Jańa sıpatta damýǵa jol ashady

Keshe Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Parlamenttik saılaý – 2016: jańa maqsattar men múmkindikter» atty dóńgelek ústel ótti. Ony Prezıdent janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty (QSZI) uıymdastyrdy. Jıynǵa otandyq sarapshylar, memlekettik organdardyń ókilderi, Astanadaǵy joǵary oqý oryndarynyń oqytýshylary men QSZI ǵylymı qyzmetkerleri qatysty. Saılaýaldy naýqan kezindegi saıa­sı partııalardyń róli, saıası PR-dyń máni men áleýmettik zertteýler júrgizýdiń ózektiligi, sondaı-aq, saıa­sı partııalardyń ǵalamtor arqyly qoǵammen baılanysyn kúsheıtýdiń mańyzdylyǵy qarastyrylǵan dóńgelek ústel barysynda birinshi kezekte Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty áleýmettik-saıası zertteýler bóliminiń jetekshisi Alýa Joldybalına sóz aldy. «Biz jańa oıyn erejeleri men ádisterdi, saıasat júrgizýdiń jańa quraldaryn talap etetin jańa geosaıa­sı, geoekonomıkalyq ahýalda ómir súrip jatyrmyz. Bul rette memleket, azamattar tarapynan birlesken tıimdi jumys atqarylýy tıis. Sonymen qatar, ýaqyt bizden jedel túrde sheshim qabyldaýdy, memlekettik organdar tarapynan úılesimdi is-áreketti talap etedi», – dedi A.Joldybalına. Odan ári sarapshy parlamenttik saılaýdyń úlken mán-mańyzy bar ekenine toqtala kelip, saılaýdyń qoǵamǵa yqpal etetin birneshe faktorlaryn atap ótti. «Birinshiden, ártúrli áleýmettik toptardyń múddeleri kórinis tabady. Ekinshiden, árbir saılaý memlekettik bılikti qalyptastyrý ádisi bolyp tabylady. Úshinshiden, azamattardyń saıası áleýmettenýi jáne jumylýy baıqalady», – dedi sarapshy. A.Joldybalınanyń sózine qaraǵanda, aldaǵy parlamenttik saılaý elimizdegi kóppartııalyq júıeniń ári qaraı damýyna óz septigin tıgizedi. Sondaı-aq, saıası elıtanyń iriktelip, jańa jetekshilerdiń paıda bolýy saıası partııalardyń jumysynyń kórsetkishi bolmaq. Osy oraıda, spıker: «Saıası partııalar óz ıdeıalaryn usyný múmkindigine ıe bolady. Azamattardyń saıası ómirge aralasýy qamtamasyz etiledi», – dedi. Sonymen qatar, A.Joldybalına barlyq deńgeıdegi máslıhat depýtattary saılaýynyń mańyzdylyǵyna keńinen toqtaldy. «Aýdandyq, qalalyq, oblystyq máslıhattarǵa jańa adamdardyń kelý múmkinshiligi joǵary. Máslıhat depýtattaryn jańartý aımaqtyq saıasattyń tıimdi júzege asýyna yqpal etýi múmkin. Bul – óte mańyzdy. Sebebi, «100 naqty qadam» Ult Josparynda kórsetilgen 97-98-qadamdar osy jergilikti ózin ózin basqarýdy jetildirýge baǵyttalǵan. О́zin ózi retteý men jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý arqyly azamattardyń sheshimder qabyldaý úderisine qatysý múmkindigin keńeıtýge jol ashylady. Sondaı-aq, aýyldyq okrýg, aýyl, kent, aýdandyq mańyzdaǵy qala deńgeıinde jergilikti ózin ózi basqarýdyń derbes bıýdjeti engiziletin bolady. Máslıhat jumysyndaǵy derbestik pen aýqymdy jumystardy júzege asyrý múmkinshiligi – mysaly, jyl basynan bastap máslıhat depýtattary jergilikti polısııa qyzmetiniń basshylaryn bekitip jatyr. Buǵan qosa, ákimdik janynda Jergilikti ózin ózi basqarýdyń aýmaqtyq keńes berý organdaryn qurý usynylady. Bul keńestiń tıimdi áreket etýi úshin jergilikti ózin ózi basqarýdyń aýmaqtyq keńesin qurý jáne bekitý týraly sheshimdi máslıhat qabyldaıtyn bolady», – dedi A.Joldybalına. Sondaı-aq, spıker zań shyǵarýshy organ – memlekettik daǵdarysqa qarsy strategııasyn