Qazaqstan jurtshylyǵy aýyr qazaǵa dýshar boldy. 68 jasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń kórnekti saıası jáne memleket qaıratkeri Nurlan О́tepuly Balǵymbaev dúnıeden ozdy.
Nurlan О́tepuly Balǵymbaev 1947 jylǵy 20 qarashada Gýrev qalasynda dúnıege keldi. 1973 jyly V.I. Lenın atyndaǵy Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtyn támamdady, 1992-1993 jyldary Massachýsets ýnıversıtetiniń tyńdaýshysy boldy.
Eńbek jolyn 1964 jyly motorıst kómekshisi bolyp bastady. 1973-1977 jyldar aralyǵynda «Mańǵystaýmunaı» birlestiginiń uńǵymalardy jerasty jóndeý, munaı óndirý operatory, sheberi, aýysym basshysy, aǵa ınjeneri bolyp jumys istedi. 1977-1994 jyldary «Embimunaı», «Aqtóbemunaı», «Basmunaıgazóńdeý» birlestikterinde, KSRO Munaı jáne gaz ónerkásibi mınıstrliginiń munaı óńdeý jónindegi bas basqarmasynda basshy laýazymdyq qyzmetter atqardy.
1994 jylǵy qazanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Munaı jáne gaz ónerkásibi mınıstri bolyp taǵaıyndaldy, 1997 jylǵy naýryzda «Qazaqoıl» ulttyq munaı-gaz kompanııasy» JAQ basshysy boldy.
1997 jylǵy qazanda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Jarlyǵymen N.О́.Balǵymbaev Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri bolyp taǵaıyndaldy jáne eki jyl boıy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine basshylyq jasady.
1999-2007 jyldar aralyǵynda «Qazaqoıl» ulttyq munaı-gaz kompanııasy» JAQ, «Qazaqstannyń munaı ınvestısııalyq kompanııasy» AQ-ty basqardy.
2007 jylǵy jeltoqsan men 2011 jylǵy qarasha aralyǵyndaǵy kezeńde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Keńesshisi laýazymynda boldy.
N.О́.Balǵymbaev sońǵy kezderi «QazMunaıGaz» salynyp jatqan kásiporyndary dıreksııasynyń» bas dırektory bolyp jumys istedi.
Nurlan О́tepulynyń el aldyndaǵy eńbegi 2-shi dárejeli «Barys» ordenimen, kóptegen medaldarmen jáne qurmetti ataqtarmen atap ótilgen.
Qazirgi Qazaqstannyń qalyptasýyna, otandyq munaı-gaz ónerkásibiniń damýyna Nurlan О́tepuly Balǵymbaev eleýli úles qosty. Ol óz eliniń naǵyz patrıoty, pármendi basshy ári joǵary dárejedegi kásipqoı maman edi.
Nurlan О́tepuly Balǵymbaevtyń jarqyn beınesi bizdiń júregimizde árdaıym saqtalady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti
Eldikke eńbek etken
Ǵasyrdan astam ýaqyt ishinde ulttyq tól uǵymymyzǵa aınalyp úlgergen munaı degen sóz oıǵa oralsa, aldymen eske túsetin sanaýly shańyraqtardyń biri Balǵymbaevtar áýleti edi. Buǵan deıin burǵy men uńǵyǵa baýyr basyp qalǵan qalyń qaýym alǵa qazdaı tizilip, qatar adymdap alda júretin aǵaly-inili О́tep, Saltanat, Maqash deıtin áıgili áriptesterinen aıyrylyp, orny tolmas qazaǵa ushyrap, qapy soǵyp qalǵan-dy. Sonda ataqty urpaqtyń áke ornyn