Mashına jasaýshylar forýmy 1300-den asa elegattyń basyn qosty, onyń ishinde Aýstrııa, Germanııa, Italııa, QHR jáne basqa da 20-dan asa elden kelgen jetekshi óndirýshiler, mamandar men bıznes ókilderi bar.
Premer-mınıstr Oljas Bektenov forýmǵa qatysýshylarǵa arnaǵan quttyqtaý sózinde elimizde salalardy jańǵyrtý men ekonomıkanyń turaqty ósýiniń ınstıtýsıonaldyq negizine aınalǵan jańa Konstıtýsııanyń qabyldanǵanyn atap ótti.
«Biz bárimiz el taǵdyryn aıqyndaıtyn eleýli kezeńniń kýási boldyq. Qoǵamnyń belsendi qoldaýymen referendýmda jańa Konstıtýsııa qabyldandy. Árqaısymyzǵa málim, ekonomıkanyń jáne qoǵamnyń barlyq salasyn odan ári jańǵyrtýǵa múmkindik beretin elimizdiń negizgi zańynyń avtory – Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev. Asa mańyzdy qujat ultymyzdyń uzaqmerzimdi damý baǵdaryn aıqyndap, Qazaqstannyń kez kelgen syn-qaterlerge tótep berýin qamtamasyz etedi. Osylaısha, «Ádiletti Qazaqstandy» qurý úshin berik quqyqtyq negiz qalandy. Bul ekonomıkaǵa, sonyń ishinde ónerkásip salasyna da erekshe jaýapkershilik júkteıdi ári elimizdiń mol shıkizattyq áleýetin halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttaı alatyn qýatty óńdeýshi sektordy damytýdy talap etedi», dedi O.Bektenov.
Premer-mınıstr Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda jáne Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrmalaryna sáıkes, elimizde mashına jasaý salasyn damytý úshin boljamdy ári turaqty orta qalyptastyrý jumystary júrgizilip jatqanyn aıtty. Memleket pen bıznestiń ortaq mindeti – ádil ári qaýipsiz eńbek jaǵdaıyn qamtamasyz etý, áleýmettik áriptestik júıesin damytý.
Byltyr mashına jasaý óndirisi 5,7 trln teńgege jetip, naqty kólem ındeksi 13%-ǵa ósti. Otandyq óndirýshiler syrtqy naryqtarǵa anaǵurlym batyl shyǵyp jatyr. Keıingi 5 jylda eksport kólemi eki eseden asyp, 1,3 mlrd dollardan 3,1 mlrd dollarǵa deıin jetti. Respýblıka boıynsha 4 myńǵa jýyq zaýyt jumys isteıdi, onda 130 myńnan asa bilikti maman eńbek etedi.
Negizgi kapıtalǵa tartylatyn ınvestısııanyń úshten birge ósýi – 376 mlrd teńgege jetýi salany ári qaraı jańǵyrtýǵa negiz bolady. Barlyq negizgi baǵytta, onyń ishinde, avtomobıl, aýyl sharýashylyǵy, temirjol men elektrotehnıkalyq mashına jasaý salalarynda oń serpin baıqalady.
Jergiliktendirý deńgeıin arttyrý jáne qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarý memlekettiń basym baǵyty bolyp qala bermek. Bul rette qazir qurastyrýdan ózindik ınjenerlik sheshimderdi ázirleýge ári el ishinde joǵary tehnologııalyq aktıvter qurýǵa kóshý úderisin jedeldetý mańyzdy.
«О́nimniń tehnologııalyq deńgeıi jahandyq básekelestik jaǵdaıynda negizgi faktorlardyń birine aınalýda. Shyn máninde, bul – sıfrlandyrý, robottandyrý jáne jasandy ıntellektini engizý degen sóz. Atalǵan úderister Prezıdent qoıǵan aýqymdy mindetter aıasynda erekshe mańyzǵa ıe bolady. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, Qazaqstan óńirdegi jetekshi sıfrlyq habtardyń birine aınalýǵa tıis. Bul jyldyń Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalanýy mashına jasaý salasyn da tehnologııalyq turǵydan jańa deńgeıge kóterýge tyń serpin beredi», dedi Premer-mınıstr.
Zaýyttarda jańa tehnologııalardy qoldaný aýqymdy transformasııanyń negizgi elementine aınalady. Álemdik tájirıbege sáıkes, óndiriste jasandy ıntellektini (JI) qoldaný jabdyqtardyń tehnıkalyq shyǵyndaryn 40%-ǵa deıin azaıtady. Elimizde de mundaı tabysty mysaldar jetkilikti. «SaryarqaAvtoProm» kásipornynda JI aqaýlardy aldyn ala boljap, konveıerdiń toqtaýyn boldyrmaıdy, al ERG sıfrlyq sheshimder arqyly byltyr shamamen 55 mlrd teńge únemdedi. Osylaısha, «aqyldy» tehnologııalar naqty ekonomıkalyq paıda ákelip jatyr.
