Ásilinde «Aǵyn» degen ataýdyń ózi kóp nárseni ańǵartady. О́ner de – toqtamaıtyn, bir orynda turmaıtyn qozǵalys. Anvara Sadyqova úshin bı tek ásemdik emes, ol – mazmun men dramatýrgııa. Horeograftyń ózi: «Men úshin bı – tek qımyl emes, ol ishki tynys. Eger oryndaýshy aldymen sol tynysty sezinbese, qımyl bos qańqa kúıinde qalady», deıdi.
Konsert shymyldyǵyn Beıbit Oralulynyń mýzykasyna qoıylǵan bas baletmeısterdiń tól týyndysy «Dala áýeni» horeografııalyq kompozısııasy ashty. Elimizge tanymal kúıshi, kompozıtor, Qazaqstannyń halyq ártisi Seken Turysbekovtiń oryndaýyndaǵy «Kóńil tolqyny» kúıine qoıylǵan bıi de kórermenniń ystyq yqylasyna bólendi. Al Qyrǵyz Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ártisi Gúlzada Rysqulovanyń mýzykasy men sózine jazylǵan «Tolgonuu» áni avtordyń oryndaýynda shyrqalyp, horeografııasyna «Gulder» ansambliniń ártisteri bıledi. Álemniń túkpir-túkpirindegi baıqaýlar men festıvaldarda qoıylyp júrgen Nurǵısa Tilendıevtiń kúıine qoıylǵan «Aqqý» bıi de kórermen kóńilinen erekshe oryn aldy. Sahnada aqqýdyń ásem bolmysy men sulýlyǵy názik qımyl, ıirimge toly plastıka arqyly áserli beınelendi.
Bul sıntez – mýzyka men qımyldyń, tarıh pen búginniń únsiz dıalogine aınaldy. Mýzyka men bıdiń jarasymdy úndestigi konserttiń kórkemdik deńgeıin arttyryp, ulttyq ónerdiń ómirsheńdigin taǵy bir márte dáleldedi. Kórermen qaýym árbir qoıylymdy erekshe yqylaspen qabyldap, konsert sońynda uzaq ýaqyt qol soǵyp, jyly lebizderin bildirdi.
Sondaı-aq konsert baǵdarlamasynda Anvara Sadyqovanyń Qazaqstannyń jetekshi horeografııalyq, teatrlyq ujymdarynyń repertýaryna engen tańdaýly qoıylymdary usynyldy. Atap aıtqanda, «Jan bitken petroglıf», «Tolǵaý», «Er Turan», «Daırabaı», «Aq Darıǵa», «Hafız», «Seriler saltanaty» syndy bıler oryndaldy.
Keshte «Gulder» ansamblimen qatar, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erbolat Ahmedııarov, «Astana Opera» memlekettik opera jáne balet teatrynyń solısi, halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty Sultanbek Ǵumar, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatrynyń solısi Dınara Qudabaeva, respýblıkalyq jáne halyqaralyq baıqaýlardyń laýreaty Kórkem Sholoshova, Nuraı Sherý, Aqqanat Smaǵulova, «Turan» etno-folklorlyq ansambli, Qazaq memlekettik sımfonııalyq orkestri men Qazaq ulttyq horeografııa akademııasynyń stýdentteri óner kórsetti.
Shynynda da, konsert shymyldyǵyn ashqan Beıbit Oralulynyń «Dala áýeni» kompozısııasynan bastap, Seken Turysbekovtiń «Kóńil tolqynyna» deıin ár týyndy ulttyq rýhtyń plastıkalyq portretin beıneledi. Munda dástúr qatyp qalǵan forma emes, úzdiksiz damyp jatqan tiri aǵza sekildi kórinis tapty. Mazmundy is-sharada kórermen tutas bir estetıkalyq álemge endi.
