Foto: Konstıtýsııalyq Sot
Konstıtýsııalyq Sottyń baspasóz qyzmetiniń málimdeýinshe, Konstıtýsııalyq Sottyń normatıvtik qaýlylary men qorytyndy sheshimderinde qalyptastyrylǵan quqyqtyq ustanymdar zańnamany jáne quqyq qoldaný praktıkasyn jetildirýge, quqyqtyq aıqynsyzdyqty joıýǵa jáne balalar quqyqtaryn qorǵaý kepildikterin nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Qaralatyn quqyqtyq qatynastardyń ártúrliligine qaramastan, olardy ortaq bir tásil biriktiredi: balalardyń quqyqtary men zańdy múddelerine qatysty máselelerdi retteý kezinde balanyń ál-aýqatyn qamtamasyz etý men onyń múddelerin qorǵaýǵa basym mán berilýge tıis.
2023 jylǵy 1 maýsymdaǵy №18-NQ normatıvtik qaýlysynda Konstıtýsııalyq Sot azamattardyń sotqa júginýine deıin molekýlalyq-genetıkalyq saraptama júrgizý talabyn zańsyz dep kórsetti. Atalǵan talap memlekettiń balanyń múddesin barynsha qamtamasyz etý mindetine sáıkes kelmeıdi dep tanylyp, keıinnen kúshin joıdy.
2024 jylǵy 28 maýsymdaǵy №46-NQ qorytyndy sheshiminde Konstıtýsııalyq Sot jeke kásipkerler úshin alıment mólsherin esepteý kezinde quqyqtyq aıqynsyzdyq bar ekenin anyqtady. Sot alıment tóleýshiniń naqty tabystary eskerilýi qajettigin atap ótti, óıtkeni alıment mólsherin aıqyndaýdaǵy qatelikter tikeleı balanyń múddesine áser etedi. Sheshim qorytyndysy boıynsha kásipkerdiń kiristeri men shyǵystaryn eskere otyryp alıment esepteý tetigi bekitildi.
2024 jylǵy 23 shildedegi №49-NQ qorytyndy sheshiminde Konstıtýsııalyq Sot «Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» kodekstiń bala asyrap alýǵa qatysty normasyn konstıtýsııalyq emes dep tanydy. Sot zańnamalyq tetikter balany otbasynda tárbıeleý men damytý úshin onyń múddeleri men qajettilikterine saı neǵurlym qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttalýy tıis ekenin kórsetti. Atalǵan quqyqtyq qatynastar Konstıtýsııaǵa sáıkestendirildi.
Balalardy qorǵaý kúni: Prezıdent tapsyrmalary qalaı júzege asyrylyp jatyr?
2024 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy №58-NQ qorytyndy sheshiminde Konstıtýsııalyq Sot birneshe sot aktileri boıynsha alıment óndirý máselelerin neǵurlym tolyq retteý qajettigine nazar aýdardy. Keıinnen Joǵarǵy Sot normatıvtik qaýlyǵa tıisti ózgerister engizdi, bul balalardyń múliktik múddelerin qorǵaý kepildikterin kúsheıtýge múmkindik berdi.
2025 jylǵy 16 sáýirdegi №70-NQ normatıvtik qaýlysynda Konstıtýsııalyq Sot «Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» kodekstiń ata-analary belgisiz bolǵan ne olardyń ultyn anyqtaý múmkin bolmaǵan jaǵdaılarda balanyń ultyn aıqyndaý jáne ózgertý tásilderiniń bolmaýyna qatysty normasyn Konstıtýsııaǵa sáıkes emes dep tanydy. Sot balanyń quqyqtary men zańdy múddelerine áser etetin ómirlik jaǵdaılardy eskerý qajettigin atap ótti.
2026 jylǵy 18 mamyrdaǵy №80-NQ qorytyndy sheshiminde Konstıtýsııalyq Sot ata-analarǵa qatysty ákimshilik qamaq qoldanýdaǵy aıyrmashylyqtar jynys belgisine emes, ata-ananyń balaǵa úzdiksiz kútim jasaýdy qamtamasyz etýge naqty qatysý dárejesine baılanysty ekenin, sondyqtan bul kemsitýshilik bolyp tabylmaıtynyn atap ótti. Sot zań shyǵarýshy qoldanatyn «on tórt jasqa deıingi bala» sanaty balanyń turaqty kútimge, tárbıe men qamqorlyqqa joǵary táýeldiligin kórsetetinin atap kórsetti.
Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Sotynyń praktıkasy balalardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý konstıtýsııalyq baqylaýdyń basym baǵyttarynyń biri ekenin dáıekti túrde rastaıdy. Sottyń normatıvtik qaýlylary men qorytyndy sheshimderinde qalyptastyrylǵan quqyqtyq ustanymdar zańnamany jetildirýge, quqyqtyq aıqynsyzdyqty joıýǵa jáne bala quqyqtaryn iske asyrý kepildikterin nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Konstıtýsııalyq Sot qalyptastyrǵan tásilderdi zańnama men quqyq qoldaný praktıkasyna dáıekti engizý balalar quqyqtaryn neǵurlym tıimdi qorǵaýdy qamtamasyz etip, ádilettilik, gýmanızm jáne quqyq ústemdigi qaǵıdattaryn nyǵaıtýdyń mańyzdy sharty bolyp qyzmet etedi.
Ata-ana tańdaýy: Bıyl týǵan sábılerge qandaı esimder jıi qoıyldy?
