«Báıterekti»  biz salǵanbyz!..»

«Imstalkon» aksıonerlik qoǵamynyń bas dırektory, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Mıhaıl REZÝNOVPEN áńgime Jelegin jamylyp, jelmen jarysyp ósken Astananyń sulýlyq sáni men betiniń ári – «Báıterek». Astanaǵa alǵash atbasyn  burǵan qonaq qalanyń bas munarasynan aınalaǵa kóz shalyp, tóńirektegi dúbirge bir sát qulaq túrip, eltıtini bar. Aldymen, árıne, Prezıdenttiń Aqordasyna zer salady! Úkimet Úıi, Parlament Senaty men Májilisiniń ǵımarattary, Táýelsizdik saraıy, Beıbitshilik jáne kelisim saraıy Esil ózenine salynǵan kópir, «Astana-Arena» jabyq fýtbol alańy,  Nazarbaev Ýnıversıtet, konsert zaly, tennıs korty, Halyqaralyq áýejaı... kóz jetken jerdegi sándi ǵımarattar osylaısha tizbekteledi.  Árıne, jas qalanyń budan basqa da kókpen talasqan, saltanaty jarasqan ǵımarattary barshylyq. Alaıda, joǵaryda biz tizimin jasaǵan ǵımarattardyń qabyrǵasyn som temirden qalap, ýyǵyn qadaǵan bir mekeme bar. Onyń  aty-jóni «Imstalkon» dep atalady. Bas ofısi  Almatyda jaıǵasqan. – Mıhaıl Mıhaılovıch, aldymen oqyrmanǵa ózińiz bas­qaryp otyr­ǵan mekemeniń «Ims­talkon» ata­lýynyń mánin tú­sindirip berińizshi? – Onyń eshqandaı da memleket­tik qupııasy joq, «Imstalkon» – «Metall qurylǵylaryn jasaý men qurastyrý» degen uzyn sózdiń qysqartylǵan túri. Aksıo­nerlik qoǵam 1991 jyly otaý tikti. 1956 jyly negizin «Kaz­stal­konstrýksııa» qurastyrý tresi bolyp qurǵan mekeme, ýaqyt óte óziniń ataýyn da ózgertip otyrǵan. Osy oraıda kásiporynnyń zaman aǵymyna qaraı tez túlep, qaıta qurylǵan kezi – Qazaqstan Magnıtkasynyń jańǵyrý keze­ńimen baılanysty ekenin aıta ketken abzal dep oılaımyn. Qazirgi tańda respýblıka bo­ıyn­sha bizdiń 6 metall qury­l­ǵylaryn jasaıtyn zaýytymyz, 20 qurastyrý bólimshemiz, bir jobalaý ınstıtýty men qurastyrý zerthanamyz bar. Dál búginge deıin Otan ıgiligi úshin 6,5 mıllıon tonna metall qurylǵylaryn jasap shyǵarǵanymyz – tarıhı shyndyq. – Metall buıymdaryn qu­rastyryp qurylys salý Qazaq­stannyń qurylys salasyna kesh kelgen tásil dese bola ma? – Joq. Sebebi, Balqash mys qorytý kombınaty 1936 jyly salyndy emes pe? Onyń ǵımaraty osynaý metall buıymdaryn quras­tyrý arqyly salynǵan. Bálkim, siz metall qurylǵylaryn jasaý men qurastyrýdyń azamattyq qurylysta, máselen, turǵyn úı salýda paıdalanýy haqynda aıtqyńyz kelgen shyǵar? – Burynǵy kezderde rasymen de turǵyn úıler salýda metall quryl­ǵylar men te­mir buıym­dary paıda­la­nyl­maǵany ras qoı? – Ras aıtasyz, óıtkeni burynǵy kezde metall elimizde strategııalyq mańyzy bar materıal bolyp sanaldy. Almaty qalasy zilzala qaýpi bar óńirde jatqanymen de, turǵyn úıleri kirpishten, betonǵa armatýralar qosý arqyly ǵana salyndy. Sol zamannyń ózinde Japonııa 5 qabattan joǵary salynatyn úılerge qaýipsizdigi úshin