Udaıy izdenis ústinde júretin azamat «qolymdy mezgilinen kesh sermedim» dep ókinetindeı kórindi. Keshiktim degeni sol, qazaqtyń qasıetti dombyrasyn 8-synypta sherte bastapty. «Babalardan qalǵan asyl murany tym erterek boıǵa sińirgen abzal. Sol turǵydan alǵanda birshama ýaqyt keshteý qımyldaǵan sııaqtymyn. Erterek iske kirisý kerek edi», deıdi ol ótken shaqqa qaraılap.
Túrki jurtynyń ádebıetine erte bastan ańsary aýǵan ol Tonykók, Kúltegin dáýirine deıin boılaǵan. Qazaq saharasynyń áıgili jyraýlary Buqardyń, Qabannyń murasyn qolynan kelgenshe el ishinde dáriptep, nasıhattap júr. «Qobylandydan» bastap, Jambyldyń «Suranshy batyr», «Qyz Jibek» sekildi irgeli dastandaryn qaı kezde de toqtaýsyz jyrlaýǵa daıyn.
«Qazaqtyń jyr-termeleri – ultymyzdyń ǵasyrlardan beri jalǵasqan teńdessiz murasy. Oǵan eshkimniń talasy joq. Qıssa-dastandar, batyrlar jyry kisi rýhyn janıtyny, sanamyzdy silkıtini anyq desem, qatelese qoımaspyn. Dombyranyń nemese qobyzdyń súıemeldeýi negizinde jarty aı boıy jyrlaıtyn shyǵarmalar bolǵanyn bárimiz de jaqsy bilemiz. Máselen, «Alpamys batyrdy» jyrlaǵanda ondaǵy baıandaýlar men obrazdardy dálme-dál alyp shyǵý kerek. Tyńdarmandy sendire bilgen lázim. Sol arqyly erte zamandaǵy tulǵalardyń ómir saltyn búgingi býynǵa jetkizesiń.
О́zim áýelden Jetisý óńirine tán maqamdarǵa salǵandy jón kóremin. Ýaqyt ótken saıyn birin ánshi, birin kúıshi, endi birin jyrshy dep ón boıyna óner daryǵan azamattardy túrli sanatqa bólip jatyrmyz. Alaıda bunyń bári túptiń-túbinde sınkrettik óner retinde ýaqytynda bir adamnyń boıynda bolǵanyn qaperden shyǵarmaǵan jón shyǵar.
Erterekte qazaq halqy túzde júrip jyrshy-termeshilerdiń ónerin tamashalaǵan. Olardyń erekshe daýysynan, oryndaýshylyq mánerinen aıryqsha áser alǵany tarıhtan belgili. О́zi bir teatrdyń júgin moınyna alǵan sol kezdegi jyrshy-termeshiler jurtty jalyqtyrmaǵany anyq. Qaltarysta qalyp bara jatqan sol dástúrdi qaıta jańǵyrtyp, sodan ózim de qanattanyp júrmin. Eń bastysy, ónerge ańsary aýǵan jastar osyny túsinse, sezinse degen tilegim bar», deıdi Bekarys.
Keń tynysty epostyq jyrlardy tańdy-tańǵa uryp jyrlaıtyn Bekarystyń oryndaýyndaǵy termeler de jan tebirentedi. Ár shyǵarmany ján-tánimen berilip oryndaǵanda baıyrǵy kezeńniń tynys-tirshiligin kóz aldyńa aına-qatesiz ákelgendeı kúı keshesiń.
Elordadaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń jyrshy ustazdarynan tálim alǵan Bekarys ózi de shákirt tárbıeleýge den qoıdy. Qazirgi ýaqytta oblystyq aıtysker aqyndar, jyrshy-termeshiler ortalyǵynda úıirme ashyp, tegin qyzmet atqaryp otyr. Shynashaqtaı balalardan bólek, kásibı mamandar da Bekarystyń aldyna baryp, jyr-dastan jattap júr.
«Osy kisige kelý arqyly tanym kókjıegimiz aıtarlyqtaı keńı tústi. Babalardan qalǵan baı muramyz jyr-dastandardy jattaýdyń arqasynda qazaq halqynyń erte zamandaǵy tynys-tirshiligin, ómir saltyn tereńirek túsine bastadyq. Biz sol jyrlardy jatqa aıtýmen ǵana shektelmeımiz. Onyń astaryndaǵy tálimge tereńirek boılaımyz», deıdi 8-synyp oqýshysy Ásel Muratqyzy óz oıymen bólisip.
Jyr-dastannyń qaınarynan qanyp ishken Bekarys qazirgi ýaqytta ǵylymı maqalalar jazýǵa den qoıǵan. Asqaq Alataý men qart Qarataý arasynda tabanynyń taby qalǵan jyraýlardyń shyǵarmalaryn túgendesem degen qulshynysy da kóńil qýantady. Tynymsyz izdenis jolyna túsken ol aldaǵy ýaqytta jyr-maqamdardy notaǵa túsirip, jınaq retinde shyǵarǵysy keledi.
«Birneshe ondaǵan jyldyń bederinde babalardan jetken maqamdar oryndalmaı, nazardan tys qalyp ketkendeı kóringeni ras. Dańqty tulǵalardyń dombyra shertisi de ǵaıyp bola bastaǵandeı edi. Mundaı keń tynysty shyǵarmalardy jyrlap beretin adamdar saýsaqpen sanarlyq. Bekarys sol sanaýlynyń biri ári biregeıi desem, qatelespeımin. Babalardyń baıyrǵy jolyn da, ónerin de el ishinde qoldan kelgenshe jańǵyrtyp, nasıhattap júrgen azamatqa alǵystan basqa aıtarymyz joq», deıdi oblystyq aıtysker aqyndar, jyrshy-termeshiler ortalyǵynyń basshysy Ahmetjan О́zbekov.
Jambyl oblysy