júzege asyrýdyń mańyzdy elementi, eldiń ári qaraı turaqty damýynyń negizi ekenin, jańarǵan Parlament ınstıtýttyq reformalardyń jańa kezeńine uıytqy bolyp, jedeldetilgen saıası jańǵyrtýǵa da yqpalyn tıgizetinin aıta kelip, tıimdi Parlament jańa ıdeıalar, jańashyl adamdar, jańa jobalar men bastamalardyń paıda bolýy­na áser etetinin atap kórsetti. Onyń aıtýynsha, parlamenttik saılaý­dy ótkizýdiń pragmatıkalyq maqsaty – qoǵamdaǵy turaqtylyqty odan ári nyǵaıtý, ornyqty damýdy qamtamasyz etý. О́z kezeginde «Qoǵamdyq pikir» zertteý ınstıtýtynyń atqarýshy dırektory Aıgúl Sádýaqasova alda ótkeli otyrǵan saılaýǵa qatysty júr­gizilgen zertteý jumystarynyń nátıjelerin atap ótti. «Búginde atal­ǵan ózekti taqyryp qoǵamymyzda qyzý talqylanyp jatyr. Bul turǵyda halqy­myzdyń Májilistiń kezekten tys ót­kizilgeli otyrǵan saılaýyna kózqa­rasy qandaı ekenin bilýge tıisti suraq­tardy qoıdyq. Bul saýaldamaǵa 1200 res­pondent qatysty. Áleýmettik saýal­dama Astana, Almaty jáne barlyq oblystardy qamtydy. Birin­shiden, Parlament Májilisiniń kezekten tys saılaýyn ótkizý boıynsha bastama qoǵamǵa qalaı áser etkeni jáne qazaqstandyqtar osy bastamany qandaı deńgeıde qoldap otyrǵandyǵy suraldy. Respondentterdiń 93,6 paıy­zy bul bastama óz ýaqytynda jasaldy dep esepteıdi. Sonymen qatar, 97,2 paıyzy Elbasynyń besinshi shaqyrylǵan Parlament Májilisin taratý jáne Májilis depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn taǵaıyndaý týraly sheshimin qoldap otyr», – dedi A.Sádýaqasova. Onyń aıtýynsha, respondentter Ult Josparyn júzege asyrý úshin partııalar saılaýshylardyń senim mandatyn alýy kerek ekenin alǵa tartýda. Buǵan qosa, saýaldamaǵa qatys­qandardyń basym bóligi Memleket basshysynyń saýatty, isker jáne eldiń múddesine berilgen kandıdattar usynylýy kerek degen pikirine qoldaý bildirýde. Sonymen qatar, spıker qazaqstandyqtardyń parlamenttik saılaýdy ótkizý ekonomıkalyq máselelerdi sheshýge oń yqpalyn tıgizedi dep esepteıtinderin jetkizdi. Al L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka jáne saıasat fakýltetiniń dosenti Qanat Áýesbaı elimizdegi saılaýaldy naýqan kezindegi saıası PR-dyń orny men róli jóninde áńgime qozǵady. «Saılaýdy qoldaý týraly pikir keńinen aıtyldy. Olardyń ishinde lıberaldy, oppozısııalyq kózqarastaǵy tulǵalardyń da pikirleri bar. Bul saılaýdy kezekten tys ótkizý týraly sheshimniń durystyǵyn kórsetedi», –dedi Q.Áýesbaı. Sonymen birge, ol qazirgi tańda saıası PR turǵysynan túrli onlaın tehnologııalar jáne ınternet-platformalardy paıdalanýda bizdiń saıası partııalardyń áli kúnge deıin kemshin túsip jatqanyn sóz etti. Onyń sózine qaraǵanda, «Nur Otan» partııasy men «Aq jol» partııasynyń áleýmettik jelilerdegi belsendiligi baıqalady. Al qalǵandarynyń áleýmettik jelilerdegi is-qımyldary tómen. Sonymen qatar, spıker bul joly partııa atynan túsetin úmitkerler qoǵam tarapynan «daǵdarystan alyp shyǵar depýtattar» retinde qarastyrylatynyn, sol sebepti, partııalarǵa saıası PR turǵysynan óte ónimdi jumys isteýge týra keletinin jetkizdi. Dóńgelek ústelde sóz alǵan ózge de sarapshylar kezekten tys ótetin Parlament Májilisiniń jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń saılaýlarynyń mán-mańyzyna, onyń qoǵamymyzdyń damýyna tıgizetin áserine qatysty pikirlerin ortaǵa saldy. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan».