Florensııa soty Italııanyń premer-mınıstri Matteo Rensıge, onyń 2009-2014 jyldary qalanyń meri qyzmetin atqarǵan kezde bıýdjet qarjysyn talan-tarajǵa saldy degen kúdikpen tergeý sharalaryn bastady.
«Reıter» agenttiginiń aqparattaryna qaraǵanda, M.Rensı Florensııa qalasyn basqaryp turǵanda, meıramhanalarda bıýdjet aqshasymen esep aıyrysqan. Agenttik osy maqsatqa onyń 600 myń eýro shyǵyndaǵanyn keltiredi. О́tken jyldyń aqpanynan premerlik laýazymǵa ıe bolǵan ol tergeý aıaqtalǵan soń, jaýap berý úshin sotqa shaqyrtylady. Jaqynda, ıaǵnı 8 qazan kúni Rım qalasynyń meri I.Marıno óz otbasymen birge meıramhanada túski as iship, 20 myń eýrony mýnısıpaldy kartadan tólegeni úshin daýǵa qalyp, qyzmetten ketken edi.
Madýro men Morales jáne Rýsseff
Venesýela prezıdenti Nıkolas Madýro Brazılııa oppozısııasynyń el prezıdenti Dılma Rýsseffti qyzmetten ketirý áreketterine qarsy is-qımyl kórsetýge shaqyrdy.
Mundaı málimdemeni ol Bolıvııa basshysy Evo Moralespen kezdeskennen keıin jasaǵan. Málimdemesinde N.Madýro Brazılııadaǵy saıası jaǵdaıǵa nazar aýdarý qajettigine toqtala kelip, ázirlenip jatqan «tóńkeristik áreketterge» únsiz qalýǵa bolmaıtynyn atap ótken. Sonymen qatar, ol óziniń bolıvııalyq áriptesi de Brazılııadaǵy jaǵdaıǵa «qatty alańdaýshylyq» bildiretinine toqtalǵan. Buǵan qosa, Madýro el prezıdenti Rýsseffke qarsy «tóńkeriske» narazylyq bildirgen Brazılııa áleýmettik qozǵalysyna qoldaý kórsetýge shaqyrdy.
Janjal halyqaralyq sotta qaralady
Halyqaralyq qylmystyq sottyń prokýrory Fatý Bensýda palatalardan 2008 jyly Ońtústik Osetııadaǵy qarýly janjalǵa qatysty tergeýdi bastaýǵa ruqsat surady.
Atalǵan sottyń taratqan baspasóz relızindegi aqparattar boıynsha, prokýror 2008 jyldyń 1 shildesi men 10 qyrkúıegi aralyǵynda Ońtústik Osetııada áskerı qylmystar jáne adamzatqa qarsy qylmystar jasalǵan dep esepteıdi. Bul jerde sóz respýblıka aýmaǵynan etnıkalyq grýzınderdi kóshirý, sondaı-aq, grýzın áskerleriniń bitimgershilik mıssııasy kúshterine shabýyl jasaýy jóninde bolyp otyr. Halyqaralyq qylmystyq sottyń málimetterine qaraǵanda, kúshtep kóshirý barysynda sany 51-113-teı bolatyn Grýzııa azamattary óltirilgen, 13,5-18,5 myńdaı etnıkalyq grýzın bosqyn atanǵan. Olarǵa tıesili 5 myńnan astam úı qıratylǵan. Prokýrordyń málim etýinshe, grýzın áskerlerine onshaqty reseılik áskerı qyzmetshini óltirdi degen kúdik keltirilip otyr.
Qysqa qaıryp aıtqanda:
- Saýd Arabııasynyń bıligi Ýmra qajylyǵynyń jańa júıesin jáne soǵan sáıkes atqarylatyn is-sharalar josparyn jarııalaıdy. Kelesi jyldan bastap Ýmra qajylyǵyn óteýshiler sany úsh esege artyp, qasıetti qaǵbaǵa aıyna 1,25 mıllıon adam táý etetin bolady.
- Qytaıdyń Hýnan provınsııasynda týrısterdi kóbirek tartý úshin álemdegi eń uzyn áınek kópir Chjanszıasze úlken shatqalynyń ústinen salyndy. Onyń uzyndyǵy 430 metr, eni 6 metr bolady.
- Túrkııanyń syrtqy ister mınıstrligi Reseı men AQSh-tyń osy eldegi elshilerin shaqyrtty. Oǵan resmı Máskeý men Vashıngtonnyń sırııalyq kúrdterge áskerı qoldaý kórsetýi sebep bolsa kerek.
