Jobalarǵa jol ashatyn forým
Oblys ortalyǵynda halyqaralyq «ErtysInvest 2015» ınvestısııalyq forýmy bolyp ótti. Forýmǵa ónerkásiptik-ınvestısııalyq kompanııalar, damý ınstıtýttary, ulttyq kompanııalar ókilderi qatysty. Fransııa, Germanııa, Italııa, Serbııa, Saýd Arabııasynan, Ýkraına, Reseı óńirlerinen ókilder keldi. Jýyrda biz gazetimizde jazǵan Artemııa salına shaıandaryn eksporttaý jobasyn júzege asyrý múmkindikteri týraly da aıtyldy. Bul bıoresýrs quramynda aqýyz mol. О́nim medısına, aýyl sharýashylyǵy salasyna qajet. Artemııa salınany qaıta óńdeý ınvestorlar úshin tıimdi usynys. Oblystyń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa da septigin tıgizeri anyq, dedi oblys ákimi Qanat Bozymbaev.
Forým barysynda aldaǵy ýaqytta óndiristi óńirdiń áleýetin arttyratyn 40-tan asa ınvestısııalyq jobalar usynyldy. Maqsaty – otandyq jáne sheteldik ınvestorlarǵa óńirdiń ınvestısııalyq áleýeti men múmkindikterin tanystyrý. Osymen ekinshi ret ótkizilgen forýmǵa elimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev, oblys ákimi Qanat Bozymbaev, Novosibir oblysynyń gýbernatory Vladımır Gorodeskıı, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov, sondaı-aq tanymal kásipkerler qatysty. Bıyl bizdiń oblystan Novosibirge 353 tonna azyq-túlik eksporttalady. Bul oblys ákimi Qanat Bozymbaev pen Novosibir oblysynyń gýbernatory Vladımır Gorodeskııdiń kezdesýinde aıtyldy. Jalpy, óńirdiń ınvestısııalyq saıasattaǵy ózara yntymaqtastyq úshin geografııalyq turǵydan tıimdi ornalasýy Reseıdiń shekaralas naryǵyna shyǵý múmkindigin beredi. Al forýmda Novosibirdiń «SıbInvestGrýp» kompanııasymen «Pavlodar oblysy aýmaǵynda avtokólikke arnalǵan alıýmınıı dıskiler shyǵaratyn zaýyt salý» jobasyn iske asyrý jónindegi memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul joba óńir úshin mańyzdy, iske asyrylýyna qoldaý kórsetetin bolamyz, dedi Q. Bozymbaev.
Reseı – oblysymyzdyń basty saýda seriktesteriniń biri. О́tken jyly oblystyń Reseımen saýda kólemi 1,9 mlrd. dollardy qurady. Pavlodarlyq kásiporyndar Reseıge 1,0 mlrd. dollar somasyna ónim jetkizse, oblysqa 900 mıllıon dollar kóleminde reseılik taýarlar ákelingen kórinedi. Bizdiń óńirden Novosibir oblysyna ótkizgish-kabel ónimi, azyq-túlik jetkiziledi. Novosibirden negizinen mashına jasaý ónimderi jetkiziledi, atap aıtqanda, qural-jabdyq, qosalqy bólshekter, júk kótergish mehanızmder, býyp-túıý ónimderi, halyq keńinen qoldanatyn zattar keledi. Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy yntymaqtastyq ósimdik jáne mal sharýashylyqtary, sondaı-aq agrarlyq ǵylym salalarynda júzege asyrylady.
Al oblys ákimdigi men «Qazaqstan Alıýmınııi» AQ basshylyǵy arasynda alıýmınıı quımalary men energobloktardy qaıta jóndeý úshin elektrolız óndirisin keńeıtý baǵytyndaǵy jobalar qolǵa alynady. О́ńir aýmaǵynda hımııalyq-metallýrgııalyq keshen oblys ákimdigi, «TENIR-LOGISTIC» JShS jáne qytaılyq «China Machinery Engineering Corporation» kompanııasy arasynda jasalǵan qujattyń arqasynda qurylmaq. Jańa joba aıasynda arnaıy bolat pen tıtan dıoksıdi óndirisi iske qosylady. Sonymen birge, «Qazaqstan elekrolız zaýyty» AQ jáne «ÝPNK PV» JShS arasyndaǵy kelisim boıynsha qyzdyrylǵan munaı koksyn tasymaldaý josparlanýda. Al temirjol mashına jasaý salasyn damytý maqsatynda «Relstik bekitý quramyna enetin W tárizdes ıilgish klemmalar zaýyty» jobasyn júzege asyrý jóninde «RELART SA» shveısarııalyq kompanııasy men «Railcast Systems» JShS kelisimge qol qoıdy. Elimizdiń temirjol parkin vagon quımalarymen qamtamasyz etý qajettigi týyndaýda. Bul baǵytta jasalǵan memorandým boıynsha endi «R.W.S. Weelset» JShS men reseılik «ReılInvestMenedjment» JAQ birlesip jumys jasaıdy.
