Úılesim

Ońtústik Qazaqstan oblystyq opera jáne balet teatry ómirge kelgeli alty jyl bop qaldy degenimizben, biregeı óner ordasy úshin bul kóp ýaqyt emes. Jasyratyny joq, alǵashqyda kóp adam kúdik-kúmánmen qaraǵan. «Oblys úshin opera jáne balet teatry kerek pe edi?» degen suraqtar jıi qoıylatyn. Shúkirshilik, táı-táı basqan tapyly da, qaz-qaz basqan qadamdary da nyǵaıyp keledi. Qalyptasý deıtuǵyn kezeńniń áýelgi besjyldyǵy bederli boldy. Endigi jerde qoldaý men qamqorlyq, janashyrlyq pen jankúıerlik qaı-qandaı taraptardan da jan-jaqty jaqsara tússe, Ońtústik operasy birsin-birsin bıikteı bereri sózsiz. Eń bastysy, ujymda da, jekelegen talant ıelerinde de talapshyldyq, talmaı izdený, dástúr men jańashyldyqty úılestirý syndy sapalyq qasıetter molynan seziletini qýantady. Búgingi bizdiń keıipkerimiz – OQO opera jáne balet teatrynyń jetekshi ártisteriniń biri, dara daryn ıesi, ónerdi ómirim dep baǵalaı biletin Úrálhan Kanal­baıqyzy Seıilbekova. Opera ánshisi týraly maqalamyzdy «Úılesim» dep ata­dyq. Jaratylysta, bar-bar­sha salalarda, ásirese ónerde, onyń ishinde operada úılesim degenińiz teńdessiz ról atqarady. Bekzat ónerdiń bekzat qyzynan baıqalatyn basty aıyrmashylyq ta sol úılesim ekenine kóz jet­kizý úshin, árıne, osy opera jáne balet teatrynda qoıylǵan «Injý-marjandy», Elbasynyń qatysýymen ótken Gala-konsertti, «Evgenıı Onegındi», «Qyz Jibekti», «Qamar sulýdy» kórip-tyńdaýyńyz kerek edi. Bálkim, bolǵan da shyǵarsyz. Múmkin, operaǵa, konsertke barmaǵan da bolarsyz… Qazir OQO opera jáne balet tea­tryn Jánibek Taǵaev basqarady. Kórkemdik jetekshi Erlan Jan­darbaı syndy sahna sheberi. Úrálhannyń basty partneri desek te oryndy. Túrkistannan osynda shaqyrylǵan shandoz. Orazkúl Dáýletova ekeýi de Túrkistannan kelgen. Italııada jylǵa jýyq sheberlikterin shyńdap oraldy. Munda sahnanyń sheberi Marat Orazymbetov bar. Al endi Úrálhan Seıilbekova haqynda birazyraq syr shertelik. Jer jánnaty Jetisaıdyń janyn­daǵy qarapaıym qazaq aýylynda týyp-ósti. Jastaıynan qyp-qyzyl, keıde qońyrqaı kórinetin qozapaıaly egistiktiń ústinen, aýyl­dyń aspanynan ushyp ótetin qus­tarǵa kóbirek qarap ósti. Qustar sekildi ushqysy, qustar sekildi án salǵysy keletin. Salatyn da. Shańyraq ıesi, Úrálhannyń ákesi Kanalbaı da termeshi ári ánshi ǵoı. Anasy Turǵankúl de quralaqan emes. Balabaqshada sábılerdi áldı-áýenmen tárbıeleıtin. Búginde toǵyz ul-qyzdyń ata-analary Ka­nal­baı men Turǵankúl aýyl-aımaqqa syıly zeınetkerler. Jetinshi perzent Úrálhan tıtimdeıinen úılesimge umtylar edi. Úılespeı, jaraspaı turatyn nárselerdi jaqtyrmaıtyn. 