Sýret: baq.kz
Ortalyq Azııadaǵy eń iri kásibı alańǵa aınalǵan aýqymdy jıynnyń plenarlyq sessııasynda 5 taqyryp boıynsha paneldik talqylaý ótip, 15 moderator, 65 spıker jáne 4 halyqaralyq sarapshy qatysty. «Arhıvter jáne AI: quraldar, etıka jáne bolashaq strategııalary» paneldik sessııasynda tehnologııalyq quraldar, JI qoldanýdaǵy etıkalyq jáne qundylyqtyq tásilderi, sondaı-aq sıfrlyq dáýirdegi arhıvterdiń bolashaǵyna qatysty strategııalyq kózqaras taqyryptary talqylandy. Jıynda Sıngapýr Ulttyq arhıviniń arhıvshisi Nıkol So óz elindegi Úkimettik tehnologııalar agenttigi ázirlegen ulttyq keısti tanystyrsa, Sorbonna Abý-Dabı ýnıversıtetiniń ǵylymı qyzmetkeri Lıa Shonhe iri tildik modelder arhıv isi úshin ámbebap sheshim emes ekenin atap ótti. Al «Digital Archive: zamanaýı dıskýrstar» paneldik sessııa-synda arhıvterdi sıfrlandyrýdyń zamanaýı tásilderi, sıfrlyq ortada arhıvterdi tolyqtyrý máseleleri, aýdıovızýaldy qujattardy saqtaý, sondaı-aq sırek kitaptar men qoljazbalardy sıfrlandyrý taqyryptary qarastyryldy. «Arhıvterdiń ınnovasııalyq ekojúıeleri: ınfraqurylym, yntymaqtastyq jáne turaqtylyq» sessııasynda spıkerler bolashaq arhıvterdiń turaqty sıfrlyq ınfraqurylymyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan praktıkalyq tájirıbelerdi, ulttyq strategııalardy jáne tehnologııalyq sheshimder jaıynda baıandady. Jıynda Iordanııa Ulttyq kitaphanasy departamentiniń bas dırektory Fırass Atallah Mohammad Daraba kitaphana salasynda jasandy ıntellektini qoldaný boıynsha óz elindegi Ulttyq kitaphananyń praktıkalyq tujyrymdamalaryn tanystyrsa, «О́zarhıv» agenttiginiń dırektory Ýlýǵbek Iýsýpov О́zbekstanda jasandy ıntellektini engizý memlekettik arhıv saıasatynyń negizgi basymdyqtarynyń biri ekenin atap ótti. Al Ázerbaıjan memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq qujattama arhıviniń dırektory Fazıl Abbasov sıfrlandyrý arhıvterdiń memlekettik basqarý júıesindegi ornyn túbegeıli ózgertip jatqanyn alǵa tartty.
Arhıvshiler kongresinde sondaı-aq jasandy ıntellekt dáýirinde qujattyq murany saqtaý máselelerine arnalǵan IýNESKO-nyń «Álem jady» baǵdarlamasy boıynsha halyqaralyq semınar ótkizildi. Jıynda IýNESKO-nyń Kommýnıkasııa jáne aqparat sektorynyń qujattyq mura bóliminiń basshysy Fakson Banda sıfrlyq murany saqtaý salasyndaǵy qazirgi syn-qaterler týraly sóz qozǵasa, Sıngapýr Ulttyq arhıvi dırektorynyń orynbasary Laı Tı Fang tarıhı derekkózderdi zertteýde sıfrlyq tehnologııalardy paıdalaný múmkindikterine nazar aýdardy. Kongress aıasynda sonymen qatar Ulybrıtanııa Ulttyq arhıvteriniń bilim jáne aǵartýshylyq qyzmet bóliminiń jetekshisi Endrıý Peın bilim úderisinde arhıv qorlaryn paıdalaný boıynsha arnaıy semınar ótkizdi. Ol 2025-2026 jyldary mektep oqýshylary men stýdentterdiń tildik modelderdi bastapqy derekkózdermen jumys isteý kezinde JI-tıýtor retinde qoldaný boıynsha júrgizilgen aýqymdy zertteýdiń biregeı nátıjelerin tanystyrdy.
Sonymen qatar kongress kezinde Muratalks formatynda uıymdastyrylǵan «Mura» klýbynyń ekinshi otyrysy ótip, ol jerde Ortalyq Azııadaǵy aýdıovızýaldy jáne kınematografııalyq murany saqtaý jónindegi óńirlik jobanyń úılestirýshisi Elız Grasııa, «ÓzgeEpic» kreatıvti habtar jelisiniń negizin qalaýshy Maqpal Jumabaı, «Sailet» kompanııasynyń kommersııalyq bóliminiń basshysy Vladıslav Shın jáne Májilis depýtaty Aıdos Sarym arhıv isiniń keleshegi jaıynda talqylaý júrgizdi. Al jas arhıvshilerdiń praktıkalyq vorkshoptarynda Jazǵy mektep qatysýshylary uıymdardyń vedomstvolyq arhıvterindegi sıfrlyq fotoqujattardyń qundylyǵyn saraptaý, sıfrlyq restavrasııa jáne arhıv qujattaryn OCR arqyly taný, arhıv qujattarymen jumys isteý múmkindikterin keńeıtý baǵyttary boıynsha jumystar júrgizdi.
Kongrestiń saltanatty jabylý rásiminde Prezıdent arhıviniń dırektory Álııa Mustafına sóz sóılep, jıynnyń arhıv salasyn damytýǵa arnalǵan jańa tásilderdi qalyptastyrý, halyqaralyq seriktestikti keńeıtý jáne birlesken bastamalardy iske qosý baǵytyndaǵy mańyzdy alańǵa aınalǵanyn atap ótti. Al Ulybrıtanııa Ulttyq arhıviniń sıfrlyq tehnologııalar jáne aqparat jónindegi dırektory Djon Sherıdan forýmdy joǵary deńgeıde uıymdastyrǵany úshin Prezıdent arhıvine alǵys bildirip, kongress arhıv isi men arhıvshi mamandyǵynyń bolashaǵyna degen senimdi kúsheıtkenin jetkizdi.
Jıyn sońynda arhıvshiler kongresiniń qarary qabyldandy. Sonymen qatar kongress qatysýshylary arhıv tájirıbesine sıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektige negizdelgen sheshimderdi engizýdi jalǵastyrý, aqparattyq júıelerdi ıntegrasııalaý, derekterdi saqtaý jáne basqarý úderisterin standarttaý, qoǵamnyń qujattyq muraǵa qoljetimdiligin keńeıtý qajettigine biraýyzdan qoldaý bildirdi.