bala, aǵa ornyn ini basyp, eńbekterimen kógergen kósegeleri bir mysqal da ortaımap edi. Bul joly tek Balǵymbaevtar shańyraǵyndaǵy jas býyn, jańa urpaq qana emes, búkil qazaq ekonomıkasy, elimizdiń atyn shyǵaryp, abyroıyn asyryp otyrǵan munaı ónerkásibi, kúnnen kúnge órkendep ósip jatqan ǵylymı-tehnıkalyq oıymyz aýyr qazaǵa ushyrady. Aramyzdan tepse temir úzetin der shaǵynda Nurlan ketti. Jastaıynan ol óz áýletiniń jolyn qýyp, dástúrin jalǵastyrdy. Jem, Jaıyq, Mańǵystaý dalalarynyń tuńǵıyqtaryna boılap, jańa ken oryndaryn tapty. Týǵan jerdiń qazyna baılyqtaryn zerttep, ǵylym doktory atandy. Álemdik tájirıbege de der kezinde qulash sermedi. AQSh-ta tájirıbeden ótti. Áli beıtanys naryq ekonomıkasyn tereńdep boıǵa sińirýge kúsh jumsady. Asa aýyr jyldarda munaı ónerkásibi mınıstri, ulttyq munaı jáne gaz kompanııasynyń prezıdenti boldy. Ulttyq úkimetimizdi basqaryp, kópsalaly derbes ekonomıkamyzdyń oıdaǵydaı qalyptasýyna aıanbaı eńbek etti. Elorda tósinde jańa Astana ornyǵýyna úles qosty. Eldikke eńbek etken aıaýly azamatymyz, kórnekti memleket qaıratkeri, qazaq halqynyń mańdaıy jarqyraǵan tamasha uly Nurlan Balǵymbaevtyń abzal beınesi esimizden ketpek emes. Ábish KEKILBAIULY, Qazaqstannyń Eńbek Eri. 
Adamgershilik qalpynan aınymaǵan jan
Jarqyn beınesi jadymyzdan óshpeıdi
Nurlan О́tepuly... jany jaıdary jan bolatyn. Ol elimizdiń Premer-Mınıstrligine taǵaıyndalǵaly beri birge qyzmet istedik. Qandaı jaǵdaıda da bir sózdi, aıtqanynan qaıtpaıtyn, oıyndaǵysyn úlken yjdaǵatpen júzege asyra biletin bilikti maman boldy. Úkimetti qıyn kezeńderde basqaryp, memleketti ekonomıkalyq daǵdarystan abyroımen alyp shyqty. Eshbir jerde eki sóılegenin kórmeppiz. Únemi aıtqan sózin múltiksiz oryndaýǵa tyrysatyn tabandy basshynyń biri boldy. Jańa myńjyldyqtyń qarsańyndaǵy qıyndyqtarda Memleket basshysynyń qasynan tabylyp, táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýyna kóp eńbek sińirdi. Shyndyǵyn aıtqanda, Úkimetke úlken jaýapkershilik artylǵan sol jyldarda keıbir elderdiń «kóregen» saıasatkerleriniń birqatary qazaqtyń memleket qura alatynyna kúmánmen qarap, jeńil sózder aıtqany málim. Sol jańsaq pikirlerdi joqqa shyǵaryp, qazaqtyń qaıratty ári parasatty ult ekenin sózimen de, isimen de tolyq dáleldep bergen tulǵaly qaıratkerlerimizdiń biri osy Nurlan Balǵymbaev desek qatelespeımiz. О́zi kásibı munaıshy bolǵan soń, sol jyldary ekonomıkany kóterip jiberýge sol salany durys paıdalana bilgeni ras. О́kinishtisi, ózimiz jaqsy kóretin, biletin Nurlan О́tepulynyń qazasyn estý bárimizge de aýyr soǵyp tur. Marqumnyń ımany salaýat, topyraǵy torqa, jatqan jeri jaıly bolsyn. Onyń jarqyn beınesi eshqashan jadymyzdan óshpeıdi. Oralbaı ÁBDIKÁRIMOV.Ajaldan ǵana jeńilgen azamat
