Qoǵamdyq qadaǵalaý – elektorattyq úderistiń óte mańyzdy elementi

Keshe Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń (SBRQK) uıymdastyrýymen «Demokratııalyq saılaýdyń negizgi qaǵıdalary» taqyrybynda semınar-trenıng bolyp ótti. Basqosýǵa sheteldik jáne qazaqstandyq sarapshylar, qoǵam qaıratkerleri, ÚEU men BAQ ókilderi jáne SBRQK músheleri men elordalyq baıqaýshylar qatysty. Atalǵan shara barysynda eli­mizdegi elektorattyq naýqan kezin­degi qoǵamdyq baıqaý júıe­sin barynsha jetildirý jaıy men baı­qaýshylar qyzmetiniń quqyq­tyq aspektileri jan-jaqty talqy­ǵa tústi. Otyrysty kirispe sóz sóılep ashqan saılaýdy baı­qaý jónindegi respýblıkalyq qo­ǵam­dyq komıssııa múshesi Ádil Ahmetov teledıdardan kórsetilgen partııalar arasyndaǵy pikirsaıys jaıyn aıta kelip, onyń joǵary deńgeıde ótkendigine nazar aýdartty. Onyń pikirinshe, osy saıası sa­ıys barysynan-aq elimizde saılaý mádenıetiniń qalyptasqandyǵyn kórýge bolady. Árbir partııa óz us­tanymyn ashyq ta búkpesiz jet­kizip jatýyn sheteldik baı­qaý­shylar muqııat qadaǵalap otyr­ǵany da atap kórsetildi. Bul demo­kra­tııalyq úrdistiń tereńdep, saıası partııalar buǵanalarynyń bekip, deń­geıleriniń óskendigin baıqa­tady, dedi Á.Ahmetov. Elimizde bir ǵana zań, ıaǵnı Saı­laý týraly zań aıasynda barlyǵy da áreket etýleri tıis bolsa, osy tur­ǵydan kelgende, partııalardyń úgit-nasıhat jumystary birkelki zań aıasynda ótkizilýde, dedi ári qaraı Á.Ahmetov. Saılaýshylar halyq­aralyq jaǵdaılarǵa kóz jibe­re salystyryp, elimizdegi tynyshtyq pen birlikti ulyqtap keledi. Álemdik qoǵamdastyqtyń irge­li elderi ustanyp kele jatqan demo­kra­tııalyq saılaýdaǵy standarttardyń qaǵı­dalaryna da basa nazar aýdarylyp otyr. Sondyqtan da elimiz­degi saılaý naýqany «Yrys aldy – yntymaq» qaǵıdasyna negiz­delýi tıis. О́ıtkeni, yntymaq bol­ǵan jerde birlik, al birlik bar jer­de tirliktiń bolatyndyǵyn qazaq­stan­dyqtar jaqsy túısingen. Qazaqstan óz saılaýyn ózi baqylaı alatyndaı deńgeıge jetkendigin kórsetip keledi. Semınar barysynda Halyq­aralyq Túrki akademııasy Til já­ne termınologııa ortalyǵynyń jetekshisi, SBRQK múshesi Á.Ah­metov, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ Saıasattaný kafedrasynyń pro­fes­sory M.Onýchko, SBRQK múshesi T.Ramazanov baıandama ja­sap, qoǵamdyq baıqaýdyń mańy­zyn barynsha ashyp kórsetti. To­lerant­tylyq degen termındi aýdarǵanda taǵattylyq, syılastyq nemese túsinistik degen uǵym shyǵatyny kóldeneń tartyldy. Budan basqa, talqylaý barysynda baıqaýshynyń qadaǵalaýshy ári kýáger ekendigi, tirkelgen faktilerdi joǵary tur­ǵan organǵa nemese sotqa jet­kizýine tolyq quqyǵy barlyǵy erek­she ataldy. Májilistiń V shaqy­rylymynyń depýtaty, belgili sarapshy Kamal Burhanovtyń paıymynsha, azamattarymyzdyń saıası mádenıeti tolysyp, jańa saıası dástúrler qalyptasyp kele jatyr. Jáne de halyq demokratııalandyrý úderisiniń arqasynda óz quqyqtary men mindetterin jaqsy túsinedi. Qoǵamdyq baıqaý elektorattyq prosestiń óte mańyzdy elementi bolyp tabylatynyn aıta ketý kerek. Jalpy, jıynǵa qatysýshylar Qazaqstandaǵy saılaý barlyq halyqaralyq standarttarǵa ja­ýap beretin negizgi demokratııalyq tetikke aınalyp, saıası mádenıettiń damýyndaǵy evolıýsııalyq sıpatty kórsetetinin erekshe atady. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan». Astana.