Saıasat • Búgin, 07:53

Energetıka men qaýipsizdik máselesi zerdelendi

10 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Premer-mınıstr Oljas Bektenov Aqmola oblysyna jumys sapary barysynda óńirdegi energetıkalyq, óndiristik jobalar men kóktemgi sý tasqynyna daıyndyq barysymen tanys­ty. Memleket basshysynyń energetıkalyq qaýipsizdikti nyǵaıtý, jańa qýat kózderin arttyrý, ınfraqurylymdy damytý jáne tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jónindegi tapsyrmalarynyń oryndalýyna nazar aýdaryldy.

Energetıka men qaýipsizdik máselesi zerdelendi

Kókshetaýda salynatyn jylý elektr ortalyǵy jobasyna erekshe mán berildi. Bul nysan Semeı men О́skemen qalalaryndaǵy stansalarmen birge eldiń energetıkalyq áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan iri jobalardyń biri sanalady. «Samuryq-Energo» AQ basqarma tóraǵasy Qaırat Maqsutovtyń málimetinshe, JEO qurylysyna 227 gektar jer bólingen, kúl-qoj qaldyqtaryna arnalǵan alańǵa taǵy 130 gektar qarastyrylǵan. Stansanyń jobalyq elektr qýaty shamamen 240 MVt, jylý qýaty 520 Gkal/saǵ bolady. Qosymsha sý jylytý qazandyqtaryn ornatý arqyly bul kórsetkishti 300 Gkal/saǵatqa deıin arttyrý múmkindigi bar.

Qazir daıyndyq jumystary bastalǵan. Kúshtik transformator or­na­tylyp, ýaqytsha joldar men qurylys shtaby salyndy. Jab­dyqtardy jetkizý 2027 jyldyń birinshi toqsanyna josparlanǵan. Qurylys kezeńinde shamamen 2,5 myń adam eńbek etedi. Nysan iske qosylǵan soń, 400-ge jýyq turaqty jumys orny ashylady. Joba «taza kómir» tehnologııasyn qoldaný arqyly júzege asady. Keshendi gaz tazartý júıesi tómen emıssııaly qyzdyrǵyshtardy, katalızatorlar men elektr súzgilerdi qamtıdy.

Tútin gazyn keshendi tazartý júıesi tómen emıssııaly qyzdyrǵyshtardy, katalızatorlar men elektr súzgilerdi qamtıdy. Tútin gazdaryn óńdeý barysynda qurylys salasynda qoldanýǵa jaramdy gıps túziletin kúkirt tazartý reaktory ornatylady. Osy­laısha, stansa Ekologııalyq kodeks talaptaryna tolyq saı bolady.

Úkimet basshysy bul nysan óńir ınfraqurylymyn damytý men halyqty turaqty jylý kózderimen qamtamasyz etý úshin mańyzdy ekenin aıtty. Boljamǵa qaraǵanda, 2035 jylǵa qaraı Kókshetaýda jylý energııasyna suranys 840 Gkal/saǵattan asady. Qalada jyl saıyn 200–240 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip jatyr. JEO iske qosylǵan soń, Kókshetaýdyń 195 myńnan astam turǵyny jylýmen qamtylady, 600-ge jýyq kópqabatty úıge ys­tyq sý beriledi. Jobany 2029 jyly aıaqtaý josparlanǵan.

Jumys sapary barysynda Premer-mınıstr Kókshetaý­daǵy óndiristik alańdardy da ara­la­dy. «Kokshe Industry» ındýstrııa­lyq aımaǵynda aýyl sharýashy­lyǵy ónimderin qaıta óńdeý, jeńil ónerkásip, mashına jasaý, qurylys materıaldaryn óndirý baǵytyndaǵy jobalar júzege asyrylyp jatyr. Munda «MM Brick» JShS kirpish zaýyty, «Sodrýjestvo Kazahstan» JShS maıly daqyldardy óńdeý kesheni, «Kedentransservıs» AQ qolǵa alǵan Qazaqstan – Qytaı qurǵaq portynyń logıstıkalyq termınaly ornalasqan.

Kókshetaý qalasynyń ákimi Ánýar Kúmpekeev ındýstrııalyq aımaqtyń aýmaǵy 600 gektar ekenin aıtty. Qazir quny 22,7 mlrd teńge bolatyn jobalar iske asyrylyp ja­tyr. Olar 2026–2027 jyldary iske qosylyp, 670 jańa ju­mys orny ashylady. 2030 jylǵa de­ıin óńirge 520 mlrd teńgeden astam ın­vestısııa tartylyp, 40-qa jýyq óndiristik joba júzege asýy múmkin.

Premer-mınıstr «Qazaq­stan agro ınnovasııalyq korpora­sııasy» JShS kásipornyna da bardy. Zaýyt aýyl sharýashylyǵy men kommýnaldyq tehnıka shyǵa­rady. Kásiporyn bas dırek­tory Oleg Balybın ótken jyly 65 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, 4 myńnan as­tam tehnıka shyǵarylǵanyn aıt­ty. Qazir óndiristi keńeıtýge ba­ǵyt­tal­ǵan tórtinshi kezeń aıaq­talǵan. 3 mlrd teńgeden astam ınves­tı­sııa ón­diris kólemin jylyna 5 myń teh­nıkaǵa deıin jetkizýge múmkin­dik bergen. Aldaǵy kezeńde óndiris qýatyn 6 myń tehnıkaǵa deıin ulǵaıtý josparlanyp otyr. Jobanyń jalpy ınvestısııa kólemi 10 mlrd teńgege jýyq. Kásiporynda 400-ge jýyq adam eńbek etedi.