- Sırııadaǵy urys kezinde Irannyń eki generaly – F.Hasýnızade men H.Mohtarband qaza tapty. Olar Islam revolıýsııasyn qorǵaý korpýsy quramynda qyzmet etken.
Qala basshysyn tirideı órtep jiberdi
Gvatemalanyń batysyndaǵy Konsepson qalasynyń turǵyndary qala merin tirideı órtep jiberipti. Narazy top onyń ústine janarmaı quımas buryn, marqumdy úıinen kúshtep alyp shyǵyp, ábden tepkilegen kórinedi.
Aqparat quraldarynyń habarlaýynsha, qala basshysyn saılaý kezinde saıası básekelesi ony «jemqorlyq jasady, bıýdjet qarjysyn jelge ushyrdy, laýazymyn asyra paıdalandy», dep aıyptaǵan eken. Osy málimdemelerden keıin, ıaǵnı ótken aptada qala basshysyn aıyptaǵan saıasatkerge qylmyskerler avtokólik ishinen oq jaýdyryp, qyzy men jaqyn týysyn óltirip ketipti. Qylmyskerler oǵynan, sondaı-aq, saıasatkerdiń ózi jáne onyń otbasynyń tórt múshesi jaralanǵan. Al qala merine kandıdat bolǵan saıasatkerdiń aǵasy Karlos Balan qaıǵyly oqıǵaǵa deıin qala basshysynyń tarapynan qoqan-loqy kórsetken eskertýler bolǵanyn aıtady.
Jer dúmpýiniń jahandyq boljamy
«Jer silkinisiniń jahandyq modeli» uıymynyń bas hatshysy Anselm Smolka paıdalanýshylar úshin ınternet-servıster arqyly jer silkinisi táýekelderiniń boljamy men statıstıkasynyń búkilálemdik modeli 2017 jylǵa qaraı jasalatynyn málimdedi.
«Jumys álemdik aýqymda júrgizilýde. Naqty jumystar 2009 jyly bastalǵan. Búginde bizde Eýropa men taıaý Shyǵystyń osyndaı kartasy bar. Qazirgi kezde Ońtústik Amerıka men Afrıkanyń kartasy jasalýda, olar kelesi jyly daıyn bolady», – dep atap ótken A.Smolka Máskeýdegi halyqaralyq kongreste jasaǵan baıandamasynda. Onyń aıtýynsha, ınternettegi qoljetimdi nusqa tutas elderge deıingi ártúrli aýqymdaǵy jerasty dúmpýleriniń túrli ssenarıılerin, óńirlik jer silkinisteri týraly aqparattardy jáne qaýipter men táýekelder boıynsha jahandyq málimetter jıyntyǵyn qamtıdy. «Bizdiń ónimimizdi qaýipterdi baǵalaý úshin qazirdiń ózinde paıdalanýda, táýekelder modeli birneshe elder boıynsha jasalǵan. Onyń ishinde Ulybrıtanııa men Ońtústik Afrıka Respýblıkasy bar», – dedi A.Smolka.
Qaladan áskerin shyǵara bastady
«Talıban» qozǵalysy óz maqsatyna jetkendikten, Aýǵanstannyń soltústigindegi Qundyz qalasynan áskerin shyǵaratyn boldy. Bul aqparatty «Bı-bı-sı» taratty.
Sońǵy aptada osy qalanyń mańynda «Talıban» qozǵalysynyń sodyrlary men úkimet áskerleri soǵys qımyldaryn júrgizgen edi. «Talıbannyń» baspasóz hatshysy Qundyz qalasyndaǵy túrmeden júzdegen jasaqtaryn bosatyp alǵanyn jáne áskerı tehnıkalardy qolǵa túsirgenderin ataǵan. Al Aýǵanstannyń úkimettik áskeri qazirgi kezde qalany tolyq baqylaýda ustap otyrǵandyǵyn habarlady. «Talıban» sodyrlary qyrkúıekte Qundyz qalasyndaǵy birqatar memlekettik organdar ornalasqan ǵımarattardy basyp alyp, onda úsh kúndeı turǵan edi. Keıbir málimetterge qaraǵanda, eldiń ońtústigindegi Gaznı provınsııasynda jańa qaqtyǵystar týyndaǵan sııaqty. Qaza tapqandar da bar. Jergilikti turǵyndar qaqtyǵystar bolǵan aýdandardan kóship jatqan kórinedi.
Internet materıaldary negizinde ázirlendi.