Halqymyz nar tulǵaly azamatynan aıyryldy. Memleket qaıratkeri, daraboz munaıshy Nurlan Balǵymbaev 68 jasqa qaraǵan shaǵynda ómirden ozdy. Nurlan О́tepuly táýelsizdigimizdiń keshegi qıyn-qystaý kezeńinde el júgin Elbasymen birge kóterisken iri tulǵa bolatyn. Munaı-gaz óndirisiniń damýyna ólsheýsiz úles qosty. Premer-Mınıstr qyzmetinde júrgende qýatty reformalardyń júzege asýyna barynsha kúsh saldy. Qaı laýazymda júrse de ulttyq múddeni alǵashqy orynǵa qoıatyn. Sheteldik kompanııalarmen qoıan-qoltyq jumys barysynda Nurlan Balǵymbaevtyń ultjandylyǵy sezilip turatyn. Aýyr qaıǵy qazaq halqynyń qabyrǵasyn qaıystyrdy. Atyraý jurty asyl azamatyn azalap jatyr. Kesek minez, keskekti erdiń soıy edi. Jaratylysy jeńilý degendi bilmeıtin. Ajaldan ǵana jeńildi. Onyń azamattyq kelbeti, iskerligi men jan shýaǵy jadymyzda óshpesteı saqtalady. Baqtyqoja IZMUHAMBETOV, Atyraý oblysynyń ákimi.Baqul bol, ini-dos!
Biz bir aýylda týyp, birge óstik. Áke-sheshelerimiz de bir-birin jaqsy bilýshi edi. Ol da munaıshylar áýletiniń ókili bolatyn. Balǵymbaı qarııanyń tuńǵysh uly Qoıshyǵara da, odan keıingi О́tep pen О́táli de, Saltanat pen Maqash ta munaıshylyq kásipti jetik meńgergen jandar-tyn. Olar el ekonomıkasynyń jetekshi býynyna aınalǵan munaı-gaz salasynyń órkendeýine bar bilimi men biligin sala eńbek etti. Balǵymbaı qarııanyń munaıshy uldarynyń shejireli jolyn jalǵastyrýdy maqsat tutqan Nurlan da osy kásiptiń ıesi bolýdy qalady. Bala kúninen alǵyr da zerek, bilimge qushtar ol munaı ınstıtýtyn bitirdi. Alǵashqy eńbek jolyn Atyraýdaǵy ken ornynan bastap, aldyńǵy tolqyn munaıshylardyń táliminen, tájirıbesinen úırendi. Aq almastaı jarqyldaǵan minezdi azamat edi. Odaqtyq munaı-gaz mınıstrliginiń basshylary da onymen aqyldasyp, sanasyp otyratyn. Bilimdiligimen sala basshylaryn, ǵalymdardy moıyndatqan ol odaqtyq munaı-gaz mınıstrliginde jaýapty qyzmetter atqardy. Sol jyldary «Teńiz» munaı kenishin ıgerýge jetekshilik etip, «Teńizshevroıl» birlesken kásipornyn qurýǵa atsalysty. Elimiz táýelsizdik alǵan tusta Qazaqstanǵa oralyp, otandyq munaı-gaz ónerkásibin órkendetýge bel sheshe kiristi. Respýblıka munaı-gaz ónerkásibin qarqyndy damytýǵa bilimin de, kúsh-qýatyn aıamaı jumsady. Ár munaıshymen syrlas edi. Tek ózi qalaǵan salanyń ǵana emes, táýelsiz eliniń kemel keleshegi úshin aıanbaı, adal eńbek etti. Onyń iskerligi men uıymdastyrýshylyǵy, ekonomıkany basqara biletin menedjerligi Premer-Mınıstr laýazymynda bolǵanda qandaı jarqyraı kórindi deseńshi. Qatardaǵy munaıshydan kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerine deıingi ómir jolynda Otanyna degen adaldyqtan aınyǵan joq. Bir-birimizdi bala kúnimizden jaqsy bilgen bolsaq, ómir belesterinde bir salada eńbek ettik. Kóńili qazaqtyń keń dalasyndaı darqan, parasat pen paıymy joǵary azamat ediń. Dostyqqa adal ediń ǵoı, Nurlan baýyrym! Baqul bol, ini-dos! Ravıl ShYRDABAEV.Táýelsizdik týdyrǵan tulǵa