Al keshtiń basty oqıǵasy – fransýz kompozıtory Morıs Raveldiń mýzykasyna qoıylǵan «Zamana jańǵyryǵy» etno-baletiniń tusaýkeseri. Bul qoıylym – tarıhı-fılosofııalyq konsepsııaǵa qurylǵan kesek dúnıe. Sahnada Tumar hanshaıymnyń aıbyndy tulǵasy, saq dáýiriniń shejiresi men kók túrikterdiń erkin rýhy toǵysty. Horeograf eýropalyq klassıkalyq mýzyka men qazaqtyń etno-plastıkasyn sheber úılestire otyryp, qazaq bıin etnografııalyq sheńberden shyǵaryp, sımfonııalyq keńistikke kóterdi. Bul – zamanaýı ulttyq horeografııanyń jańa belesi.
Iá, bı tilinde ulttyń bolmysyn sóıletý – sırek sheberlik. Al ony búgingi kórermenniń júregine jetkize bilý – odan da bıik murat. Sebebi qazaq bıi – tek qımyldar júıesi emes. Ol – kóshpeli dúnıetanymnyń, tabıǵatpen etene tirshiliktiń, erkin rýhtyń kórinisi. Bilektiń serpini, ıyqtyń qozǵalysy, saýsaqtyń maıda ıirimi – bári de zor mánge ıe. Anvara Sadyqova ony búgingi sahnalyq keńistikke batyl alyp shyqty. Bir sátte sahnada názik lırızm ústemdik quryp, dalanyń samaly sezilse, kelesi sátte minez, qýat, jiger jarq etedi. Bul kontrast – qazaq bolmysynyń óz tabıǵaty. Sol tabıǵatty bı arqyly sóıletý – horeograftyń ishki mádenıeti men tereń tanymynyń kórsetkishi.
Anvaranyń óneri – dástúr men zamanaýılyqtyń úılesimi. «Gulder» ansamblimen birge atqarǵan eńbegi arqyly ol halyqtyq bıdi tek sahnalyq nusqa retinde ǵana emes, tiri aǵzadaı damıtyn, ózgeretin, tolysatyn qubylys retinde tanytty. Horeograf plastıkasynda qazaq bıiniń náziktigi de, qaısarlyǵy da qatar óriledi. Bir sátte – bulaqtaı móldir, bir sátte – daýyldaı ekpindi. Al onyń shyǵarmashylyq laboratorııasy – izdenis alańy. Qazaqtyń kóne qımyl órnekterin sımfonııalyq keńistikke shyǵarý, ansambldik bıdi dramatýrgııalyq tutastyqqa aınaldyrý, mýzykalyq qurylym men plastıkalyq sheshimdi bir arnaǵa toǵystyrý – munyń bári uzaq jyldyq tájirıbeniń jemisi.
Anvara Sadyqova – tek 70-ten astam bıdiń avtory ǵana emes, ol ulttyq ónerdi ǵylymı turǵydan zerttep, nasıhattap júrgen izdenimpaz tulǵa. Atap aıtsaq, ol ulttyq horeografııa tarıhy týraly úsh derekti fılmge ssenarıı jazyp, rejısserlik etti. Ulttyq balet máselelerine arnalǵan 25-ten astam ǵylymı zertteý maqala men tórt kitaptyń avtory. Halyqaralyq kásibı qyzmetke de belsene aralasyp, Latvııa, Reseı, Belarýs, Qazaqstandaǵy halyqaralyq horeografııalyq baıqaýlardyń qazylar alqasynyń múshesi bolyp júr. Onyń shyǵarmashylyq laboratorııasynda halyqtyq bı mýzeılik jádiger emes, búgingi kúnmen qatar tynystaıtyn tiri qubylys.
«Ulttyq ónerdi álemge shyǵarý úshin aldymen, óziń ony tereń túsinýiń kerek. Biz óz bolmysymyzdy moıyndasaq qana, ózgege qyzyq bolamyz», dedi kesh sońynda Anvara Áripqyzy.
Sahna shamdary sónip, kórermen tarqaǵanymen, «Aǵynnyń» áseri júrekte qaldy. О́ıtkeni shynaıy óner – ýaqytsha qubylys emes, rýhanı tájirıbe. Anvara Sadyqovanyń shırek ǵasyrlyq eńbegi qazaq bıiniń arnasy keńeıip, tereńdep, jańa belesterge bet alǵanyn aıǵaqtady. О́nerdiń aǵysy toqtamaıdy, ol – máńgilik qozǵalys.
