Jylýy mol, shyǵyny az qazandyq

Saryarqanyń saqyldaǵan sary aıazyn sezdirmeıtin qazandyq Astanada jasalyp jatyr. Ony óndiriske shyǵarǵan otandyq jańashylar «durys paıdalanǵan jaǵdaıda qazandyq keminde 15 jyl jumys isteıdi» dep kepildik berip otyr. «Kazkotelprom» shaǵyn zaýyty elordasyndaǵy Tehnoparktiń 21-sehyna ornalasqan. Qazandyq óte qarapaıym ja­sal­ǵan. Ony qoldaný da ońaı. Bir erek­sheligi, salynǵan kómir kádimgi peshterdegi sııaqty astynan bastap janbaıdy. Kerisinshe, joǵarydan tómenge qaraı janady. Mundaı jaǵdaıda kómir tez tutanýmen qatar, qa­zandyq boıyndaǵy sýdyń lezde qaınap shyǵyp, jylý jeli­siniń jyldam ysýyna áseri mol bolady. Buǵan qosa qazandyq kómir tań­damaıdy. Tipti, kómir qaldy­ǵynyń ózin jaǵyp, jylýdy bir qa­lypta ustaýǵa qabiletti. Aıtqan­daı, bul qazandyqtyń taǵy bir artyqshylyǵy avtomatty túrde úı ishiniń jylýyn ózi baqylap, kerekti temperatýrany jasap otyrady. Mamandar men osy qazandyqty 2-3 jyldan beri tutynyp otyrǵan adamdardyń sózine ılansaq, úıdiń shatyry men esik-terezesi jaqsy qymtalǵan bolsa jáne qabyrǵasy talapqa saı kelse bir ret salynǵan otyn adamnyń aralasýynsyz 5 táýlikke deıin janatyn kórinedi. Ustahanaǵa baryp, jumysymen tanysqan shaǵymyzda belgili aıtys­ker aqyn Balǵynbek Ima­shevqa kezigip qaldyq. «О́z elimiz­diń azamattary osyndaı ıgi is istep otyr­ǵanyna dán rıza bolyp júr­min. Birer jyl buryn úı turǵy­zyp, ony jylytatyn qazandyq izde­dik. Birqatar sala mamandary men túrli qazandyqtardy paı­da­la­natyn qarapaıym tutyný­shy­­lar­dyń pikirin surap bildik. Árkim árqalaı keńes berdi. Sóıtip júr­gende «Kaz­kotelprom» týraly esi­tip, ony is júzinde paıdala­nyp otyrǵan azamattardyń úıinde bolyp, jylý júıesiniń qolaı­lylyǵy men jaılylyǵyn paıym­dap kórdik. Osydan keıin ǵana sehqa kelip, qazandyqty jasap jatqan mamandarmen sóılestik. «Qalaǵan qazandyǵyńyzdy jarty aı kóleminde jasap, jetkizip, ornatyp beremiz. Oǵan qosa qalaı paıdalaný kerektigin arnaıy mamanymyz baryp úıretip, ózi iske qosady. Bir jyl boıyna tegin servıstik qyzmet kórsetiledi», dedi. Sózderinde turdy. Áıtken­men alǵashqy kúnderi bir-eki ret qana mazalaǵanym bolmasa, keıin­gi isti ózimiz dóńgeletip áket­tik. Ná­tı­jesinde, «biter istiń basyna, jaqsy keler qasyna» demek­shi, taǵy bir úı turǵyzǵan baýyry­myzǵa keńes aıtyp, osynda ertip kelip otyr­ǵan jónimiz bar», dedi aıtysker aqyn. Qalyńdyǵy «bestik» (5 mıllımetr) temirmen jasalatyn qa­zan­dyqtyń dánekerleýshileri óte tájirıbeli mamandar. Basym kóp­shiligi «Astana lokomo­tıv quras­tyrý zaýyty» kásiporynynda táji­rıbeden ótip, biliktilikterin jo­ǵary deńgeıde shyńdaǵan. «Qazan­dyq jamylǵysyn bir demmen úzilis­siz dánekerlep shyǵý kerek. Mundaı jaǵdaıda «bestik» temirdi toqtaýsyz bir qalypty dánekerlep shyǵý tym qıyn. Muny dánekerleýshiniń myqtysy ǵana isteı alady. Sebebi, qalyptan aınyp kidiristeıtin bolsa tesik qalýy