Kásipkerge kómek kóp

2015 jyly biryńǵaı baǵdarlamany júzege asyrý aıasynda jalpy somasy 260,1 mlrd.teńge kólemindegi nesıege kásipkerlerdiń 1595 jobasy boıynsha sýbsıdııalaý sharttary bekitildi. Jalpy alǵanda bólingen sýbsıdııalardyń kólemi 26 mıllıard teńgeni qurap otyr. Bul jóninde Prezıdent ja­nyn­daǵy Ortalyq kommýnıka­sııalar qyzmetinde ótken bas­pasóz máslıhatynda «Damý» kásip­kerlikti damytý qory» AQ bas­qarýshy dırektory Ǵabıt Lesbekov málim etti. Onyń aıtýyna qaraǵanda, ótken jyldyń negizgi nátıjeleri kóńilge qonymdy derekterimen erekshelenedi. Aıtar bolsaq, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń biregeı baǵdarlamaǵa aınalýy birinshi kezekte nazarǵa ala­tyn jaǵdaı. Ondaǵy erek­she­lik te sonda, aýyldyq jerler men monoqalalarda memle­ket­tik kómekti, sýbsıdııa re­tinde beriletin qoldaýdyń qol­je­tim­diligin arttyrý bary­syn­daǵy ju­mystar jemisti bol­dy. Mysaly, kásipkerler osy baǵ­dar­lamaǵa oraı 2015 jyly bank­ten alǵan nesıelerin qazan aıyna deıin 4 paıyzdyq mólsherlememen tólegen bolsa, sýbsıdııalaý shegi 16 paıyzǵa kóterilýine baılanysty onyń 10 paıyzyn memleket sýbsıdııalaıtyn bolyp, tutynýshy 6 paıyzdyq mól­sherlememen bıznesin bastaýǵa mol múmkindik aldy. Sonymen qatar, ótken jyldyń utymdy taǵy bir jańalyǵy salalyq shektiń alynýy bolyp otyr. Iаǵnı, óziniń bıznesin bastaǵysy keletinderge sala bo­ıynsha shek qoıylmaıdy. Bul rette elimizdiń zańnamasyna sáıkes shaǵyn jáne orta bıznes normalary saqtalsa jetip jatyr. Sondaı-aq, búgingi tańda kásipkerlerge tartymdy ári qyzyqty bolyp otyrǵan sýbsıdııalaý baǵdarlamasy boıynsha kúni búginge deıin 7600 kásipker sýbsıdııa alǵan bolsa, 2015 jyly naqty nátıje boıynsha olardyń sany 1595-ti qurady. 2015 jyly kásipkerlerge asa qajetti quraldardyń biri –kepildeme baǵdarlamasy júzege asty. Oǵan sebep, ekinshi deńgeıli bankterdiń kepildeme saıasatyn kúsheıtýine baılanysty kóptegen kásipkerler jobalaryn iske asyrý jolynda birqatar kedergilerge tap bolyp jatatyn. Sondyqtan bul baǵdarlama olarǵa erekshe múmkindik berdi. Bul rette basty nazar aýdaratyn jaıt kepildeme deńgeıiniń artqany desek bolady. Eger munyń aldynda onyń deńgeıi 70% bolǵan bolsa, 2015 jyly atalǵan kórsetkish 85%-dy qurady. Árbir kásipker sýbsıdııany da, kepildemeni de keshendi túrde ala alady. Jáne de kepildeme baǵdarlamasyna oraı qor jalpy somasy 11 mlrd. teńgeden asatyn 1082 kepil­dendirý jobasyn bekitti. Sonymen qatar, 941 shartqa qol qoıdy. «Damý» kepildemesi negizinde bankter bergen nesıeler somasy 27 mlrd. teńgege jetti. Bul baǵyttarǵa Ulttyq qor­dan úlken qarajat bólingen edi. Onyń birinshi transhy 100 mlrd. teńgege teń bolatyn. Búginde ol tolyqqandy ıgerilip boldy. Osynyń arqasynda 590 kásipker kómekke qol jetkizdi. Negizinde bul 6 paıyzdyq mólsherlememen 10 jylǵa deıin beriletin nesıe. Al 50 mlrd.teńge kólemindegi ekinshi transhty «Damý» qory 2015 jyldyń jeltoqsanynda tolyqtaı ıgerdi. Nátıjesinde, atalǵan somaǵa 270 joba qar­jylandyryldy. Sonymen qatar, 50 mlrd.teńgeni quraıtyn úshinshi transh­ty tolyqtaı ıgerý aǵymdaǵy jyldyń naýryzyna belgilenip otyr. Búginde onyń 43 mıllıardy ıgerildi deýge bolady. Ulttyq qordan 2015 jyly bólingen qarjy kómegimen 207 mlrd. teńgeniń ónimi satyldy, 26 mlrd.teńge salyq tólendi, 9 myńdaı jumys orny ashyldy. Kásipkerlikti qoldaý jolynda atqaryp jatqan jumys josparlaryn tanystyrǵan «Damý» qorynyń qyzmetkerleri bız­nes salasynda keńes berý máse­lesine basymdyq berip kele jatqandyǵyn baıqatty. Bul rette 2015 jyly 2016-2018 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlik quzyretin arttyrý jónindegi biryńǵaı baǵdarlama bekitilgeni baıandaldy. Onyń sheńberinde kásipkerlerdi oqytýdyń jańa baǵyttary aıqyndaldy. Bıznes salasynda ózindik ıdeıasy bar 18 jastan asqan kez kelgen azamat bilim alý úshin «Damýǵa» ótinish joldaı alady. Bul kýrstar teorııalyq dáristermen shektelip qana qoımaı, praktıkalyq turǵyda oılaǵan maqsattardy júzege asyrýǵa da múmkindik beredi. Elmıra MÁTIBAEVA, «Egemen Qazaqstan».