1993-1997 jyldary Almatydaǵy mem­lekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynda «Mýzyka jáne án aıtý» mamandyǵyn ıgerdi. 1997-1999 jyldary Almaty oblystyq fılarmonııasynyń solıst-voka­lısi, áskerı bólimsheniń án-bı ansamblinde ánshi boldy. Onyń bári de ózindik úırený mektebi bolǵany ras. Alaıda, aýyl jaqty saǵyndy. Jetisaıynda Syrdarııa ýnıversıteti ashylyp, «Án jáne saz» kafedrasynyń oqytýshysy, dosent qyzmetin atqardy. Ýnıversıtet oqytýshysy re­tinde de, jurtshylyqqa tanymal ánshi retinde de abyroı-bedeli bıik­teı berdi. Qaı-qandaı iste de izdenis pen úılesimdi jadynda berik tutatyn talantty qazaq qyzy Syrdarııanyń stýdentterin jeńil-jelpi, arzanqol ánderden góri klassıkalyq shyǵarmalarǵa birte-birte baýlı berdi. Al­ǵash túsinbegender de boldy, árıne. Áste-áste án áýlıesi dás­túrlik dúnıelerde, halyqtyq qazynalarda, klassıkalyq hám operalyq jaýharlarda ekenin tereńirek uǵynatyndar paıda bola bastady. Materıaldyq jaǵynan da, ýaqyt jóninen de qatty qınal­ǵanyna qaramastan, tıtteı de syr bildirmesten Syrdarııanyń arǵy jaǵynan Shymkent shaqyrtsa, aı saıyn da, keıde apta saıyn da kelip júretin kúnder-aı… Úrálhan Seıilbekovańyz Shám­shi Qaldaıaqov atyndaǵy ha­lyq­aralyq án baıqaýynyń laýrea­ty atandy. Kóp uzamaı Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Ile aýdanynda án shyrqap, Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń Alǵys hatyn aldy. 2000 jyly Nur­ǵısa Tilendıev atyndaǵy «Aqqý» baıqaýynyń dıploman­ty boldy. 2001 jyly sol Syrdarııa ýnıversıtetinde qyzmet isteıtin Dáýlethan Bolysbaevpen otaý tikti. Úılesimmen úı bolys­ty. Aıtýly óner festıvalinde «Klassıkalyq ánderdiń úzdik oryndaýshysy» júldesine ıe bol­dy. 2006 jyly mádenıet qaırat­keri tósbelgisin taqty. Álbette, Úrálhannyń ómiri men ónerindegi basty betburys OQO opera jáne balet teatryna ártis bolyp qabyldanýy ekeni anyq. Joǵaryda ańǵartqanymyzdaı-aq, Úrálhannyń jaratylysyndaǵy, bekzat bolmysyndaǵy, talant­ty ánshi retinde tanylǵan tabı­ǵatyndaǵy úılesim men unasymdy umtylys osy opera janrynda jarasymyn tapqan edi. Operaǵa aýysýyn úılesimdi tereń túısiner otaǵasy Dáýlethan da qoldady. Úrálhan úılesimi osylaısha opera teatrynyń qabyrǵasynda qanat qaqty. Mamandar da, opera sheberleri de, teatr basshylary da, áriptester de moıyndaı bastady. «Oblystyq opera jáne balet teatryn ashý kerek» degen ıdeıa­ny ılanymdy etken «Máńgilik áýender áleminde» de Seıilbekova sýyrylyp alǵa shyqqan. Keıinnen Prezıdent qatysqan Gala-kon­sertte de kózge erekshe túsken. Qazaq operalarynyń qaımaǵynan qalqyǵandaı sezilgen «Injý-marjan» qoıylymy, «Evgenıı Onegındegi» Tatıana róli talantyn tasyta túsken. Tasynbady biraq. Mastanýdan