Qos asyldyń izi

Týrnırdiń ashylý saltanatynda Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Ertaı Altaev eldiń damýy jolynda aıanbaı eńbek etken, týǵan jerdiń mereıin ósirgen azamattardyń jarqyn beınesi árdaıym urpaq jadynda saqtalatynyn atap ótti. Sozaq aýdanynyń ákimi Muhıt Turysbekov teriskeıden túlep ushqan qos tulǵanyń ómir jolyna toqtalyp, olardyń týǵan jerge degen súıispenshiligi men el ıgiligi úshin atqarǵan ónegeli isteri keıingi býynǵa úlgi ekenin jetkizdi. Sondaı-aq jıynda aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Qabylbek Espenbetov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, marqum Qaırat Berkinbaevtyń jary Láılá Sultanqyzy, týǵan-týys­ta­ry estelikterimen bólisti. Qos azamattyń adamgershilik bolmysy men elge sińirgen eńbekterin tebirene áńgimeledi.

Elimizde kýrort isiniń damýyna zor úles qosqan, iri saýyqtyrý mekemelerinde basshylyq etip, ózin daryndy uıymdastyrýshy retinde tanytqan Qaırat Sheráliuly 1965 jyly Sozaq aýdanynda dúnıege kelgen. 2007 jyldan 2011 jylǵa deıin burynǵy Ońtústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty boldy. 2011 jyldan bastap Prezıdenttiń Is basqarmasy júıesinde qyzmet etti. Qoǵam qaıratkeri Qaırat Berkinbaev kóptegen áleýmettik jobanyń bastamashysy boldy.

Eske alý is-sharasynda Sozaq aýdany turǵyndary Qaırat Sheráliulyn týǵan jerine eńbegi kóp sińgen azamat retinde de jaqsy tanıtyndaryn aıtyp, izgi isterin, ónege eter asyl qasıetterin eske aldy. Qyzylkól eldi mekeninde segizinshi synypty bitirgen Sheráliniń uly Qaırat sportty unatqan. Segizinshi synyptan keıin otbasy Almatyǵa kóshedi. Sportqa beıimdeý bolǵandyqtan, deneshynyqtyrý pánin jaqsy kóretin Qaırat ınstıtýtta oqyp júrgende kúrespen aınalysty. Bertinirekte respýblıkalyq Frıs­taıl federasııasynyń prezı­denti boldy. Sondaı-aq aýyldastary Qaırat Sheráliulynyń depýtat bolmaı turyp-aq mesenat­tyq sharalardy jasaǵanyn, mektep, ba­labaqsha, jol salǵanyn eske aldy.

Týǵan jerine, aǵaıyn-týys ortasyna 2000 jyldary oralǵan ol qaltaly azamat­tardyń aýylǵa meshit salyp bergenine qyzyǵa qaraǵan.  Meshit salǵysy kelgen. Biraq aqsaqaldarmen, ákimdermen áńgimelesip, aýyldyń jaǵdaıyna qanyqqannan keıin, sheshilmeı jatqan basqa da áleýmettik máse­­le­lerge qolǵabys etý qajet dep esepteıdi. Sóıtip, mektep qury­ly­syn qolǵa alady.

Aýylǵa mektep salyp jat­qanynan habardar bolǵan Qaırat Sheráliulynyń joldastary al­ǵash­qyda tańǵalypty. «Ol qandaı tabys ákeledi, odan da ony aqyly túrde jumys istetýge bolatyn Almatydan nege salmaısyz?» degender de tabylypty. Mektepti aýylǵa tegin salyp berip, odan eshqandaı paıda kórýdi maqsat tutyp otyrmaǵanyn aıtqanda kópshiligi tańdana qaraǵan. Aýylǵa osyndaı jaqsylyq jasaǵannan keıin de depýtattyqqa túsý oıy bolmaǵan Qaırat Sheráliulyna aýyl aqsaqaldary keńes beredi. Eger depýtat bolsa, qoly uzaryp, ıaǵnı bıýdjetten taǵy osyndaı eki-úsh mektep salýǵa qarajat suraı alatynyn aıtýshylar da bolǵan. Aqsaqaldardyń keńesinen soń, ob­lys­tyq máslıhat depýtattyǵyna baq synaıdy. Jerlesteriniń qoldaýynyń nátıjesinde saılaý­da jeńiske jetedi.

Aýyl turǵyndary Qaırat Sheráliulynyń depýtat retinde bir­­­qatar ózekti máseleniń sheshimin tabýyna yqpal etken. Mysaly, Qyzylkólge sý qubyryn tartýǵa 170 mln teńge qarjy bólindi. «Ashysaı – Sholaqqorǵan – Ken­taý» tas joly salyndy. Osy tas jolmen sozaqtyqtardyń Túr­kis­­tanǵa az ýaqytta jetip barýyna múmkindik jasaldy. Ol jol­dyń salynýyna, ıaǵnı qarjy bólýge yqpal etti. Sondaı-aq aýyl turǵyndary Qaırattyń kómek­ke muqtaj qarııalarǵa, asyraý­shysy joq otbasylarǵa, balalar úıinde tárbıelenip jatqan baldyrǵandarǵa járdemdeskenin umyt­qan emes. Qyzylkól eldi mekeninde M.Áýezov atyndaǵy mekteptiń jańa ǵımaratyn saldyryp, «Qaırat» bóbekjaı-balabaqshasyn salýǵa demeýshilik jasady. Jalpy, aýdan tur­ǵyndary bul kúni azamattyń aýylǵa jasaǵan ıgi isterin eske alyp, elge sińirgen eńbegi de eren ekendigin aıtyp, jastarǵa úlgi tutty.

Sonymen qatar eske alý is-sharasynda Taıyr Sherálıevtiń eńbek joly, erligi áńgimelendi. MKQB-da vzvod komandıri bolyp bastaǵan ol 2007 jyldyń qyrkúıeginen burynǵy Ońtústik Qazaqstan oblysy IID uıym­das­qan qylmysqa qarsy kúres basqarmasynyń jedel ýákili bolyp qyzmet etken. 2009 jyldyń shilde aıynda aýyr qylmys jasap, izdeýde júrgen qylmyskerdi quryqtaýǵa jedel ýákil toptyń jasaǵymen Almaty qalasyna qyzmettik issaparǵa attanady. Dál osy joly, qylmyskerdi ustaý barysynda, polısııa aǵa leıtenanty erlikpen qaza tapty. Qylmyskerdi ustaý kezinde Taıyr Sherálıev aýyr jaraqat alyp, esin jımaǵan kúıi Almatydaǵy aýrýhanada kóz jumdy.

Osyndaı asyl azamattardy eske alýǵa arnalǵan «Qos asyldyń izi» atty voleıboldan respýblıkalyq týrnırge ár óńirden kelgen 9 komanda qatysyp, sportshylar salamatty ómir saltynyń jarqyn úlgisin kórsetti. Týrnır aıasynda Qaırat Berkinbaevtyń týǵan jerge tartýy bolǵan «Qaırat» bóbekjaı-balabaqshasynda tanymdyq is-sharalar uıymdastyrylyp, qo­naq­tar Qyzylkól aýylyndaǵy Muhtar Áýezov atyndaǵy bilim ordasynyń jumysymen tanys­ty. Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, «Qos asyldyń izi» týrnıri – tek sporttyq báseke emes, erlik pen azamattyqtyń mánin uǵyndyratyn, jas urpaqty otansúıgishtikke tárbıeleıtin taǵylymdy is-shara boldy.

Túrkistan oblysy