Forýmnyń birinshi kúni strategııalyq máselelerge arnaldy. Qatysýshylar eksporttyq modeldi damytý, ınvestısııalyq arhıtektýrany qalyptastyrý, halyqaralyq veterınarııalyq talaptardy oryndaý, bankter men sıfrlandyrýdyń róli jáne genetıkadan bastap qaıta óńdeýge deıingi qosylǵan qun tizbeginiń ekonomıkasyn talqylady.
Mal sharýashylyǵyn júıeleıtin platforma iske qosyldy
Búginde Qazaqstandaǵy tiri mal naryǵynda on myńdaǵan shaǵyn jáne orta fermerler bytyrańqy jumys isteıdi. Al qaıta óńdeýshiler úsh júıeli problemaǵa – shıkizat sapasynyń turaqsyzdyǵyna, jetkizilimderdiń kepildik berilgen kóleminiń bolmaýyna jáne satyp alý kezinde joǵary tranzaksııalyq shyǵyndarǵa tap bolady. Sonymen birge maýsymdyq baǵanyń aýytqýy qosymsha másele bolyp qala beredi, bul fermerlerdi qolaısyz kezeńderde mal satýǵa májbúr etedi. Osy olqylyqtardyń ornyn toltyrý maqsatynda Turan qaýymdastyǵy Qazaqstandaǵy tiri mal naryǵyn shoǵyrlandyrý jáne úılestirý platformasy – Turan Standard Pool (TSP) pılottyq jobasynyń iske qosylǵanyn málimdedi.
«Turan Standard Pool – fermadan qaıta óńdeýshige deıingi júıelik tizbekti quratyn sandyq B2B platforma. Platforma shoǵyrlandyrylǵan jetkizý pýldaryn qalyptastyrady, maldyń biryńǵaı standarttary men jiktemesin engizedi, anyqtamalyq naryqtyq derekterge qol jetkizýdi jáne óńdeýshiler úshin shıkizatqa turaqty qol jetkizýdi qamtamasyz etedi.
TSP modeli sáıkestendirý terezeleri arqyly jetkizilimderdi josparlaýdy qamtamasyz etedi, bul maýsymdyq quldyraýdyń áserin azaıtady jáne satýdyń boljamdylyǵyn arttyrady.
Eger óńdeýshige, mysaly, 10 000 bas iri qara mal qajet bolsa, platforma búkil el boıynsha ondaǵan jáne júzdegen sharýa qojalyqtarynyń usynystarynyń pýlyn qalyptastyrady, onyń kólemin jınaqtap, standarttarǵa sáıkestigin qamtamasyz etedi», dep túsindirdi Turan qaýymdastyǵynyń Basqarma Tóraǵasy Jánibek Kenjebaev.
Fermerler ónimin syılyqaqymen satýǵa qol jetkizedi
Aýyl sharýashylyǵy óndirýshileri úshin negizgi ýájdeme – baǵa syılyqaqysy. Qaýymdastyqtyń baǵalaýy boıynsha, platforma sheńberinde sapa standarttaryn saqtaý jáne jetkizilimderdiń turaqtylyǵy naryqtyq baǵaǵa shamamen 10-15% syılyqaqy alýǵa múmkindik beredi.
«Qaıta óńdeý kásiporyndary úshin platforma barlyq aımaqtar men greıdter boıynsha usynystyń ortalyqtandyrylǵan sholýyn jasaıdy, bul berilgen krıterıılermen ótinimdi qalyptastyrýǵa jáne salystyrylǵan partııalardy bir jerde alýǵa múmkindik beredi. Bul qýatty júkteýdi boljamdy etedi jáne jetkizýshilerdiń izdeý shyǵyndaryn azaıtady.Biz tek sıfrly platforma jasap jatqan joqpyz. Biz tiri mal naryǵynda senim arhıtektýrasyn qalyptastyramyz. Qaıta óńdeýshi úshin bul turaqtylyq pen boljam jasaı alý. Fermer úshin – syılyqaqymen satýǵa qol jetkizý. Turan Standard Pool – bul salany beıbereket mámileler jaǵdaıynan júıelik kooperasııaǵa aýystyrý quraly», dedi Turan qaýymdastyǵynyń Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary Arshıdın Tohtamov.
Et eksporty eki ese ósedi: Úkimet mal sharýashylyǵyna arnalǵan iri jospardy bekitti
Qalaı TSP múshesi bolýǵa bolady?
Platformaǵa kirý qaýymdastyqtyń múshelik júıesi arqyly júzege asyrylady. Qaýymdastyq músheleri ótkizý naryǵyna qol jetkizýden basqa: konsýltasııalyq jáne óndiristik qoldaýdy, qarjylandyrýdy tartýǵa jáne sýbsıdııalar alýǵa kómekti, fermany 50%-ǵa deıin jeńildikpen keshendi tekserýdi júrgizý múmkindigin, veterınarııalyq, zootehnıkalyq jáne agroqarjylyq saraptamaǵa qol jetkizýdi, sondaı-aq sharýashylyqty basqarý úshin ERP-quraldaryn engizýdi alady.
«Búgingi tańda fermerge ondaǵan baǵdarlamalardy, sýbsıdııalardy, talaptar men standarttardy bilip, túsiný qıyn. Biz saraptamany bir tereze formatynda biriktiremiz. Veterınar, zootehnık, agroqarjy mamany – bul shashyrańqy mamandar emes, biryńǵaı súıemeldeý júıesi. Turan Standard Pool – bul tek satý ǵana emes, bul fermany damytýdyń ekojúıesi», dep atap ótti Arshıdın Tohtamov.
Joba B2B segmentine baǵyttalǵan jáne pılottyq kezeńde iri qara mal naryǵy úshin iske qosylady. Bolashaqta model usaq mal jáne jylqy sharýashylyǵyna masshtabtalýy múmkin.
Forým barysynda Livestock Pitch – mal sharýashylyǵy salasyndaǵy jobalardyń tusaýkeseri ótti, onda kásipkerler áleýetti ınvestorlar men salalyq seriktesterge ózderiniń startaptary men jumys istep turǵan bıznesterin usyndy.
Aqmola oblysynda fermerler qandaı shartpen jeńildetilgen nesıe alady?
Forýmnyń ekinshi kúni tájirıbege baǵyttaldy. Qatysýshylar sharýashylyqty basqarý, qarjylyq josparlaý, óndiristik tıimdilik jáne bıznestiń turaqtylyǵy boıynsha salalyq trenıngter men master klasstarǵa qatysty.
Sondaı-aq forým alańynda et baǵytyndaǵy mal sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan birqatar kelisimderge qol qoıyldy.
Aıta keteıik, Turan qaýymdastyǵy 2025 jyldyń tamyzynda qurylǵan jáne jalpy bordaqylaý qýaty 115 myń basqa, qýaty 30 myń basqa arnalǵan reprodýktorlary jáne jylyna 72 myń tonnaǵa deıin et óńdeıtin 200-den astam naryq qatysýshylaryn biriktiredi.
