǵdaı tirkelgen, jekelegen kúnderi – táýligine 300-400 tekserý jasaǵan (Astana qalasy).
3️⃣ 996 qaıtys bolǵan pasıentke medısınalyq qyzmet kórsetýdiń 3 640 oqıǵasy anyqtaldy, mysaly 2023 jyly qaıtqan adamdy 2025 jyly qabyldaýǵa jazǵan, (qaıtys bolǵannan keıin 2,5 jyl ótken soń).
4️⃣ 1,8 mlrd teńgege pasıenttiń jynysyna sáıkes kelmeıtin skrınıngterdiń 769 446 jaǵdaıy tirkeldi. Máselen, 768 827 er adam áıel aýrýlaryna (jatyr moıny obyryna) skrınıngten, 619 er adam mammogrammadan ótti dep kórsetilgen. Tek bir aýdandyq aýrýhanada osyndaı 11 123 jaǵdaı anyqtaldy (Almaty oblysy).
5️⃣ Balalarǵa arnalǵan dárilik zattardy júıeli túrde jalǵan tirkeýdiń 68 717 jaǵdaıy naqtylandy. Dımeksıd preparaty boıynsha eki balaǵa 126 myń jazba tirkelgen, ıaǵnı árqaısysyna 63 myń retten esepten shyǵarylǵan (Jetisý oblysy);
6️⃣ Bir pasıentke bir táýlik ishinde dári-dármekterdi esepten shyǵarýǵan 2 872 jaǵdaı belgili boldy. Balalar aýrýhanasynda osyndaı 179 jaǵdaı anyqtaldy: 88 myń birlik dári-dármek esepten shyǵaryldy, bul rette pasıentter stasıonarda 1 kúnge jetpeıtin ýaqyt qana bolǵan (Astana qalasy) jáne taǵy basqa derekter bar.
Taldaý qosarlanǵan qarjylandyrýdyń keń taralǵan eki jaǵdaıyn anyqtady. Birinshisinde – jekemenshik medısınalyq uıymdardyń jumys berýshi tarapynan erikti medısınalyq saqtandyrý boıynsha jáne MÁMS qorynyń qarajaty esebinen bir mezgilde tólem alýy bolsa, ekinshi jaǵdaıda – bir naýqastyń bir mezette eki medısınalyq uıymnyń bazasynda qatar tirkelýi.
Sondaı-aq salyq organdary medısınalyq uıymdar basshylaryna qatysty kameraldyq baqylaý júrgizip, olardyń tabystary men satyp alǵan múlikterine taldaý jasady. Nátıjesinde 2024-2025 jyldar aralyǵynda 1 465 basshy 5 myńnan astam jyljymaıtyn múlik obektisin satyp alǵany, al 912 adamnyń 1 416 avtokólik ıelengeni anyqtaldy. Jekelegen basshylardyń árqaısysy 52-den 124-ke deıin jyljymaıtyn múlik obektisin jáne 14-ten 24-ke deıin avtokólik satyp alǵan.
Sonymen qatar Qor men Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń aqparattyq júıeleriniń, sondaı-aq normatıvtik-quqyqtyq bazasynyń shashyrańqylyǵy atap ótildi. Pasıentter men medısınalyq uıymdar boıynsha biryńǵaı derekter qorynyń bolmaýy qoldanystaǵy normatıvtik bazanyń kóp jaǵdaıda halyqqa medısınalyq kómek kórsetýdiń túpki nátıjesine emes jekelegen uıymdardyń (MÁMS, «SK Farmasııa») qyzmetterine baılanystyrylýyna alyp keldi.
Medısınalyq uıymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy, jaraqtandyrylýy jáne kadrlyq talaptary bastapqy rastalǵannan soń odan keıingi baqylaý is júzinde júrgizilmeıdi. Baqylaýdyń aldyn alý tetikteri qurylmaǵan, bul medısınalyq uıymdardyń TMKKK jáne MÁMS quraldaryn maqsatsyz paıdalanýdy der ýaqytynda boldyrmaýǵa múmkindik bermeıdi.
Júıede únemdeýge yntalandyrý jolǵa qoıylmaǵan: únemdelgen qarajatty bıýdjetke qaıtarý quraldary qarastyrylmaǵan. Tıimdilikke emes, qarajatty ıgerýge degen motıvasııa ornyqqan.
Tarıf belgileýde de belgili bir problemalar anyqtaldy. Júıede 3 myńnan astam tarıf qoldanylady, bul medısınalyq qyzmetterdi ákimshilendirý men baqylaýdy edáýir qıyndatady.
Qorytyndylaı kele Premer-mınıstr Oljas Bektenov kelesideı tapsyrmalar berdi:
Qarjy mınıstrligi barlyq aıtylǵan derekter boıynsha materıaldardy prosestik sheshimder qabyldaýy úshin quqyq qorǵaý organdaryna bersin;
Barlyq qarjy aǵyndaryn baqylaý úshin Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory Qarjy mınıstrliginiń qaramaǵyna berilsin;
Qarjy mınıstrligi júıeleriniń bazasynda densaýlyq saqtaý júıesiniń barlyq bıznes-prosesterin tolyq sıfrlandyrý qamtamasyz etilsin;
ÁMSQ aktıvterin ornalastyrý jáne ınvestısııalyq tabys alý jónindegi ınvestısııalyq strategııanyń parametrlerin qaıta qaraý arqyly negizsiz qarjylandyrý toqtatylsyn.