Qazaq munaıyna qyrýar eńbek sińirgen Balǵymbaevtar áýletiniń mańdaıyna basqan uly Nurlan О́tepuly dúnıeden ótti. Ol – Qazaqstannyń táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńdegi kórnekti tulǵalardyń biri. Nurlan Balǵymbaev sońǵy 20 jyldyń ishinde Qazaqstan ónerkásibiniń órkendeýine bir kisideı eńbek sińirgen adam. Ol Memleket basshysynyń eń senimdi kómekshileriniń biri bola bildi. Biz biletin Nurlan Balǵymbaev óte ádil, dosqa qamqor, bir sózdi, ýádege berik azamat bolatyn. Basqasyn aıtpaǵanda, Nurlan О́tepuly óziniń eńbek jolynda Dossor, Maqat sekildi munaı ken oryndarynyń kórkeıýine, ondaǵy ınfraqurylymnyń damýyna erekshe kóńil bóldi. Sondaı-aq, týǵan qalasy Atyraýda da onyń qamqor qolynyń izin anyq kórýge bolady. Atalǵan oblys ortalyǵyndaǵy zaman talabyna saı jabdyqtalǵan úlken sport keshenderi osy Nurlan О́tepulynyń qoldap, qýattaýymen boı kótergen edi. Ol kisi ónerdi, ádebıetti qatty qurmetteıtin, janyna jaqyn tutatyn. Sondyqtan da, elimizdiń rýhanı ómiriniń damýyna úles qosyp júrgen otandastaryna kómek qolyn sozýdy óziniń azamattyq boryshy sanaıtyn. Qazaqstannyń damýy jolynda aıanbaı eńbek etken Nurlan Balǵymbaevtyń jarqyn beınesi júregimizde uzaq saqtalady. Jany jánnatta bolsyn. Mereke QULKENOV, jazýshy. Almaty.Qazanat edi qaıyrylmaı shapqan artyna
Alashtyń ardakúreń tulǵasy, qazaqtyń birtýar perzenti, elordany Saryarqanyń beline, týǵan eldiń tórine kóshirip qondyrýda Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń oń qoly bolyp on san qyzmet atqarǵan, senimdi serigi bolyp, sardarlyq qoltańba kórsetken Nurlan aǵamyz ómirden ótti degen yzǵarly habar boıdy qaryp, bolmysty tońdyrdy. Ajaldyń aqıqatyna tosqaýyl qoıar tarıhat, muńyńdy ashar maǵrıpat qaıdan bolsyn. Tek qana: «Bul ólim qaıda joq, jarqyraǵan aıda joq, kúrkiregen kúnde joq, óteri ótip ketken soń, myń teńgelik qaıǵydan, bir teńgelik paıda joq», degen babalar sózin maldanyp, jan-jaǵyńdy qarmanyp, sáýleli sózge aldanyp, ornynda bar ońalar dep ózińdi óziń jubatasyń. Babalar sózine bap qosyp qaıtemiz, degenmen, «myń teńgelik qaıǵynyń mıllıon teńgelik salmaǵy» bar ekenin osyndaı kezde sezinesiń. Budan eki jyldaı ýaqyt buryn Nurlan aǵama sálemdese barǵanymda ánsheıinde janary jarqyldap, jaǵasy jaılaýda otyratyn ol kisiniń júzindegi nur sál solǵyn tartqandaı kórindi. Qazbalap surasań qaǵyp tastaıtyn minezin bilgendikten, oraǵytyp sóz bastap edim, «Men aýyryp qaldym, anaý-mynaýǵa boı aldyrmaıtynymdy bilesiń ǵoı, bile júr, alda aıaýsyz shaıqas, alapat kúres