Memlekettik qyzmet júıesin reformalaý – ornyqtylyqtyń kepili

2015 jylǵy 29 sáýir – Qazaq­stan damýynda jańa dáýirdiń bas­talý kúni.

Osy kúni Elbasy óziniń ınaýgýrasııalyq-baǵdarlamalyq sózinde bizdiń memleketimizdiń qalyptasýynyń mańyzdy kezeń­derin atap ótip, halyqaralyq are­nadaǵy shym-shytyryq jaǵdaıdy ashyp kórsetip, memleketimizdiń aldynda turǵan maqsattardy naqty belgilep berdi. Prezıdentimiz ultymyzdy jańa 5 qaýip-qaterden buryn­ǵy­daı aldyn ala saqtandyra eskert­ti. Osy jaǵdaıdyń ózinde aldaǵy jyldardaǵy mindet aıqyn: ol – álemdegi ahýalǵa qaramastan, Qazaqstandy nyǵaıtý, damyǵan 30 eldiń qataryna qosý. Elbasy usynǵan bes ınstı­týttyq reformany júzege asy­rý aldaǵy maqsattarǵa jetýge jol ashatyny sózsiz. Jańa­ reformalarǵa qadam buryn bolǵan josparlar men baǵdarla­ma­lardan túbegeıli ózgeshe. Sondaı-aq, reformalar tıim­diliginiń árbir azamat pen búkil qoǵamnyń qatysýyna tikeleı baılanysty ekendigi basa aıtyldy. «Reformalardyń máni – ultty jańǵyrtýda. Ulttyń sapasy, halyq rýhynyń kúshi, ýaqyt syn-qaterlerin qabyldaı bilý jáne tek qana alǵa basý – buryn da memleket tabysynyń aıqyndaýshy faktory bolǵan jáne bola beredi», dedi Nursultan Ábishuly Nazarbaev óz sózinde. Ultty jańǵyrtý, ol qan­daı bolý kerek jáne qandaı qundy­lyqtar júıesine betburýy tıis – bul buryn-sońdy eshbir memleket belgilemegen, aldyna qoımaǵan shyn máninde ǵalamat mindet bolyp otyr. Tarıhı damýdyń árbir mejesinde óziniń mánin joǵaltqan qundylyqtardyń ornyna ýaqyt talabyna saı jańalary qalyptasady. Olarǵa ózgermes kovarıanttyq negiz bolyp álbette jalpy adamzattyq qundylyqtar qalady. Qazaqstanda ýaqyt aǵysy múldem basqasha. Qazaqstan basqa elder úshin júz jyldy qajet etken óziniń Uly Jolyn onshaqty jyldyń ishinde júrip ótti. Endi memleketimiz Máńgilik Elge aparatyn «Nurly Joldy» laıyqty ótýi kerek. Mejelengen sharalardy júzege asyrý ol maqsatqa jetkizetini de sózsiz. Osy rette eń basty qundy­lyqtardyń biri – Prezıdenttiń «Jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamy­na» qatysty aıtqan Eń­bek uǵymy. Adamdardy mindet­ter men maqsattardyń ortaqty­ǵyn­daı eshteńe biriktire almaıdy. Ol bolashaq Ultty qalyptas­tyrýdyń dańǵyl joly bola alady. Elbasy reformalardy qatań birizdilikpen júzege asyrý qajettigin jáne olar memlekettik qyzmet júıesin reformalaýdan bastalatynyn eskertip aıtty. Qazirdiń ózinde Jańǵyrtý jónindegi ulttyq komıssııa qurylyp, jumysyn bastap ketti. Shyn máninde, árbir sala­nyń jetistigi, aldaǵy ekonomı­kalyq ósim, ındýstrııalandyrý saıasatynyń tıimdiligi, áleýmettik salanyń ahýaly, ha­lyq­tyń ál-aýqaty, jalpy alǵanda, eldiń damý deńgeıi saýatty kásibı basqarýshylyqqa tikeleı baılanysty. Memlekettik qyzmetker bo­lashaqta óziniń mindetin ha­lyqqa, azamattardyń zańdy múd­desine, memleketke qyzmet etý dep túsinetin, basqarý bas­pal­daqtarynyń bárinen birtindep ótken, óz isiniń sheberi, joǵary kásipqoı maman. Sondyqtan, memlekettik qyz­metke kirýdiń basty talaby: kásibılik, sáıkes dıplommen dáleldenetin, mamandyǵy boıynsha bazalyq bilimmen ǵana shektelmeıtin biliktilik. Biliktilik – bul jan-jaqty bilimi bar jáne júktelgen mindetti oryndaýǵa daıyn ekendigin kórsetetin sapalyq kórsetkish. Kásipqoı úshin búgingi kúni joǵary sheberlik pen mamandyqty tereń meńgerý azdyq etedi. Bul – sonymen qatar, óz isine beıjaı qaramaı, jan tánimen berile biletin azamat bolý. Quzyretti jáne kásipqoı basqarýshylardy qalyptastyrý – bul óte mańyzdy jáne óte kúrdeli mindet. Oǵan Elbasynyń bastamasymen jáne tapsyrmasymen memlekettik qurylymdy ońtaı­landyrý, ókilettikterdiń ara­jigin ajyratý, zańdyq deńgeıde bekitý arqyly aldyn ala jaǵdaı jasalǵan bolatyn. Búgingi tańda ony odan ári tereńirek reformalaý qajettiligi týyndap otyr. Memlekettik qyzmetke irikteý men qabyldaýǵa ǵana emes, bastapqy kezeńi retinde kadrlardy daıyndaý júıesine túbegeıli ózgeris qajet. Kásibı avtonomııalyq mem­le­kettik apparat árbir uıymnyń, mekemeniń, óz ókilettiligi aıasynda máselelerdi jedel sheshý, qabyldanǵan sheshimder úshin basqalarǵa siltemeı, ózine jaýapkershilik ala bilý syndy kvazıderbestikti bildiredi. Bul úrdis turaqty, júıeli jáne sabaqtastyqty qamtamasyz etedi. Ol qazirgi memlekettik qyz­met­kerlerdi ǵana emes, qoǵamnyń barlyq salalaryn qamtıdy. Birinshi kezekte kadrlardy daıyndaý júıesin qamtıdy. Elimizde memlekettik qyzmet­kerlerdi qaıta daıarlaý, kási­bıligin arttyrý júıesi bar. Sonymen qatar, júktelgen min­det­ter muqııat jumys isteýdi talap etetin aıtarlyqtaı aýqymdy. Memlekettik apparat, ádette, bilimi bar, túrli salada qyzmet etetin tulǵalardan quralady: bilim, densaýlyq saqtaý, áleý­mettik sala, mádenıet, aýyl sharýashylyǵy, taǵy basqa. Al, jańa formasııadaǵy memlekettik qyzmetshige qajetti talaptar: oqyp, mamandyq alatyn kezden qalyptastyrýdy qajet etetin joǵary kásibılik, adamdarǵa, elge qyzmet ete bilý qabileti men yntasy. Árıne, barlyǵy da memlekettik qyzmetke barmaıdy. Alaıda, kásibıliktiń alǵashqy daǵdylary, adamdarmen jumys isteı bilý osy kezeńde qalyptasady. Osy maqsatta kadr­lardy daıyndaý baǵdarlamasyn ózgertý, qaıta oı eleginen ótkizý qajet etiledi. Olar tereńdete mamandandyrýǵa baǵyttalýy kerek. Árbir basshyǵa tómennen bastap barlyq basqarýshylyq baspaldaqtardan ótý óte ádil talap. Barlyq kezeńnen ótpegen basshynyń qaramaǵyndaǵylarǵa durys keńes bere alýy, olardyń qyzmetin túzetip, saýatty basqara alýy ekitalaı. Odan is keri ketedi, adamdar zardap she­gedi. Kúndelikti pozısııa­dan memlekettik qyzmettiń mansap­tyq modeline ótý asa qajet. Bul jerde aımaqtardaǵy jumys isteý tájirıbesiniń bar-joqtyǵyna nazar aýdarǵan da durys bolar edi. Tamyrlastyqtan tazarý mem­lekettik qyzmetke úmitkerlerdi tańdaý aıasyn keńeıtedi, bul sapaly kadrlardy tańdaýǵa jáne kóptegen talantty adamdardyń memlekettik qyzmetke kelýine jol ashady. Sonda Elbasy N.Á Nazarbaev aıtqandaı, «Memlekettik qyz­met merıtokratııa qaǵıdaty negizinde barlyq azamattarǵa óz qabiletterin júzege arttyrý úshin birdeı múmkindikter beriletin ádil qazaqstandyq qoǵamnyń túpbeınesine aınalady». Bul – mejelengen reformalardy júzege asyrýdy qamtamasyz etýdiń túpqazyǵy.

Gúlmıra ISIMBAEVA, Parlament Májilisiniń depýtaty.