«KazEkspo» JShU ınvestısııalyq kompanııasy men oblys ákimdigi arasynda jasalǵan memorandým óńirimizde astyq klasterin damytady. Qujat boıynsha óńirdegi Ýálıhanov jáne Ertis elevatorlaryn qaıta jóndeýden ótkizip, astyq, maı daqyldarynyń óndirisin iske qosyp, qurama jem shyǵarý zaýytyn ashýdy maqsat etedi. О́ńirdegi «Kırov» JShS-niń sút-taýarly fermasy qaıta jóndelip, «LACTALIS» fransýz kompanııasynyń kelisimsharty boıynsha jobany júzege asyrady.
– Qol qoıylǵan barlyq qujattar oblystyń ekonomıkasy, shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna serpilis beredi degen senimdemiz. Forým ınvestısııalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtady, – deıdi Qanat Bozymbaev.
Al qazaqstandyq mıllıarderler bolsa óńirdegi ınvestısııalyq jobalarǵa qatysýǵa daıyn ekenderin jetkizdi. Tanymal qarjyger, ekonomıst, «Visor Holding» JShS dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Aıdyn Káripjanov óńir ekonomıkasyna qarjy quıýǵa daıyn.
– Meni óńirdegi arzan energııa kózderin damytý múmkindigi qyzyqtyrdy. Elimizde óndiriletin elektr energııasynyń teń jartysy osy jerde óndiriledi. Al qýat kózderi tolyq júktelmegen. Bul energetıkalyq tehnologııalar úshin mol múmkindikter bar degen sóz. Jergilikti ákimdik, bank ókilderi jáne bıznes qaýymdastyqpen kelisim jasaýymyz qajet, – deıdi Aıdyn Káripjanov.
«AllurGroup» atvombıl toptary kompanııalarynyń basqarma basshysy, «AgromashHoldıng» kompanııasy basqarmasynyń múshesi, Premer-Mınıstr janyndaǵy saraptama keńesiniń múshesi Andreı Lavrentev avtokólik quraldaryn qorǵaýǵa baılanysty jobalar jaıly aıtty.
Sonymen qatar, forýmda Eýrazııalyq top pen qazaqstandyq «ÝPNK-PV» JShS arasynda qol qoıyldy. «ÝPNK-PV» JShS-niń ónimderin paıdalaný arqyly Eýrazııalyq top ony satyp alýǵa jumsalatyn shyǵyndardy azaıtady. Bul qazaqstandyq alıýmınııdiń álem naryǵyndaǵy básekege qabilettiligin arttyrady.
– Forýmda jasalǵan kelisimder Eýrazııalyq top jumysynyń turaqtylyǵyn, óńir bıýdjetine salyq túsimderin qamtamasyz etedi. Bul – jumys oryndary ashylýy. Alyp zaýyt úshin áleýmettik kepildiktiń saqtalýyn da bildiredi, – deıdi «Qazaqstan Alıýmınııi» AQ-tyń prezıdenti Arman Esenjolov.
Eýrazııalyq top pen VTB banki ınvestforýmda elimizdegi alǵashqy eksportaldy qarjylandyrý týraly kelisimge qol qoıdy. Bul rette 180 mıllıon eýroǵa alıýmınıı jetkizý úshin eksportaldy tólem jasaý týraly sóz qozǵaldy. Qarjy kelisimsharttyń 25 paıyzyn quraıdy. Aldaǵy jyldary 500 tonna alıýmınıı jetkizý qarastyrylýda. Taýardyń mundaı kólemi el aýmaǵyndaǵy bastapqy alıýmınıı óndirisiniń jartysyna jetedi. Sóıtip, «KEZ» shyǵaratyn qalǵan ónim otandyq taýar óndirýshilermen júzege asyrylyp, ımport almastyrý deńgeıin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Eýrazııalyq topqa enetin RÝSAL jáne «Qazaqstan Alıýmınııi» AQ arasyndaǵy uzaq merzimdi kelisimshart boıynsha seriktestikter úshin VTB banki Eýrazııalyq topqa qosymsha 150 mln. AQSh dollary kóleminde eksportaldy qarjylandyrýǵa daıyn ekenin jetkizdi. Bul qarjy 2019 jylǵa deıin 3,5 mıllıon tonna saz topyraq satý jónindegi kelisimsharttyń 15 paıyzyn quraıdy.
Forýmǵa jetekshilik etken Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń sarapshysy Per Iv Lıýka ınvestorlarǵa ekologııalyq tehnologııalardy damytýǵa keńes berdi.
– О́ńirdiń ınvestısııalyq áleýeti zor. Qosymsha quny bar kompanııalarǵa basymdyq berý kerek. Investısııa kólemine emes, oblysqa paıda ákeletin jobalarǵa mán berý kerek. Negizi, Eýropada tanymal ekologııalyq, ıaǵnı jasyl tehnologııalar men ınnovasııalyq IT-tehnologııalar qarqyndy damıtyny sózsiz, – dedi Per Iv Lıýka.
Forýmda Áset Isekeshev qazirgi ekonomıkalyq jaǵdaıǵa qaramastan, ásirese, jańadan qurylǵan kásiporyndar qıyndyqtarǵa tótep berip jatqanyn alǵa tartty.
