Arheologııalyq artefaktter

Mádenıet jáne sport mınıstrligi, Qazaq ǵylymı-zertteý mádenıet ınstıtýty qatysýymen elorda­daǵy Ulttyq mýzeıge Otyrar jáne Qu­lan qala­shyqtarynda tabylǵan arheo­logııalyq oljalar toptamasy tabystaldy. Arheologııalyq jádigerlerdi mýzeıge tapsyrý rásiminde Ulttyq ǵylym aka­demııasynyń akademıgi, belgili ǵalym Karl Baıpaqov mádenı qundylyqtardyń róli men mańyzy týraly oılarymen bólise kelip, mundaı tartýlar ótken tarıhymyz ben mádenıetimizdi meılinshe tereń tanyp-bilýimizge mol múmkindik týǵyzatynyn aıtty. «Elimizdegi eń iri mýzeı qoryn tarıhı kóne arheologııalyq mu­ralarmen tolyqtyrý aksııasyna qa­tysqanyma shyn júrekten qýa­nysh­tymyn. Sondaı-aq, bul bas­tama munymen shektelmeıdi, osy baǵyttaǵy jumystar mu­nan keıingi ýaqytta da úz­diksiz jalǵasa beretin bolady. Rasynda da, myna jádigerlerdiń barlyǵy óte qundy dúnıeler bolyp tabylady. Bul – bizdiń kópjyldyq eńbekterimizdiń nátıjesi. Sol se­­­­bep­ti, kópshiliktiń na­za­ryna shyn yqy­lasymyzben usy­nyp otyrmyz. Al­daǵy ýaqytta osy mýzeı­de Otyr­ar qalashyǵynyń alyp qabyrǵasynyń maketin tanystyramyn. Ol qabyrǵanyń tarıhı ma­ńyzy óz aldyna bólek áńgime», – dep atap ótti ǵalym kórmeniń ashylý sal­tanatynda. Arheologııalyq zert­­­teý jumystaryn júr­gizý nátıjesinde qol jetkizilgen tarıhı muralar HI-XV ǵa­syr­­lar ara­lyǵynda­ǵy órkenıetten syr sher­­­tedi. Olardyń ishinde Otyrardan tabylǵan qola qońyraý, keramıkalyq shamshyraq, qola jebeniń ushy, jartylaı bútin shyraq, tostaǵandar men túrli ydys­tar, Qulannan jetken jazýly tabaq, kishi tutqaly qu­myra, syrsyz tostaǵan, qaqpaqtyń tutqasy, asyqtar men monshaq­tar, dıirmen tastar, basqa da buıymdar bar. Ulttyq mýzeıdiń dırektory Dar­han Myńbaı arheologııalyq eskertkishterdiń ult tarıhynyń damýyna esepsiz úles qo­satynyn aıta kelip: «Osy ýaqytqa deıin úsh qalada ótkizgen aksııamyzdyń nátıjesinde 1305 tarıhı eksponat jı­nastyrdyq. Bul – jeke adamdardyń Ulttyq mýzeıge tartý etken dúnıeleri. En­di onyń bárin ǵy­lymı aı­nalym­ǵa engizý jolynda jumys júr­gizip jatyrmyz. Osyndaı sharaǵa Qazaq ǵylymı-zertteý mádenıet ınstıtýty da óz úlesin qosyp otyr. Mýzeıdiń qo­ryna óte qundy jádigerlerdi tabys­tap otyrǵan Karl Baıpaqov, Andreı Hazbýlatov syndy ǵalymdar ózgelerge de úlgi bolsa deımiz... Buǵan deıin de, árıne, kóptegen mýzeıler ashyldy, orasan jumystar atqaryldy, alaıda, olardyń ǵylymı ortalyq retinde qulashyn keń jaıýyna múmkindik bolmady. Al, qazirgi tańda Ulttyq mýzeıdiń ornyǵýymen mýzeı salasynda jańa bir kezeń bastaldy. Jáne osy jaǵdaıdy, Táýelsizdiktiń múmkindigin paıdalanyp, Ulttyq mýzeıdiń qoryn tolyqtyra berýge tıispiz» – dedi. Ulttyq mýzeı qoryna tapsyrylǵan arheologııalyq qazynalar kóp uzamaı ekspozısııalyq zaldarǵa qoıylyp, mýzeı qonaqtarynyń nazaryna usynylmaq. Shara sońynda Karl Baıpaqov qo­naq­tar nazaryna «Jibek jo­lynyń eskertkishteri: Tıan-Shan dálizi» taqy­ry­bynda taǵylymdy dáris oqydy. Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan». Sýrette: Qulannan tabylǵan qazynalar.