Oljas Bektenov ónerkásip jobalaryn jedel iske qosý men mashına jasaýdaǵy jergiliktendirý deńgeıin arttyrý mańyzdy ekenin aıtty. О́nerkásip jáne qurylys, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikterine, Aqmola oblysynyń ákimdigine óndiristi keńeıtý josparlaryn qoldaý men ınfraqurylymdy ýaqtyly jetkizý tapsyryldy.

Sonymen qatar Aqmola oblysynda kóktemgi sý tasqynyna daıyndyq máselesi de qaraldy. Úkimet basshysy Tótenshe jaǵdaılardy joıý jónindegi respýblıkalyq jedel shtabtyń otyrysyn ótkizip, óńirdegi jaǵdaımen tanysty. Kókshetaýda Qylshaqty ózenin tereńdetý men keńeıtý jumystary júrgizilgen. Sonyń nátıjesinde kanaldyń ótkizý qabileti sekýndyna 136 tekshe metrge deıin artty. Uqsas jumystar Shaǵalaly ózeninde de atqarylǵan. О́ńirde 163 eldi meken men 32 jol ýchaskesi tasqynǵa qarsy sharalarmen qamtyldy.

Jıynda Ekologııa jáne tabı­ǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev kóktemgi boljamdy tanystyrdy. Qazgıdromet derek­terine qaraǵanda, naýryz ben sáýir aılarynda aýa temperatýrasy qalypty deńgeıden joǵary bolýy múmkin, jaýyn-shashyn mól­sheri el aýmaǵynyń basym bóligin­de kóp túsedi dep kútiledi. Sý re­sýrstary jáne ırrıga­sııa mı­nıstri Nurjan Nurjigitov el­de 1395 gıdrotehnıkalyq qu­ry­­lys bar ekenin aıtty. 

Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Shyńǵys Árinov 1 naýryzdan beri gıdrologııalyq ahýal táýlik boıy baqylaýda turǵanyn jetkizdi. El aýmaǵynda sý basý qaýpi bar 1242 eldi meken anyqtalǵan. Azamattyq qorǵaý qyzmetteriniń 39 myńnan astam qyzmetkeri daıyndyqqa keltirilgen. 18 myńnan asa tehnıka men arnaıy qural ázir tur. Jaǵdaı kúrdelense, shuǵyl áreket etý jospary iske qosylady. О́tken jyly Memleket basshysynyń tapsyrmasymen vedomstvonyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy kúsheıtilgen. 842 arnaıy tehnıka, 27 qaıyq pen kater, 4 ushaq satyp alyndy. 830 shaqyrymnan astam qorǵanys bógetteri turǵyzyldy, 1128 shaqyrym drenaj júıeleri men kanaldar jóndeldi ne jańadan salyndy. Avtomobıl men temirjol boıynda 934 sý ótkizý nysany ornatyldy nemese jańartyldy. Qaýipti ýchaskelerde ózen arnasyn tereńdetý, jaǵalaýdy nyǵaıtý, tegisteý, tazartý jumystary júrgizildi.

Jıynda Shýchınsk pen Semeıde bolǵan oqıǵalar da nazarǵa alyndy. Tótenshe jaǵdaılar mınıstri eki derek boıynsha qylmystyq is qozǵalǵanyn, saraptamalar júrip jatqanyn habarlady. Shýchınsk qalasynda qaza tapqandardyń otbasy­laryna kómek kórsetil­gen. Vedomstvoaralyq komıssııa qory­tyndysy uqsas jaǵdaılardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan keshendi sharalardy ázirleýge negiz bolady. Semeıdegi balalar oıyn-saýyq ortalyǵynda shyqqan órt jedel sóndirilgen, adam shyǵy­nyna jol berilmedi. Úkimet bas­shy­sy tóten­­she jaǵdaılar qyzme­tine ákim­­dik­termen birlesip órt qaýip­siz­­digin kúsheıtýdi, profılak­tıka­­lyq reıdter men túsindirý jumys­taryn jandandyrýdy tapsyrdy.

Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý vıse-mınıstri Málik Oljabekov «Tasqyn» júıesi arqyly sý tasqyny táýekelderin modeldeý jumysy júrgizi­lip jatqanyn aıtty. Kólik vıse-mı­nıstri Maqsat Qalıaqparov avto­joldardyń qaýipti ýchaskeleri tu­raqty baqylaýǵa alynǵanyn jet­kizdi. Premer-mınıstrdiń oryn­basary Qanat Bozymbaev bir­­qatar óńirde muz qabatynyń qa­­lyń­­dyǵy men topyraqtyń qatý deń­­geıi joǵary ekenin baıandady.

Otyrys qorytyndysynda Úkimet basshysy memlekettik or­gan­darǵa sý tasqynyna qarsy da­ıyn­dyqty kúsheıtýdi tapsyrdy.