múlde aýlaq arýyńyz izdenisin údetti, úılesimdi úlgi etýden tanbady. «Álemniń opera juldyzdary Shymkentte» halyqaralyq festıvalderinde de aıryqsha qoshemetke bólendi. Qazir «Qyz Jibektegi» Qyz Jibekti, «Qamar sulýdaǵy» Qa­mar sulýdy, «Travıatadaǵy» basty beıneni kórermen-tyń­darmandar Úrálhannyń úılesimi arqyly baǵalaıtynǵa aınaldy. Qyz Jibekte, Qamar sulýda Úrálhannyń úılesimge tunǵan talant-daryny aıqyndala túskeni aıan. Tólegendi de, Ahmetti de Erlan Jandarbaı syndy jaıdarman talant ıesi jańasha beıneleıtinin jurt aıtyp júr. Teatrda basqa da talantty tulǵalar barshylyq. Úrálhannyń úılesimine, árıne, jan jary Dáýlethan myr­za – eń basty tirekshi ári tilekshi. Ǵasyr basyndaǵy ǵa­shyqtardyń ýádesi solaı-tuǵyn. Fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty Dáýlethan Seıitmahanuly Bolysbaev barlyq nársege pálsapalyq turǵydan baǵa beredi. Otbasyda on eki jasar Gúláıim, ondaǵy Almas, tórttegi Batýhan gúldeı jaınap ósip keledi. «Aman bolsyn altyndarym», – deıdi ánshi ana. – Áli de úırenerim kóp, kún saıyn izdenbese, oqyp-to­­qymasa bolmaıdy, – deıdi Úrál­han Kanalbaıqyzy. – Qa­zaq­stannyń halyq ártisi, ope­­ranyń orasan maıtalmany Ra­hıma Jubatyrovanyń ula­ǵatty ustazdyǵyn, tea­try­myz­dyń vokaldyq keńesshisi re­tin­degi eren eńbegin, Alma­tydaǵy Abaı teatrynan jıi-jıi kelip, sheberlik synybyndaı sabaq beretin, «Qamar sulýdy» qoıǵan Ǵafız Esimovteı aǵalardy ardaq tutamyn. Teatrymyzdyń eń alǵashqy basshysy bolǵan Asqar Álıhandy da erinbes, eńbekqor ónerpaz retinde baǵalaýǵa tıispiz. Elbasymyz klassıkalyq án ónerine, operaǵa ózgeshe kóńil bólýde. «Astana-Opera» teatryn kórip, qaıran qaldym. О́kinishke qaraı, oblys ortalyǵyndaǵy bılik býyndarynyń basshylary, zııaly qaýym, ardagerler ókilderi operaǵa kelmeıdi. Jastardy qalaı tárbıelemekpiz sonda? Ras, kóziqaraqty, operasúıer kórer­mender kóbeıip jatyr. Mu­ǵalimder, dárigerler sııaqty opera ánshileriniń de jalaqylary jartymsyzdaý. Keleshekte bári jóndelerine, bekzat ónerge, án áleminiń shyńyndaı shynaıy operaǵa kózqarastyń kemel­de­nerine senimdimin. Ozyq 30 eldiń qataryna qosylý ońaı emes. Ol úshin ózge salalarmen birge ónerdiń de bıikterine shyǵý lázim. Úrálhannyń áńgimesi de úı­lesimdi, árıne. Iá, operaǵa, opera án­shi­lerine degen kózqaras, ynta-yqy­las ózgerý ústinde. Shyraı­ly Shym­ken­tińizdegi nebir me­rekelik kon­sertterde opera án­shileri shyq­qanda she, el eleń ete qalady. Tipti, toılarda da ope­ra sheberleri ózgeshe qabyl­da­natynǵa aınaldy. Kópshilik búginde bizdiń keıip­kerimiz Úrálhandy izdeıtin boldy. Buǵan bárimiz birge qýa­naıyq, aǵaıyn. Marhabat BAIǴUT. ShYMKENT.