mindetti túrde metall qań­qala­ryn paıdalandy. Qazir Abaı dańǵy­lymen ortalyqqa qaraı kele jat­qanyńyzda, oń jaǵyńyzda – Jaro­kov kóshesi men Gagarın dańǵy­lynyń ortasyndaǵy aýmaq­qa zer salyńyzshy, kókpen talas­qan kóp qabatty záýlim úıler keshe­ni siz aıtyp otyrǵan metall quryl­ǵy­larynan qurastyrylyp salyndy. – Qala jurty muny kópten baıqap ta júr. Sáni ózgeshe tur­ǵyn úı ǵımarattaryn sizdiń «Im­stal­kon» salyp jatyr. Solaı emes pe? – Iá, Táýelsizdik alǵan jyldary bizdiń elimizge shetelden qury­lys kompanııalary kóptep kele bastady. Ásirese, túrik kompanııa­lary bıik-bıik turǵyn úıler salýdy birinshi bolyp bastady. Biz­diń baıqaǵanymyz, olar metall buıym­darymen qurastyryp salýǵa onsha­lyqty qulyqty bol­maı shyqty. Mine, bizdiń metall qurylǵylaryn azamat­tyq qury­lysqa ońtaılap, sonyń ishin­de turǵyn úı salýǵa paıdalana bas­­ta­ǵanymyz da sol kezeńmen dóp keledi. Keńes Odaǵy qulaǵan soń res­pýblıkadaǵy Aýyr qurylys, Aýyl sharýashylyǵy qurylysy, Jol qury­­­lysy mınıstrlikteri men «Almaty­­­qurylys» bas basqarmasyn qosqanda barlyǵy 15-ke jýyq trest bar edi, bári tarap ketti. Mine, sol kezde jaǵ­daıdyń tym aýyrlyǵyna qarama­s­tan, biz mekemeniń negizin saqtap qaldyq. Qazirgi tańda res­pýblıka boıyn­sha bizdiń uıymda 7500 adam jumys isteıdi. Astana men Alma­tyny qospaǵannyń ózinde О́ske­mende, Aqtóbede, Ekibastuzda iri-iri qurylys nysandaryn salyp jatyr­myz. Bir sózben aıtqanda, qazir­­gi Qazaq­standaǵy metall quryl­ǵylaryn jasaý men qurastyrý arqy­ly qurylys salýdyń 65 paıyzy bizdiń úlesimizde. – Elimizdiń júregi – Astana týraly áńgimege oralýdyń sáti týǵan sekildi. Bas qalamyzda qaldyrǵan qoltańbalaryńyz týraly aıtyp ótseńiz. – Bas qalamyzdyń kórkin ashatyn negizgi qurylys ǵımarat­­tary­nyń barlyǵynda bizdiń qoltań­bamyz bar desem, ótirik aıtpaımyn. Sonyń ishinde, biz eń aldymen «Báıterekti» salǵanymyzdy árdaıym maqtanyshpen aıtyp otyramyz. Al endi bulardan tys qanshama óndiristik nysandar saldyq. Olardyń qatarynda «Qazaqstan temir joly» úshin lokomotıv jasaıtyn, elektrpoıyzdar men «Talgo» vagondaryn jasaıtyn zaýyt salýǵa negizgi kásibı qyzmetimizge oraı qosalqy merdiger bolyp atsalystyq. Astanadaǵy «Saryarqanyń» túbindegi salynǵan úlken kópir de bizdiń enshimizdegi qurylys nysany. – «Imstalkonnyń» Asta­na­­daǵy EKSPO-2017 qury­lysyna qatysýdaǵy úles sal­maǵy qandaı? – Jańa temirjol beketi qury­lysy úshin barlyǵy 22 myń tonna metall buıymdary qurylǵylaryn daıyndadyq. Eski men jańa beket arasyndaǵy aspaly kópirge 7 myń tonnadaı metall jumsadyq. «Bazıs» jáne «VI grýpp» kompanııalarymen birigip, Kórme pavılonyn, túriktiń «Sımbol» fırmasymen Kongress ortalyǵyn salýdy bastap jiberdik. Jalpy eseptegende, bul qurylys uıymdary arqyly EKSPO-2017 ǵımarattaryn salý úshin ǵana biz 17 myń tonna