múmkin. Qazandyqtyń ishki jamylǵysynan ıneniń jasýyndaı bolsa da tesik qalsa, birneshe mamannyń birneshe kúngi eńbegi esh bolady. Oǵan qosa baǵasy joǵary jalpaq temir ysyrap bolady», dedi servıs bóliminiń sheberi Talǵat Qulqashev. Seh ozyq tehnologııamen jab­dyqtalǵan. Qazandyqty jasaý barysynda Amerıkannyń Worker, Germanııanyń Bosch, Japonııanyń Makita, Hitachi atty jabdyqtary temirdi kesýge jáne ııýge paıdalanylady. Jalpy, qazandyqtyń sheteldik jáne otandyq ózge jylytý qurylǵylarynan artyq­shy­lyǵy kóp. Máselen, nemis pen chehtyń Qazaqstanǵa ákelip jatqan qazandyqtary iriktelgen kómir tańdaıdy. Sebebi, Eýropada eshbir elde kómir qazyp alynyp sol orynnan tikeleı tutynýshyǵa emes, ony ezip, qaıtadan sobyqtaı-sobyqtaı etip túıirshiktelip qaıta jasap shyǵaratyn zaýyttarǵa jó­neltiledi. Osyndaı otynǵa arnalǵan eýropalyq qazandyqtar qazaqtyń qaıta óńdelmegen qıly kómirine qaqalyp qala beredi. Shaǵyn zaýyt kóktem men jaz-kúz aılarynda 50-den astam adamdy jumyspen qamtyp, qystyń kúni 15-shaqty servıstik qyzmet kórsetetin personaldy ǵana qal­dyrady. «Sebebi, qys maýsymynda qazandyqqa tapsyrys berýshiler tym az bolady. Al endi tehnologııa­ny jańǵyrtyp, qazandyqtyń jylytý tıimdiligin úzdiksiz jetildirip otyrý isi bir toqtamaıdy. Bes-alty rasıonalızator ári joǵary bilimdi ınjenerlerimiz bar. Qazandyqtyń qazaqstandyqtarǵa jaıly ári paıdaly bolýy úshin olar únemi oı jumysynda. Osynyń arqasynda qazandyq jylýynyń 85-90 paıyzyn úıde qaldyrýǵa qol jetkizdik. Sondaı-aq, kúl túsetin orynnyń ózin sýly jabylǵymen qaptap, onyń da jylýyn qazandyq ishinde qalatyndaı ettik. Áıtpese, kádimgi úı peshteriniń shy­ǵarǵan jylýynyń 40 paıyz­ǵa jýyǵy osy kúlsalǵysh arqyly murjadan shyǵyp dalaǵa ketedi. Muny qara­­paı­ym tutynýshy ańǵara ber­meıdi. Sonyń saldarynan otyn kóp ja­ǵylyp, mol shyǵynǵa alyp keledi», dep túsindirdi servıs bó­limniń bastyǵy Maqsat Bekbosynov. Qazirgi ýaqytta «Kazkotelprom» zaýytynda qazandyqtyń poshymyn túrlendirý jumysy júrip jatyr eken. «Aldaǵy jaz maýsymynan bastap baǵany birshama ıkemdi etýmen birge, ony ekige nemese úshke bólip tóleıtindeı jaǵdaıdy qarastyryp otyrmyz. Sonda tutynýshylarymyzǵa qar­jylaı jeńildik bolady dep oılaımyz. Buǵan qosa, qazandyqty dóń­gelek etip jasaý isin de qolǵa alyp jatyrmyz. Ony júzege asyrýǵa Germanııadan ákelin­gen jabdyǵymyz tolyq múmkin­dik beredi. Al memlekettik baǵdar­la­malarǵa qatysyp jeńildetilgen nesıe alýǵa kelsem, biz mundaı áreketke barmaı otyrmyz. Sebebi, musylman dininde ústememen nesıe berý de, alý da jat qylyq. Son­dyqtan, jaılap bolsa da óz múmkindikterimizge qaraı damımyz. Buǵan qosa esh ýaqyt isimizdi jarnamalamaımyz. Negizinen tutynýshylarymyz bizdiń sapaly qyzmetimizdi kórip rıza bolǵan adamdardan esitip, bilip keledi», dedi saýda bóliminiń bastyǵy Janbota Alshynbaev. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».