Mınıstrdiń aıtýynsha, «Digital Qazaqstan» strategııasyn iske asyrý Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes júrgizilip jatyr. Bul eldegi bilim ekonomıkasyn qalyptastyrý men JI-ekonomıkasynyń arhıtektýrasyn qurýǵa baǵyttalǵan júıeli jumystyń bir bóligi bolyp sanalady.
«Búgin Premer-mınıstrdiń tapsyrmasy boıynsha Shymkent qalasyna kelip, Qazaqstan matematıkteriniń alǵashqy kongresin ashtym. Eldiń matematıkalyq qaýymdastyǵy bul forýmdy óte jyly qabyldady, matematıka rólin qaıta paıymdaýǵa jáne jańa kún tártibin qalyptastyrýǵa degen joǵary suranys aıqyn seziledi. Qazir biz matematıka týraly qalyptasqan túsinik túbegeıli ózgerip jatqan kezeńde turmyz.
Buryn ol «ǵylymnyń bir salasy» retinde qabyldansa, búginde ekonomıkaǵa, tehnologııaǵa jáne memlekettik basqarýǵa áser etetin sheshimderdiń negizine aınaldy», dedi ol.
Mınıstrdiń aıtýynsha, úlken derekter, jasandy ıntellekt, sıfrlyq egizder, boljamdyq modelder – munyń barlyǵy, túptep kelgende, matematıkaǵa súıenedi. Álemde bul úrdisti áldeqashan túsinip, qabyldap qoıdy. Fokýs ta birtindep ózgerip keledi: endi tek JI-di qoldaný emes, onyń qalaı jumys isteıtinin tereń túsiný mańyzdy.
AI4Math jáne Science of AI sııaqty jańa baǵyttar qalyptasyp jatyr. Jasandy ıntellekt endi tek qural emes, zertteýlerde serikteske aınalyp, kúrdeli esepterdi taldaýǵa, jańa baılanystardy tabýǵa jáne ǵylymı izdenisterdi jedeldetýge múmkindik beredi.
«Bul Qazaqstan úshin neni bildiredi? Biz óz ornymyzdy aıqyndaýymyz qajet. Ne daıyn sheshimderdi paıdalanýshy el bolyp qalamyz, ne óz tehnologııalarymyzdy jasaıtyn elge aınalamyz. Biraq myqty matematıkalyq negizsiz ekinshi jol múmkin emes. Sebebi matematıkasyz JI – qalaı jumys isteıtini tolyq túsiniksiz, kúrdeli sheshimderde senim artý qıyn qural ǵana. Sondyqtan biz júıeli jumysty jolǵa qoıyp jatyrmyz. О́z algorıtmderimiz ben modelderimizdi damytamyz. Kadr daıarlaý tásilin ózgertemiz, matematıkany JI-diń negizi retinde kúsheıtemiz. Qaýipsizdik baǵytynda da, sonyń ishinde postkvanttyq krıptografııa boıynsha jumys júrgizilýde. Ǵylymdy, ındýstrııany jáne memleketti biriktirip otyrmyz. Eń bastysy - ınfraqurylym qalyptastyryp jatyrmyz: esepteý qýattary, platformalar, zertteý ortalyqtary», dedi ol.
Onyń aıtýynsha, bul jumystardyń barlyǵy memleket basshysy usynǵan keń aýqymdy «Digital Qazaqstan» strategııasynyń (2029 jylǵa deıin) sheńberinde júzege asýda, onyń aıasynda JI-ekonomıkasynyń tolyqqandy arhıtektýrasyn qalyptasyp jatyr.
Jahandyq básekelestik jaǵdaıynda Qazaqstan óz modeline súıenedi, ıaǵnı, qoljetimdi energııaǵa, jas ári sıfrlyq býynǵa jáne damyǵan eGov ınfraqurylymyna.
«Sonymen qatar halyqaralyq tájirıbeni de eskerý mańyzdy. Frontier AI búginde álemniń shekteýli ǵana ortalyqtarynda bar - AQSh-ta, Qytaıda jáne jekelegen eýropalyq ekojúıelerde qalyptasýda. Munda negizgi faktor tek tehnologııanyń bolýy emes, ınstıtýt deńgeıinde qalyptasqan matematıkalyq mádenıet, urpaqtan-urpaqqa jalǵasatyn ǵylymı mektepter jáne tolyq etaptarǵa: kadrlarǵa, derekterge, modelderge jáne esepteý qýattaryna ıe bolý», dedi mınıstr.
