Synyqshy

Soltústik Qazaqstan oblysynyń Ýálıhanov aýdanynda «Jasqaırat» degen shaǵyn aýyl bar.  Keshegi keńes ókimeti tusynda úlken sharýashylyq edi. Tórt túlik mal ósirý, egin salý kásibimen aınalysqan. 120-ǵa jýyq úı bolǵan. Búginde mundaı aýyldyń kópshiligi joq, tipti, múlde qalmady dese de bolady. Al bizdiń aýyl áli ornynda. Burynǵydaı qaınaǵan qyzý tirlik bolmasa da qolyndaǵy shaǵyn mal-múlikti jaratyp, el irgesin buzbaı ustap otyr. Áli esimde, aýyldyń arǵy jaq betinen bergi betine ótip, qara sómkesin ıǵyna ilip, teńsele basyp kele jatatyn Qızzat atamyz aýyl veterınary edi. Onyń kásibi mal emdeý, tórt túlikke jedel járdem kórsetý. Eshqandaı arnaıy oqý ornyn bitirmese de  tabıǵattan berilgen qasıet –  mal men  jannyń  saqshysy edi. Onyń synyqshylyq qasıeti elge málim. Osyndaı el qurmetine bólengen Qızzat Áýbákirulynyń (1917-1986 j.j.) ómirinde Uly Otan soǵysynyń zardaby az emes. Eki qabyrǵasy, jaýyryny synǵan, bir barmaǵynan aıyrylǵan. Soǵysta kórsetken erligi úshin eki ret «Qyzyl Juldyz» ordenimen, birneshe medaldarmen marapattalǵan. Týǵan jerine qaıtyp oralǵannan keıin boıyndaǵy emshilik qasıeti men kásibin ári qaraı jalǵastyrady. Men aýyldaǵy 8 jyldyq mektepti bitirgennen keıin burynǵy Selınograd pedagogıkalyq ýchılıshesine oqýǵa tústim. Bizben birge kórshi aýyldan Baǵdat Muhamedına da oqydy. Aýylǵa kelip,  qaıtarda Bestóbe keńsharynan avtobýsqa otyrmaqshy bolǵan kezimizde Baǵdat avtobýstyń dońǵalaǵy men qasynda turǵan  bóreneniń arasynda qalyp, jambas súıegi synyp, ony dereý aýrýhanaǵa áketti. Sol jaqtan ol 4-5 aı jatyp, emdelip shyqty. Biraq aıaǵy qısyq bitipti. Qızzat atama barsa: «bir jyl júre tur, onsyz bolmaıdy. Sodan soń qısyq bitken jerin túzet» – depti oǵan ol. Aıtqandaı-aq, bir jyldan soń ýádesin oryndady. Baǵdat burynǵysha júretin boldy. Qalaı emdedi dep suraǵanymyzda: «Jylqynyń  súr qazysyn aldyrdy. Eki-úsh kúnde bir sol qazy maıymen sylap turdy. Synǵan súıektiń jigin tapqansha qatty qınaldym, sodan keıin aýyrǵany basyldy», degen bolatyn. О́zine emdelýge kele jatqan adamdardy aldyn ala biledi eken. «Kempir, shaı ishetin, et jeıtin qonaqtar kele jatyr, daıyndal», degende, ony qaıdan bilesiń, dep su­rasa, «Aıaq-qolym qurysyp,  belim jazdyrmaı tur. Bul kele jatqan syrqattardyń belgisi», deıdi eken. Muny  ákesi týraly qyzy Naǵıma aıtady. Uly Otan soǵysynyń ardageri, eli men jerine adal qyzmet etken Qızzat Áýbákiruly sekildi ata­myzdyń artynda qalǵan urpaq­tary Qaǵıra, Murat, Naǵımanyń búginde ata-ana qurmetine laıyq, shańyraǵyn ustap, urpaǵyn jalǵastyryp kele jatqan jaıy bar. Sárýar QAMAEVA, dosent, fılologııa  ǵylymdarynyń kandıdaty.