JI ónimdi jobalaý men sapany basqarýda qoldanylyp, ishinara avtomattandyrýdan «aqyldy zaýyttarǵa» ótýdi jedeldetip jatyr. Uzaqmerzimdi perspektıvada bul óndirýshilerge sheteldik kompanııalarmen básekelesip, jahandyq naryqta jańa sapa standarttaryn qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Jańa býyn ınjenerlerin daıarlaýǵa, adam kapıtalyn damytýǵa basa nazar aýdarylyp jatyr. Bilim granttarynyń 60%-dan astamy ınjenerlik jáne IT-mamandyqtarǵa baǵyttalǵan. Ozyq tájirıbeler otandyq ýnıversıtetterde de, sheteldik joǵary oqý oryndarynyń fılıaldarynda da engizilip jatyr.
Plenarlyq otyrys barysynda Premer-mınıstr «Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» ZTB Basqarma tóraǵasy Meıram Pishembaevtyń ónerkásiptik kooperasııany damytý, ótkizý naryqtaryn keńeıtý, óndiristerdi jańǵyrtý jáne jańa tehnologııa-lardy engizý maqsatynda Úkimet qabyldap jatqan sharalarǵa qatysty suraǵyna jaýap berdi.
«О́nerkásiptiń óńdeýshi sektoryn damytý – Úkimet jumysynyń basty basymdyǵy. Qazaqstannyń damý bolashaǵy osy mindetti qanshalyqty tabysty sheshe alatynymyzǵa baılanysty bolmaq. Biz qosylǵan quny joǵary tereń óńdelgen ónimderdi óndiretin ozyq tehnologııalyq el bolamyz ba álde negizinen shıkizattyq baǵyttaǵy ekonomıkamen damý jolymyzdy jalǵastyra beremiz be? Mine, sondyqtan memleket te, bıznes te óndiristik tizbekterdi barynsha qurýǵa, qosylǵan qundy el ishinde qaldyrýǵa barlyq kúsh-jigerin jumsaýǵa tıis», dedi O.Bektenov.
Byltyr sektordaǵy óndiris kólemi 30,6 trln teńgeni qurap, úshinshi jyl qatarynan óndirýshi salanyń kórsetkishterinen asyp túsip otyr. Prezıdent tapsyrmasy boıynsha Úkimet óndiris oryndaryn ashatyn kompanııalardy jergiliktendirý men qoldaýǵa basymdyq berip, salmaqty ónerkásiptik saıasat quryp jatyr.
Jańa Salyq kodeksinde bıznestiń ǵylymı zertteý, tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystarǵa jumsaıtyn shyǵystarynan 300%-ǵa deıin «sýper shegerimder» jasaýǵa bolatyn norma bekitilgen. Mundaı yntalandyrý sharalary ǵylymı jetistikterdi biriktirip, óndiristik úderiske engizedi.
Sonymen qatar eksporttyq qoldaýdy qoljetimdi etý óndirýshilerdi keńinen qamtıtynyna da nazar aýdaryldy. Mundaǵy mańyzdy qadam – JI-di engizip, úderisterdi avtomattandyratyn kásiporyndarǵa jeńildikter berý. Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý birinshi vıse-mınıstri Rostıslav Konıashkın ónerkásiptik robottehnıkany damytý jónindegi memleketaralyq baǵdarlamany ázirleýge elimiz de belsendi qatysyp jatqanyn habarlady. Bul ulttyq sharalardy ózekti ıntegrasııalyq talaptarmen úndestirip, kooperasııa, jergiliktendirý jáne tehnologııalar transferiniń múmkindigin keńeıtedi.
О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev Úkimet tehnologııalyq quzyretter men ınjenerlik bazany damytýǵa basa nazar aýdara otyryp, jańa ónerkásiptik model qurý jumysyn júrgizip jatqanyn atap ótti. Ekojúıeni qalyptastyrý ınstıtýsıonaldyq tetikter arqyly da júrgiziledi.
Premer-mınıstr óz sózinde barlyq iri jobalarǵa barynsha otandyq óndirýshilerdi tartýdy tapsyrdy. Sondaı-aq «Atameken» UKP tóralqa tóraǵasy Qanat Sharlapaev shaǵyn bıznes pen iri kompanııalar arasyndaǵy kelisimshartty keńeıtýde sıfrlyq quraldardy engizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Sonymen qatar Oljas Bektenov Kazakhstan Machinery Fair 2026 kórmesinde otandyq kásiporyndardyń jańa óndiris ashý, jergiliktendirýdi arttyrý jáne tehnıka túrlerin keńeıtý josparlarymen tanysty.
Kórmede Germanııa, Italııa, Aýstrııa, Túrkııa, Qytaıdy qosa alǵanda 24 eldiń ónimderi usynyldy. Jyl saıyn ótetin kórme iskerlik baılanystardy nyǵaıtýǵa, ınvestısııalar tartýǵa, tájirıbe almasýǵa, eldiń ónerkásiptik kompanııalary men jalpy óńirdiń eksporttyq áleýetin damytýǵa arnalǵan tıimdi alańǵa aınaldy.