Tájirıbe kórsetkendeı, mundaı júıeler qysqa ýaqytta qalyptaspaıdy. Onyń artynda ondaǵan jyl boıy bilimge jáne ǵylymı ortaǵa jasalǵan ınvestısııalar jatyr, munda matematıka irikteýdiń, oılaýdyń jáne tehnologııalyq damýdyń ózegine aınalady.
Mınıstrdiń aıtýynsha, tehnologııalyq kóshbasshylyq úsh sharttyń toǵysynda qalyptasady: matematıkalyq mádenıet ınstıtýt retinde ornyqqanda, ǵylymı mektepter ony úzdiksiz damytyp otyrǵanda jáne memleket pen naryq iri jobalardy iske qosyp, bilimdi naqty júıelerge aınaldyra alǵanda.
Jahandyq JI landshafty qazirdiń ózinde qurylymdalǵan: ıadrony jasaýshylar, damyǵan ıntegratorlar jáne tek qoldanýmen shekteletin elder bar. Osy deńgeıler arasynda ótý ýaqytty, júıeli saıasatty jáne tolyq sıkldi tuıyqtaýdy talap etedi - bilimnen ǵylymǵa, ǵylymnan ındýstrııaǵa jáne qaıtadan keri baılanysqa deıin.
Halyqaralyq tájirıbe kórsetkendeı, tek ınfraqurylymǵa ınvestısııa salý jetkiliksiz. Eń mańyzdysy - óz oılaý mádenıetimizdi qalyptastyrý jáne tehnologııany qoldanýmen qatar, ony jasaı alatyn mamandardy daıarlaý.
Mınıstr osy baǵytta aldymyzda birneshe negizgi mindet turǵanyn atap ótti.
Birinshiden, óz algorıtmderimiz ben matematıkalyq modelderimizdi ázirleý. Bul tek tehnologııa emes, el ekonomıkasynan bastap ónerkásipke deıingi naqty mindetterge sheshim jasaı alý qabileti.
Ekinshiden, kadr daıarlaýdyń jańa modelin qalyptastyrý. Biz AI-Enabled University formatyna kóship, irgeli matematıkany kúsheıtip, stýdentter úshin zertteý ortasyn damytamyz.
Úshinshiden, matematıkalyq qaýipsizdik. Bul postkvanttyq krıptografııany damytý jáne jańa sıfrlyq qaýipter jaǵdaıynda synı ınfraqurylymdy qorǵaý.
Tórtinshiden, ǵylym men tehnologııanyń ıntegrasııasy. Irgeli zertteýlerdi ekonomıkanyń naqty suranystarymen baılanystyryp, halyqaralyq yntymaqtastyqty keńeıtý mańyzdy.
Besinshiden, ınfraqurylym. Sýperkompıýterler, esepteý klasterleri, platformalar jáne stýdentterge, ǵalymdarǵa jáne ındýstrııaǵa ashyq qoljetimdilik. Búginniń ózinde 670 myńnan astam JI sertıfıkaty berildi, stýdentterdiń basym bóligi bazalyq daıyndyqtan ótti. 300-den astam qoldanbaly sheshim bar. Aldaǵy kezeńde 100 myń stýdentti tereńdetip oqytý jáne shamamen 1500 AI-jobany iske qosý josparlanýda.
«Qysqasha aıtqanda, búgingi matematıka - bul dál sheshim qabyldaı alý jáne tehnologııalardyń «ishki logıkasyn» túsiný qabileti. Al bul eldiń álemdegi ornyn aıqyndaıdy. Búgingi kongress bárin qaıta paıymdap, sanaly túrde alǵa jyljýǵa múmkindik beretin mańyzdy alań dep oılaımyn. Barlyq qatysýshylarǵa ıdeıalary men ashyq dıalog úshin alǵys bildiremin», dedi S.Nurbek.
«Qazaq Digital Mektebi»: Qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy alshaqtyq joıyla ma?
