Adamzat qoǵamyna eń aýyr, eń qasiretti zardap ákelgen Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń alapat jańǵyryǵy jyl asqan saıyn alystaı túskenimen, Uly Otan soǵysynda jeńisti jańqııarlyqpen jaqyndatqan jaýyngerlerdiń ańyzǵa aınalǵan erlikteri qazirgi jas jetkinshekterge úlgi-ónege.
Qańquıly gıtlerlik basqynshylardy óz ordalarynda talqandaǵan keńes áskerleriniń Uly Jeńisine júzdegen jańaarqalyqtardyń da eleýli úles qosqanyn biz árqashan maqtanyshpen eske alamyz. Olardyń qatarynda Uly Otan soǵysynyń ardageri Muqan Qorjymbaevtyń da qaharly jyldardaǵy jaýyngerlik joly erlikke toly boldy desek, asyra aıtqandyq emes. Gıtlerlik basqynshylar Keńes Odaǵyna tutqıyldan shabýyl jasaǵanda Muqan 21 jasta edi. О́rshil jigit qurby-qurdastarynan qalmaı, týǵan eldi qasyq qany qalǵansha qorǵaýǵa alǵashqylardyń biri bolyp attanyp ketti. Aldymen Aqmola qalasynda (qazirgi – Astana) alǵashqy áskerı daıarlyqtan ótip, serjant ataǵyn aldy. Munda qabilettiligimen, uıymdastyrýshylyǵymen tanylǵan Muqan Ashǵabad qalasyndaǵy áskerı ýchılıshege jiberildi. Ony oıdaǵydaı bitirgennen keıin ǵana onyń kópten kútken armany – tikeleı alǵy shepte bolýdyń múmkindigi jetip, árbir keńes jaýyngeri sııaqty júrekte qaınaǵan kekpen jaýǵa qarsy júrgizilip jatqan qandy shaıqastarǵa qatysty. 3-Belorýssııa maıdanynda jaýyngerlik joryqtaryn osylaısha bastaǵan kishi leıtenant Muqan Qorjymbaev 182-gvardııalyq dıvızııanyń 140-polkiniń quramynda vzvod komandıri retinde óziniń jaýyngerlerin tııanaqty ázirlikpen, asqan uıymshyldyqpen keskilesken urystarǵa shyǵaryp, erekshe kózge túse bastady. Bastapqy sáttegi barlyq qıynshylyqtardy tózimdilikpen jeńe otyryp, qaraýyndaǵy soldattarymen ortaq til tabý arqyly ol ata jaýlaryna aınalǵan fashısterdi jaıratýǵa vzvodyn árdaıym bir kisideı jumyldyryp otyrdy. M.Qorjymbaev vzvodyn qııan-keski shaıqastarǵa bastaı otyryp, Belorýssııany, onyń astanasy Mınskini, Latvııany, onyń ortalyǵy Vılnıýsti nemis basqynshylarynan azat etýge jan aıamaı aralasty, bul shaıqastarda jeńistiń ońaılyqpen kelmegendigi tarıhtan belgili. Eń bastysy, fashısterge aıaýsyz soqqy berilý kezeńderi jeńisten-jeńiske ulasqan shaqta Muqan jáne onyń vzvodyndaǵy jaýyngerler qaharly qantógis jyldaryndaǵy joıqyn soǵys Otan táýelsizdigin qorǵaǵan keńes jaýyngerleriniń paıdasyna sheshiletindikterine kámil sendi. Jańaarqalyq jaýynger qas dushpanyń ózi kelgen izimen Baltyq teńizine deıin túre qýý joryǵyna qatysa otyryp, ómirdiń kóldeneń tartqan aýyrtpalyǵyn eńserýmen shyńdala, eseıe túsken edi. Muqan Qorjymbaev jaýyngerlik ómirindegi jaýapty shaıqastardyń biri – Kenıgsberg qalasyn alýda urpaqqa ónege bolarlyq erlik kórsetti. Onyń vzvody birneshe ret ajal oǵyn sepken dushpan pýlemetteriniń únin óshirip, jaýyngerlerdiń ilgerileýine jol ashty. Qandy aıqastarǵa qaınaǵan kekpen aralasqan Muqan Qorjymbaev 1945 jyly 9 sáýir kúni óte aýyr jaralanyp, dalalyq gospıtalde birneshe kúnnen keıin ǵana es jıdy. Medısına mamandarynan endi maıdanǵa qatysa almaıtyndyǵyn estidi. Sóıtip, arnaýly emdeý ornynda segiz aı emdelgen ol týǵan jeri – Jańaarqaǵa 1945 jyldyń 17 jeltoqsanynda bir-aq oraldy. Uly Jeńiske ózindik úles qosqan Muqandy týǵan-týysqandary shattyqty qýanyshpen qarsy aldy. Onyń erlik isteriniń kýásindeı bolǵan keýdesinde jarqyraǵan «Qyzyl Juldyz», II dárejeli Uly Otan soǵysy ordenderi men kóptegen medaldaryna jerlesteri ári qýana, ári qyzyǵa qarady. Uly Otan soǵysynyń ardageri M.Qorjymbaev beıbit turmystaǵy eńbekte de basqalarǵa ónege bola bildi. Ol orman sharýashylyǵy, astyq qabyldaý pýnkti, mamandandyrylǵan sharýashylyq birlestiginde býhgalter bolyp jemisti eńbek etti, kóp jyl boıy úzilissiz qyzmet atqaryp, týǵan ujymy ony demalysqa shyǵaryp saldy. Úlgili otbasynyń otaǵasy zaıybymen birge alty bala tárbıelep ósirdi. Uly Otan soǵysynyń ardageri M.Qorjymbaev 1994 jyly qaıtys boldy. Balalary Jeńis merekesinde ákelerin saǵynyshpen eske alyp otyrady.
Aıqyn NESIPBAI, «Egemen Qazaqstan».
Qaraǵandy oblysy.