turǵan sekildi» dep salqyndaý jymıdy. «Aýyryp turdyń, aýnap turdyń degen ǵoı, aǵa» dep kóńil aýanyna qaraı kóldeneń tartyp edim, «Jasyratyn ne bar, bolary bolar, boıaýy sińer» dep qysqa qaıyrdy. Osydan úsh aptadaı buryn Atyraý jaqtan taǵy bir salqyndaý sóz jetken. Aǵamyz týǵan topyraǵyna taban tirep, aǵaıyn-týmanyń kóńilin qobaljytyp jatyr degen soń, Jaıyq boıyna jedel jettim. Qaısar minezdi qaıran aǵa, qabaǵyn ashyp, baýyryna basyp, jarqyldap sóılemese de, jasymaı qabyldap, betimizden súıip, tórgi úıinde tik otyrdy. Qýanyp qaldyq, tipti áp turyp, arǵymaǵyna qol sozyp, quıryq-jalyn tógiltip, quıǵytyp shaýyp keterdeı kórip, kóńildi birlep, toıǵa shaqyrýǵa da ret taptyq. Tek qoshtasar sátte, ornynan baıaǵy ádetinshe jeńil yrǵyp turyp, zaldyń ortasyna jete bere: «О́tegen, beri kel, aıtar sózim bar», dep shaqyrǵanda toıǵa kelip qalar degen dáme kóńil bas kóterip, kóńil aspanym kúlimsirep qalyp edi. «Baýyrym, men sharshadym, jeńilmeıin dep kúrestim, jeńe almaıtynymdy sezdim, seniń toıyńdy ashamyn degen ýádem bar edi, Allanyń isine adam ne isteı alady? Alystan habar alyp, ańdap júrgeısiń. Eshkimge eshnárse demeı-aq qoı, meniń qulpytasyma jazylar bir shýmaq óleń jaz, uzatpaı jiber» dep, jaýtańdap qaraı bergen meni baýyryna tartty. «Qudaı qýat bersin, aǵa, áli-aq turyp ketesiz», deı bergenimde, «Boldy, joldaryń bolsyn, balalaryń baqytty bolsyn, tapsyrmany tez orynda» dep qysqa qaıyrdy. Aǵanyń minezin bilgendikten endi eshteńe aıta almadym. Tuńǵıyq oıǵa batyp, tunjyrap attandym. Arada 3-4 kún ótkende telefonmen habarlasyp edim, qysqa amandyq-saýlyqtan soń: «Tapsyrmam ne boldy?» dep qadala surady. Sol kúni janym jabyrqap otyryp, bir shýmaq jyr jazdym da: «Aǵa, tapsyrmańyzdy oryndamasqa amalym qaısy», dep ınternet arqyly jazǵanymdy joldaýǵa májbúr boldym. Alyp, habarlasty. Unady, unamady degen sóz bolǵan joq. Biraq, kóńilimde Nurekeń aýrýǵa boı bermeı turyp keter degen úmit bir sátke de úzilgen joq. Qaraly habar jetkende de sene almaı otyrǵan jaıym bar. О́limge qııar adam emes edi. Odan ómirdiń erke shýaǵy árqashan esip turatyn. Kórgende kúlimsirep, baýyryna tartyp, aǵalyq meıirimin aq nurǵa orap jetkizetin onyń nurly júzin endi kóre almaıtynymyz qandaı ókinishti. Nurekeń maǵan quıryq jaly tógilip, eńiske qaraı eminip, shańy shańqan kórinip, baýyryn jazyp, berilip bara jatqan aq jal arǵymaq, qaıyrylmaı shapqan qazanattaı kórinetin edi. Aqyrettik kermesi Allanyń jánnat baǵynan tartylyp, Paıǵambardyń shapaǵatyna bólene bergeı. «О́ldi deýge bola ma, oılańdarshy», degen abyz Abaıdyń máńgilik suraǵyna: «О́lmeıtin isi, óshpeıtin izi bar bir adam Nurlan О́tepuly bolar», dep kóńil jubatyp, týǵan-týystaryna, baýyrlaryma kóńil aıtamyn. О́tegen ORALBAIULY.
