Foto: JI kómegimen jasalǵan
Elimizde qansha azamat resmı túrde jumyssyz retinde tirkelgen?
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, byltyr elimizde 448,5 myń adam resmı túrde jumyssyz retinde tirkelgen. Bul kórsetkish 2024 jylmen salystyrǵanda 1,2 myń adamǵa az. Degenmen, turaqty jalaqyǵa jete almaı júrgender de jeterlik. Eki qolǵa bir kúrek tappaı júrgenderdiń basym úlesi Almaty qalasyna tıesili. Megapolıste 52 myńǵa jýyq adam jumys izdep júr. Kelesi satyda Túrkistan oblysynyń turǵyndary tur. Atalǵan óńirde 40 myń adam jumyssyz retinde tirkelgen. Almaty oblysynda da 35,7 myń adam eńbek naryǵynda óz ornyn tabýǵa nıetti.
Jumyssyzdarǵa arnalǵan tólem kimderge beriledi jáne alý sharttary qandaı?
Bul tólem jumyssyz qalǵan azamattardy ýaqytsha qoldaý maqsatynda taǵaıyndalady. Atalǵan járdemaqyny taǵaıyndaý kezinde alýshynyń qandaı sebeppen jumystan shyqqanyna nazar aýdarylmaıdy. Dese de bul tólem keıingi 24 aıda áleýmettik saqtandyrý júıesine qarjy aýdarǵan azamattarǵa ǵana beriledi. Onyń ishinde resmı túrde jumys istegen (eńbekpen qamtylǵan), mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý ótili bar, jumyssyz retinde tirkelgen adamdar ózderiniń ótinishi negizinde járdemaqy alýǵa quqyly. Áleýmettik tólem júıege qatysý ótiline baılanysty 1 aıdan 6 aıǵa deıin taǵaıyndalady.
Bala kútimine baılanysty járdemaqy: Qańtar aıynda qansha teńge tólendi?
Járdemaqy mólsheri qalaı esepteledi?
Jumyssyzdyq boıynsha áleýmettik tólemniń mólsheri ótinish ıesiniń mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý merzimine, keıingi eki jyldaǵy resmı tabysyna saı esepteledi. Sáıkesinshe, qarajatty Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory aýdarady. Járdemaqynyń eń joǵary mólsheri burynǵy jalaqynyń shamamen 45 paıyzyna deıin jetýi múmkin.
Ony esepteý kezinde arnaıy formýla qoldanylady. Naqtylasaq, 24 aıdaǵy ortasha aılyq tabys arnaıy koeffısıentke kóbeıtiledi: bazalyq koeffısıent (qazir – 0,45) jáne eńbek ótili koeffısıenti eskeriledi.
Eńbek ótili koeffısıenti mynadaı tártippen belgilenedi:
- 6 aıdan 1 jylǵa deıin – 0,7;
- 1 jyldan 2 jylǵa deıin – 0,75;
- 2 jyldan 3 jylǵa deıin – 0,85;
- 3 jyldan 4 jylǵa deıin – 0,9;
- 4 jyldan 5 jylǵa deıin – 0,95;
- 5 jyldan joǵary – 1,0.
Jumyssyzdyq járdemaqysy qandaı jaǵdaıda taǵaıyndalmaıdy?
Zańǵa sáıkes naqty tizim resmı jarııalanbaǵanymen, tólem taǵaıyndalmaıtyn birneshe sebep bar:
- Eger azamat jumyssyz mártebesin rásimdemese (resmı tirkelmese);
- Azamat arnaıy ótinish bermese nemese mansap ortalyǵyna habarlaspasa;
- Sondaı-aq ótinish ıesi suranysyna saı jumys usynystarynan úsh márte bas tartsa;
- Eńbek normalarynda kórsetilgen talaptar boıynsha azamat tabyssyz retinde esepke alynbasa.
1 qańtardan bastap áleýmettik tólemder men salyq júıesi ózgerdi
Sondaı-aq jumyssyzdyq járdemaqysyn taǵaıyndaý boıynsha onlaın keńesshi Baınýlda Gúlnur osy tusta jeke kásip júrgizip, keıinnen resmı qyzmetin toqtatqan kásipkerlerdiń jıi jiberetin qatelerin atady.
