Salyq júıesindegi ózgerister saralandy

Jobalyq keńse birneshe aı boıy jańa Salyq kodeksiniń normalaryn is júzinde qalaı engizýge bolatynyn talqylap keledi. Osy ýaqyt ishinde jalpy sany 60 másele qaralǵan. Negizgi maqsat – jańa erejelerdi naqtylap, olardy tájirıbede durys qoldaný.

Keńeste densaýlyq saqtaý salasyna qatysty ózgerister de sóz boldy. Áńgime dári-dármek pen medısınalyq buıymdardy ımporttaǵanda qosylǵan qun salyǵyn qalaı qoldaný keregi týraly. Sonymen qatar orfandyq, ıaǵnı sırek kezdesetin aýrýlarǵa arnalǵan dáriler men áleýmettik mańyzy bar medısınalyq preparat­tar­dy QQS-tan bosatý máselesi qaral­dy. Qazir osy baǵytta zańǵa táýel­di akti­­lerge ózgerister engizý ju­my­sy aıaq­talýǵa jaqyn. Bıyl 13 aqpan­da Den­saýlyq saqtaý mınıstrligi QQS salyn­baıtyn dári-dármek pen medı­sı­nalyq buıymdarǵa shekti baǵa bel­gileý týraly sheshim qabyldady.

Keńestegi taǵy bir mańyzdy taqyryp – memlekettik jáne kvazımemlekettik sektordaǵy satyp alý tártibi. О́nerkásip jáne qurylys, Energetıka, Qarjy mınıstrlikteri, Tabıǵı monopolııalardy retteý komıteti men «Samuryq-Qazyna» kompanııasy arnaıy salyq rejimin qoldanatyn kásipkerlerden taýar men qyzmet satyp alý tártibine ózgerister da­ıyndap jatyr. Mundaı ózgeristerdiń maqsaty – salyq zańnamasyn saqtaý, óndiristik úderisterdiń turaq­tylyǵyn qamtamasyz etý ári naryq­taǵy básekelestikti saqtaý. Osy ózgeris­ter­di daıyndaý úshin Ulttyq ekonomıka mınıstrligi biryńǵaı negiz qalyptastyrady.

Keńeste «taza paraqtan» ákimshi­lendirý, salyq rejimderin ózgertý, qarjy sektoryndaǵy máseleler, sondaı-aq salyqtyq elektrondyq ákimshilendirý júıesiniń jumysyna qatysty birqatar suraq ta talqy­lanyp, jedel sheshilgen. Sonymen qatar Salyq kodeksine ózgeris engizýdi qa­jet etetin naqty máseleler tizimi de anyqtaldy.

Birinshi másele – múgedektik toby ózgergen jaǵdaıda jeke tabys salyǵy aıasynda shegerimdi qoldaný tártibi. Qazir salyq shegeriminiń mólsheri múgedektik tobyna baılanysty belgilenedi, ol 5000 nemese 882 AEK bolýy múmkin. Eger adamnyń múgedektik toby bir jyl ishinde ózgerse, qandaı shegerim qoldaný keregi túsiniksiz bolyp qalady. Sondyqtan jańa usynysta mundaı jaǵdaıda «sińirý» qaǵıdaty qoldanylady, ıaǵnı eń joǵary shegerim mólsheri 5000 AEK esepke alynady. Bul norma Salyq kodeksiniń 404-babynda naqty kórsetilmek.

Ekinshi másele – kredıtter men qaryzdarǵa, syıaqylarǵa qatysty elektrondyq shot-faktýra (EShF) talap­tary. Qazir osy sanattar syıaqysy QQS-tan bosatylǵan. Bul Salyq kodeksiniń 474-babynda kór­setilgen. Biraq redaksııalyq dálsizdikke baılanysty mundaı operasııalar EShF talap etilmeıtin operasııalar tizimine engizilmegen. Sondyqtan mundaı operasııalarda elektrondyq shot-faktýra jazý talabyn alyp tastaý usynylyp otyr. Bul norma 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap retrospektıvti túrde qoldanylýy múmkin.

Úshinshi másele – salyq qupııasyna jatpaıtyn aqparattardyń tizimin keńeıtý. Usynys aıasynda salyq qupııasyna jatpaıtyn málimetterdiń qataryna áleýmettik tólemder somasy týraly derekter, áleýmettik tólemderdegi bereshek týraly aqparat jáne salyq tóleýshiniń jeke tirkeý derekteri engizilýi múmkin. Mundaı ózgerister salyq ákimshilendirýin sıfrlandyrýǵa jáne áleýmettik mindettemelerdi oryndaýdy jeńil­detýge baǵyttalǵan. Bul úshin Salyq kodeksiniń 45-babyna túzetýler engizý qajet.

Tórtinshi másele – avıasııa salasyna arnalǵan janar-jaǵarmaı (JJM) ımporty. Qazirgi zańda áýe tasymalyna arnalǵan JJM ımporttalǵan kezde QQS tóleýden bosatylady. Bul Salyq kodeksiniń 479-babynda kórsetilgen. Alaıda qoldanystaǵy mátinde keıbir túsinbeýshilik bar. Keı jaǵdaıda ımportty dıplomatııalyq ókildikter rastaýy kerek degen talap paıda bolýy múmkin. Mundaı sáıkessizdikterdi boldyrmas úshin zań normasyn naqtylaý usynylyp otyr.

Besinshi másele – energetıkalyq sýsyndardy eksporttaý kezinde aksızden bosatý. Jalpy, erejede aksızdeletin taýarlar eksporttalsa, aksız tólenbeıdi. Biraq uzaqmerzimdi óńdeý kezinde erekshe jaǵdaı týyndaıdy. Bul jaǵdaıda daıyn ónimdi shıkizat ıesine bergen kezde aksız óńdeýshide paıda bolady, tipti ta-ýar keıin eksportqa shyǵarylsa da. Sondyqtan eger ónim keıin eksporttalatyn bolsa, ony berý kezinde aksızden bosatý usynylady. Osyndaı mehanızm qazirdiń ózinde munaı ónimderine qatysty qoldanylady.

Altynshy másele – keń taralǵan paıdaly qazbalar úshin tólenetin salyq. Bıýdjet kodeksine saı bul tólem paıdaly qazbalar óndiriletin jerdiń bıýdjetine túsedi. Al Salyq kodeksinde tólem jer qoınaýyn paı-dalanýshynyń tirkelgen jeri boıynsha júrgiziledi dep kórsetilgen. Osy eki norma arasynda aıyrmashylyq bar. Sondyqtan olardy bir-birine sáıkestendirý úshin Salyq kodeksine jáne eseptilik formalaryna ózgeris engizý usynylyp otyr.