Jer kútimdi qajet etedi

Osy kúnderi kóteri­lip jatqan jer týraly máselege jurt­shy­lyqtyń alań­daý­shylyq bildirip, ótkir-ótkir pikir aıtyp, jer­di qor­ǵaý jónindegi áńgi­me­leri, bir jaǵynan, kóńilge qýanysh uıala­tady. Bul degenińiz – hal­qymyzda namys baryn, elde bolyp jatqan ózgeristerge olardyń enjar emes ekendigin kórsetetin jaqsy qubylys. Shúkir, bul áńgimeler táýelsizdigimizdiń baıandy bolatyndyǵyna, qazaǵymyz kóziniń qarashyǵyndaı bolǵan qasıetti jeriniń bir qadaǵyn da eshkimge bermeıtindigine sendiredi. Ekinshi jaǵynan, osyndaı alań­daý­shylyq shekten shyǵyp bara jat­qan kezde qazirgi jer tóńireginde bolyp jatqan túrli áńgimeden óz basym elimizde áli de quqyq­tyq qoǵamnyń tolyqtaı qalyptaspaı jatqandyǵyn kórgendeı bolam. Zań aktilerin tereńdep meńgermeı, emosııaǵa boı aldyryp jatqanymyz baıqalady. Al Elbasynyń ózi bastap, buqaralyq aq­parat quraldarynyń barshasy jerdiń sheteldikterge satylmaıtyndyǵy týraly qaıta-qaıta jazyp jatqan joq pa! Oqyǵan adamǵa bári túsinikti, estir qulaqqa qona­tyn sózder. Endi myna jaǵdaıǵa qara­ńyz... Eger qazaqtyń qunar­ly jerlerin, shuraıly dalasyn osylaı ıesiz-kúısiz qaldyra beretin bolsaq, erteńgi kúni olar qumǵa, shólge aınalyp ketýi de shyndyq qoı. Jerdi qolynan is keletin óz azamat­tarymyzǵa jekemenshikke berý – elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasynyń damýyna úlken serpin beretinin eskereıik. Halqymyzda «О́zim degenniń ógiz qara kúshi bar» deıtin maqal bar. Ulan-baıtaq jerimizdi qazaqtyń ózi satyp alyp, oǵan ıe bolyp, kútip-baptap ıgeretin bolsa – onda jerimiz tozbaq emes. Al jalǵa alyp bireýler ony ıgere almaı jatsa, tıimsiz paıdalanyp jatsa – ol jerlerdi qaıtaryp alýdyń da tetik­teri oılas­tyrylǵan. О́tken jylǵy bir saparda Shveı­sarııada bir fermermen sóıleskenim bar. Jeri kútimde, shaqpaq-shaqpaq jasyl dala, kókoraı shalǵynǵa bókken bel-belester. Kóldeneń jatqan bir butaq joq, aınadaı tap-taza. Tańǵa­lasyń, qyzyǵa qaraısyń. «Buǵan qalaı jettińiz?» degen suraǵymyzǵa fermer óz jeriniń úsh ǵasyr boıy atadan balaǵa mıras bop kele jatqanyn maqtanyshpen áńgime etken. Minekı, keleshekte qazaq jeri de osylaısha gúl-gúl jaınap tursa shirkin, dep ishteı armandaıdy ekensiń! Sondyqtan da Jer kodeksine engi­zilgen ózgeristerdiń astarynan qaýip izdeýdiń qajeti joq degen oıdamyn. Iesizdik jerdi tozdyrady. Jer árdaıym kútimdi qajet etetinin umytpaıyq. Álibek ASQAROV, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kitaphanasynyń bas dırektory,  jazýshy Almaty