«Búginde elimizde kóptegen memlekettik qyzmet sıfrlandyrylǵan. Sondyqtan jeke kásibińizdi sóz júzinde ǵana toqtatqanyńyz sizdi jumyssyz retinde aıqyndamaıdy. Resmı jumyssyz retinde tólem alý úshin enbek.kz saıtyndaǵy qoldanystaǵy eńbekshartynyń kúshin joıý qajet. Mundaı azamattar odan keıin ǵana jumyssyzdyq járdemaqysyna úmitker bola alady. Budan bólek keı azamattar jumys ornynan shyǵyp qalǵannan keıin araǵa 2-3 jyl salyp, tólem alýǵa ótinish joldap jatady. Mundaı jaǵdaıda da ótinim maquldanbaıdy. Sebebi, munda jumyssyzdyq járdemaqysynyń basty talaby sońǵy 24 aıdaǵy mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý sharty oryndalmaı tur», dep túsindirdi Baınýlda Gúlnur.
Dekrettik demalystaǵy analar men zeınetkerler jumyssyzdyq járdemaqysyn alýǵa ótinish bere ala ma?
Qazir qoǵamda jumyssyzdyq járdemaqysyn alýǵa suranys kóbeıgen. Onlaın keńesshi Baınýlda Gúlnurdyń aıtýynsha, keı jaǵdaıda azamattar jumystan qysqartylyp, turaqty tabyssyz qalsa da mundaı memlekettik qoldaýdyń bar ekeninen habarsyz. Al ótinish berýshilerdiń ishinde járdemaqyǵa qyzyǵýshylyq tanytatyndardyń arasynda dekrettik demalystaǵy analar, zeınetkerler men stýdentter basym eken. Onlaın keńesshi atalǵan sanattaǵy azamattardyń járdemaqyǵa suranysy keri qaıtarylatynyn aıtty.
«Stýdent, zeınetker, dekrettik demalystaǵy ana men I, II toptaǵy múgedektigi bar azamattar men olardyń kútýshilerine járdemaqy berý qarastyrylmaıdy. Al III top azamattary jumysqa jaramdy bolǵandyqtan olardyń sońǵy 2 jyldaǵy mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesine qatysý tarıhy zerdelenedi. Al stýdent, zeınetker, dekrettegi analar óz statýsyna qaraı shákirtaqy, zeınetaqy syndy tólemdi alyp otyr. Mundaı jaǵdaıda onyń tabysy bar bolyp esepteldi», dedi ol.
Kelesi jyly áleýmettik tólemder alýǵa memleket bıýdjetinen qansha qarjy bólinedi?
Tólemdi onlaın rásimdeý tártibi
Jumyssyzdyq járdemaqysyn alýǵa ótinishti Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna barmaı-aq eGov.kz jáne enbek.kz portaly arqyly onlaın berýge bolady.
eGov.kz portaly arqyly ótinim berýge arnalǵan nusqaýlyq:
eGov.kz portalyna kirip, «Jumysqa ornalastyrý jáne jumyspen qamtý» bólimindegi «Jumys izdeýshi adamdardy tirkeý» qyzmetin tańdaý kerek. Onlaın ótinimdi toltyryp, elektrondy sıfrlyq qoltańba arqyly rastaý suralady, osy fýnksııa oryndalǵannan keıin suranys jiberiledi. Odan soń turǵylyqty jerińizdegi mansap ortalyǵy bir táýlik ishinde bos jumys oryndaryn usynady. Eger laıyqty jumys orny tabylmasa, úsh jumys kúni ishinde azamatqa qashyqtan jumyssyz mártebesi beriledi. Al qajet bolǵan jaǵdaıda ortalyq mamandary qosymsha málimet alý úshin habarlasady.
Bul qyzmetke ótinimdi elektrondy eńbek bırjasy – enbek.kz arqyly da berýge bolady.
Jumyssyz retinde tirkelgeni týraly derek túsken soń, Eńbek mınıstrliginiń júıesi proaktıvti túrde mobıldi telefonǵa SMS joldap, MÁSQ tólemin taǵaıyndaýǵa kelisim suraıdy. Habarlamaǵa jaýap berilgennen keıin járdemaqy avtomatty túrde rásimdeledi.
