Osy máseleni sheshýdiń bir jolyn Microsoft ǵalymdary usynyp otyr. Olar Project Silica dep atalatyn jobada derekterdi shynynyń ishine jazyp saqtaýdy synaqtan ótkizip jatyr. Joba týraly ǵylymı maqala Nature jýrnalynda da jarııalanǵan.
Zertteýshilerdiń aıtýynsha, shynynyń birneshe artyqshylyǵy bar: ıaǵnı ol arzan materıal, joǵary temperatýraǵa tózimdi, ońaı búlinbeıdi, syzat pen syrtqy áserge berik.
Sondyqtan mundaı ádis derekterdi 10 myń jylǵa deıin saqtaýǵa múmkindik berýi yqtımal. Buǵan deıin ǵalymdar aqparatty DNQ-ǵa saqtaý ıdeıasyn da kóp aıtqan. Teorııa boıynsha, 1 gramm DNQ-ǵa óte kóp málimet syıǵyzýǵa bolady. Biraq DNQ sıntezi qymbat, derekti oqý baıaý, ári saqtaý úshin arnaıy jaǵdaı kerek.
Budan shamamen 10 jyl buryn Saýtgempton ýnıversıtetiniń optoelektronıka mamany Pıter Kazanskıı qysqa lazerlik ımpýlstar arqyly shyny plastınanyń ishine óte usaq «izder» túsirip, aqparat kodtaǵan. Biraq ol ádis qymbat jabdyqty jáne óte dál mıkroskopty qajet etken.
Microsoft zertteýshileri bul tásildi jetildirip, turmysta da, zerthanada da qoldanylatyn borosılıkat shynysyn paıdalanǵan. Lazer sáýlesi shynynyń ishinde shamamen 100 nanometr aýmaqta syný kórsetkishin ózgertedi de, mıkroskoppen kórinetin belgi qaldyrady. Eń mańyzdysy – belgilerdi ártúrli tereńdikke túsirýge bolady. Iаǵnı bir ǵana plastınanyń ishine kóp qabat etip derek «jazýǵa» múmkindik bar.
Jazý jyldamdyǵyn arttyrý úshin ǵalymdar lazerdi tórt sáýlege bólip qoldanǵan. Sonyń arqasynda jazý jyldamdyǵy sekýndyna shamamen 66 megabaıtqa jetken. Bolashaqta parallel sáýleler sanyn 16-ǵa deıin kóbeıtý arqyly jyldamdyqty taǵy arttyrýǵa bolady deıdi.
Al aqparatty oqý úshin shyny arqyly jaryq ótkiziledi, mıkroskoptyń optıkalyq kamerasy ár qabattaǵy belgilerdi túsiredi. Keıin arnaıy algorıtm sol sýretterdi óńdep, qaıtadan sıfrlyq faılǵa aınaldyrady. Júıe tolyq robottandyrylǵan, ıaǵnı lazer men mıkroskop avtomatty jumys isteıdi, jazý prosesi dál retteledi.
Zertteýshiler bul ádispen birneshe fılm men mýzykalyq arhıvti saqtap ta úlgergen. Eger tehnologııa kommersııalyq deńgeıge shyqsa, bolashaqta mańyzdy memlekettik, ǵylymı jáne mádenı mura derekterin myńdaǵan jyl boıy buzbaı saqtaýdyń jańa múmkindigi paıda bolýy múmkin.