metall qurylǵylaryn jumsaıdy ekenbiz. – Áńgimemizdiń basynda siz Qazaqstan Magnıtkasynyń jańǵyrý kezin kompanııanyń qaıta túlegen tusy dep aıtyp qaldyńyz. Sol kezde siz qandaı qyzmet atqaryp edińiz? – Men qurastyrýshydan bas­tap, sheber, ınjener, bas ınjener qyzmetterin atqardym. – Elbasy Nursultan Nazar­baev ta dál sol tusta metal­lýrgııanyń qazany qaınaǵan Temirtaýdyń túlegi boldy ǵoı, ushyrasqan bolarsyzdar... – Árıne, birge otyryp dastar­qandas bolmaǵanmen, óndiristik máse­leler boıynsha jolymyz san ret túıis­ti. Ol kisi VTÝZ-dy menen eki-úsh jyl buryn bitir­di. N.Nazarbaev qala­lyq partııa komı­tetiniń hatshysy qyz­me­tin atqaryp júrgende, men bas­qar­manyń bas ınjeneri edim. Qara­­ǵandy oblysynyń hatshysy qyz­me­tinde júrgende de óndiristik máse­lelerge qatysty áldeneshe ret jolyqqanbyz. – Siz, Mıhaıl Mıhaılovıch, ózińiz aıtqandaı, ásem qala Asta­­­nanyń «Báıterekten» bas­tap qan­shama qurylys nysan­dary­nyń boı kóterýine kúsh-jigerińiz­di jum­sadyńyz. Atalǵan ásem qalanyń Bas sáýletshisi kim ekenin ózińiz de jaqsy bilesiz – sizdiń temir­taý­lyq jerlesińiz, zamandasyńyz Nur­sultan Ábish­uly Nazarbaev. Bul úılesim­dilikke óz basyńyz azamat retinde qandaı baǵa berer edińiz? – Basqasyn bylaı qoıǵanda, halyq úshin eń aldymen keregi – beıbitshilik pen tynyshtyq, ózara túsinistik pen kelisim, til tabysý! Qazaqstanda ol bar. Munyń bári de eldegi Birinshi adamnyń sarqa jumsaǵan kúsh-qýatynyń jemisi. – Elimizdegi jappaı salynyp jatqan qurylystyń hal-ahýaly sizdiń sóz ólshemderińizben sal­maqtap-saralap qaraǵanda, shyn máninde ǵajap! Ári oǵan Astana men Almaty jáne elimizdiń basqa qalalarynyń búgingi kelbeti birden-bir aıǵaq... – Búgin Qazaqstan men onyń jelbiregen Kók Týy álemniń talaı-talaı elderine jaqsy tanys. Bul Nursultan Ábishulynyń memleket qurýdaǵy negizgi saıasatynyń qýattylyǵynda dep oılaımyn. Onyń ústine taǵy bir qosyp aıtarym, qandaı alpaýyt sheteldik kompanııamen birlese jumys atqarsaq ta, biz syrtymyzda ol kisiniń turǵanyna, qoldaýshymyzdyń myqtylyǵyna súıenemiz ári senemiz. Sondaı sátterde boıymyzda batyldyq qasıetter paıda bola ketedi. Árıne, ol – Nursultan Ábishulynyń arqasy! – Mıhaıl Mıhaılovıch, sonaý 60-shy jyldary Qazaqstanǵa Brıanskiden komsomoldyq joldamamen kelgen jas jigit ómir jolyn qaıta bastar bolsa, oǵan túzetýler men ózgerister engizer me edi? – Joq. Men osy júrip ótken jolymdy qaıtadan qalaıtyn edim. О́kinishim joq. Bala-shaǵam aıaqtanǵan. О́zderimen ózderi. Bári de osynda, Qazaqstanda turady. Týǵan Otanynan alysqa uzaǵylary joq. Nemerelerim de osyndaǵy mektepterde bilim alady. Tárbıelep ósirgen urpaǵym úshin jurt aldynda eshqashan da qyzarǵan emespin. О́mirdiń shynaıy máni de sonda jatqan joq pa?! – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.