Sýret: zakon.kz
Jańa Ata zań jobasyn ázirleý maqsatynda 130 adamnan turatyn Konstıtýsııalyq komıssııa quryldy. Keıbir azamattar «Nege komıssııa tek zańgerlerden turmaıdy?» dep suraıdy. Alaıda Konstıtýsııa – quqyqtyq normalar jınaǵy ǵana emes, ol memleketti basqarý modeli, ekonomıkalyq negiz jáne qoǵamdyq qatynastar júıesi. Sondyqtan ony talqylaýǵa ártúrli salanyń mamandary – zańgerler, ekonomıster, qoǵam qaıratkerleri, bıznes ókilderi, sarapshylar tartyldy.
Komıssııa quramyna Parlamenttegi barlyq partııa – «Amanat», «Aq jol», «Aýyl», JSDP, QKP, «Respublica» ókilderi endi. Bul birjaqty sheshimderdiń aldyn alyp, jumystyń ulttyq múdde aıasynda júrgizilgenin qamtamasyz etti. Komıssııa ókildik qaǵıdatymen qatar kásibılik pen qoǵamdyq bedel ólshemderin de negizge aldy. Bizdiń maqsatymyz – formaldy kópshilik emes, mazmundy ári jaýapty sheshim qabyldaý.
Ashyqtyq reformanyń basty ustanymy boldy. Komıssııa jumysy tolyq jarııa formatta ótti. Otyrystar Konstıtýsııalyq sottyń resmı resýrstarynda tikeleı efırde kórsetildi. «Konstıtýsııalyq reforma – 2026» Telegram arnasy ashylyp, barlyq ózekti aqparat jarııalandy. Komıssııa músheleri BAQ pen áleýmettik jeliler arqyly talqylaýlardyń mazmunyn túsindirip, qoǵammen turaqty dıalog júrgizdi.
Ashyqtyq translıasııa jasaý emes. Negizgi maqsat – qoǵamdy sheshim qabyldaý úderisine tartý. Adamdar qandaı normalar qaralyp jatqanyn kórýi, túsinýi jáne pikirin bildirýi úshin qajet boldy. Búginde qoǵamdyq ortalarda, áleýmettik jelilerde júrip jatqan pikirtalastar – osy ashyq jumystyń nátıjesi.
Jańa redaksııa aıaq astynan paıda bolǵan joq. 2025 jyly 8 qyrkúıekte Memleket basshysy Parlamentti reformalaý bastamasyn jarııalady. Osydan keıin Parlamenttik reforma jónindegi jumys toby qurylyp, azamattardan usynystar qabyldaı bastady. E-Otinish pen eGov platformalarynda arnaıy bólim ashylyp, qazan aıynan bastap júzdegen ótinish keldi. Saıası partııalar men bastamashyl toptardan 1 600-den asa usynys joldandy.
Usynystardyń mazmuny jekelegen túzetýlermen shektelmeı, júıeli ózgerister qajettigin kórsetti. Sondyqtan tolyqqandy Konstıtýsııalyq reforma júrgizý jáne arnaıy komıssııa qurý týraly sheshim qabyldandy. Barlyq usynys birtutas, logıkalyq úılesimdi jobaǵa biriktirildi. Nátıjesinde, ózgerister Konstıtýsııanyń barlyq bólimine áser etti.
Qoǵamdy «Nege jańa redaksııa?» degen suraq alańdatatyny anyq. Usynylǵan jobada kirispe, 11 bólim jáne 96 bap bar (qoldanystaǵy redaksııada – 9 bólim, 101 bap). Eki jańa bólim engizildi: «Qazaqstan Halyq keńesi» jáne «Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý».
Tórt bólimniń ataýy mazmundyq turǵydan qaıta qaraldy. 77 bapqa ózgeris engizildi. Bul mátinniń 84 paıyzyn qamtıdy. Zańnamaǵa sáıkes eger normatıvtik aktiniń jartysynan astamy ózgerse, jańa redaksııa qabyldanady. Demek, sóz Konstıtýsııanyń logıkasy, qurylymy jáne qaǵıdattaryn qaıta qaraý týraly bolyp otyr.
Konstıtýsııanyń jańa redaksııasyn qabyldaý nemese qabyldamaý týraly sońǵy sózdi halyq aıtady. Sondyqtan 15 naýryz daýys berý kúni ǵana emes, elimizdiń saıası damýynyń jańa kezeńine ótetin tarıhı sát bolary haq.
Janarbek ÁShIMJAN,
Májilis depýtaty, Konstıtýsııalyq komıssııa múshesi