– Qazirgi tańda Pavlodar oblysynda shyǵarylatyn ónimderdiń tórtten bir bóligi jańa kásiporyndarǵa tıesili. Elimizdiń jeti aımaǵynda ónimniń 20 paıyzyn ınnovasııalyq jobalar men jańa kompanııalardyń arqasynda alynýda. Elimizdegi ekonomıkalyq jaǵdaı turaqty sıpatqa ıe bolýda, – deıdi mınıstr.
Qanat Bozymbaev óńirde brendtik ónimderdiń qataryna alıýmınııden jasalǵan daıyn ónimder, temir-beton jáne elektrtehnıkalyq mashına jasaý taýarlary, munaı-hımııa jáne hımııalyq ónimderdi qosýǵa bolatynyn jetkizdi. О́nimderdiń bul túrlerin shyǵaratyn kásiporyndar eksporttyq baǵytta da jumys jasaıdy.
Oblysta jalpy sheteldik ınvestısııalar kólemi 500 mıllıon AQSh dollaryna jetken. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha oblys ekonomıkasyna baǵyttalǵan ınvestısııalar 2 mlrd. AQSh dollaryn nemese 353 mlrd. teńgeni quraǵan.
– Damyǵan ónerkásip pen kóliktik ınfraqurylym, arzan elektr energııasy, tranzıttik múmkindikterdiń moldyǵy, tabıǵı resýrstar men bos jer ýchaskeleriniń bolýy, sondaı-aq «Pavlodar» erkin ekonomıkalyq aımaǵy – óńirimizdiń basty artyqshylyqtary. Oblys aldaǵy ýaqytta Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq naryǵyna shyǵa alatyn batystyq kompanııalarǵa jańa kásiporyndardy ashýǵa qolaıly aımaq bolyp tabylady. Búginde óńirde ınvestorlar tabysty eńbek etýde. Negizgi kapıtalǵa quıylǵan ınvestısııalar kólemi edáýir artty, – deıdi Q. Bozymbaev.
Forýmdaǵy kórmede jaryqtandyrý quraldaryna arnalǵan alıýmınıı korpýstaryn óndirý jobasy tanystyryldy. Ideıa avtorlary Ekibastuzdyń «Svet» JShS-nyń basshysy Vıtalıı Mıheev. О́ndiris jaryq-dıodty jaryqtandyrý quraldaryna arnalǵan alıýmınıı korpýstaryn ǵana emes, túrli profılder de shyǵara alady.
Forýmda Qashyr aýdanynan aýyl sharýasy túıequs ósirý jobasyn usyndy. Joba avtory – Tereńkól aýylyndaǵy «K & S» jeke kásipkerliginiń basshysy Oleg Krıvobokov. Jobany júzege asyrýǵa 4 mıllıon teńge qajet.
– Túıequs sharýashylyǵyna qolǵa alýǵa aýdanda múmkindik bar. Joba 20 balapan satyp alýǵa josparlanýda. Reseı oblystarynan satyp alynady. Túıequstardyń mamyǵy, terisi, eti men jumyrtqasy, maıy – naryqta joǵary suranysqa ıe, ekologııalyq taza, – deıdi O. Krıvobokov.
Máselen, túıequstyń jumyrtqasy tońazytqyshta bir jyl boıy saqtalady. Terisiniń baǵasy naryqta qoltyraýyn terisinen de qymbat eken. Salmaǵy 100-120 keli bolatyn qus basynan 50 keli taza et alýǵa bolady. Al mamyǵy kórpe-jastyq jasaýǵa paıdalanylady. Analyq qus eki jastan, atalyǵy úsh jastan bastap jynystyq turǵyda jetiledi. Qazirgi tańda broıler taýyqtaryn ósirýdemin. Túıequs ósirýden paıda kóp, deıdi O. Krıvobokov.
«Ertic Invest-2015» halyqaralyq ınvestısııalyq forýmynyń Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy memlekettik ýnıversıtette ótýi de búgingi stýdent, erteńgi mamandarǵa qyzyǵýshylyq týdyryp, oı salary da sózsiz. Oqý ornynda ashylǵan kórme zalynda temirjol, alıýmınıı, munaı-hımııa klasterlerin, saýda-logıstıkalyq keshendi, agroónerkásip, orta jáne shaǵyn bıznes, sondaı-aq týrızm salalaryn damytýǵa baǵyttalǵan jobalar kórsetildi. Rektor Aryn О́rsarıev óz sózinde óńirdegi kásiporyndarǵa kadrlar daıyndaýdamyz, stýdentter men oqytýshylar jobalar jasaýda. Endigi másele, osy jobalardy kommersııalandyryp, tabysty jobalarǵa aınaldyrý. Maqsat ýnıversıtettiń tehnologııalyq ortalyqtary men zerthanalarynda oqytýshylar men stýdentter startap jobalardy jasap, odan ózderi paıda tabýy kerek deıdi.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy.
Sýretterdi túsirgen
Valerıı BÝGAEV.
