Paıdalanylmasa qunarlylyǵynan aıyrylady

Jer – ata-babalarymyz amanat etken barsha halyqqa tıesili basty baılyǵymyz, elimizdiń qazynasy, yrysymyz ben nesibemiz. Alaıda, jer máselesi, onyń ishinde aýyl sharýashylyǵy maqsatynda paıdalanylatyn jerdiń sheteldikterge jalǵa beriletindigi tóńireginde túrli alypqashpa áńgimeler aıtylyp jatqany barshamyzǵa belgili. Keń-baıtaq jerdiń satylý máselesi týraly el arasyndaǵy bul teris baǵyttaǵy qaýeset elim dep soqqan árbirimizdiń júregimizdi solqyldatary anyq. Degenmen, bul máselede Jer kodek­sinde ózgertýlerge tereń taldaý ja­sasaq, halyqtyń alańdaýyna negiz joq ekendigine kóz jetkizemiz. О́ıt­keni, el eńsesin qalaıda bıiktetsem dep, jerdiń taǵdyryna alańdaǵan Elba­sy­myz jer máselesine qatysty, aýyl sharýa­shylyǵy salasyna dem berý úshin aýyl turǵyndaryna memlekettik qoldaý kórsetip otyr. Olaı bolsa aýyl sharýashylyǵy salasyna engen tyń jańalyq eńbek etemin, jerden nesi­be tabamyn degen jandarǵa úlken múm­kindikter týdyrady. Shetelderden mal­dardy ákelýdi toqtatyp, ózimizdiń asyl tuqymdy maldyń basyn kóbeıtip, kók­ónis óndirýdi damytyp shetelderge shyǵarý múmkindigine ıe bolamyz. Qara jerdiń qunary men paıdasyn zamanaýı sońǵy úlgidegi ozyq tehnologııalarmen ıgerý arqyly aýyl sharýashylyǵy salasyna jaqsy ózgerister enedi. Sebebi, ıesiz jatqan jer kútim jasalmaǵannan keıin qunarlylyǵyn joıa bastaıdy. Al eger jerdiń naqty ıesi bolsa onyń el úshin paıdasy mol bolatynyna senemin. О́ıtkeni, ıesi bar jer aıryqsha kútimge alynady. Qaı azamat bolsyn óziniń ıeligindegi jeriniń búlingenin qalamaıdy. Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy jer qory 11725,8 myń gektar. Ońtús­tik qa­nsha jerden dıqan dep esep­tel­­geni­­men ıgerilmeı jatqan jer qory kóp. Máselen, byltyrǵy aýyl sharýa­shy­ly­ǵyndaǵy jerlerge júrgizilgen tú­gen­deý jumystary nátıjesinde maq­­sa­tyna saı paıdalanylmaı jatqan 4182 jer paıdalanýshylardyń 315,1 myń gektardy bos ustap otyrǵandyǵy anyq­tal­ǵan. Osynyń tálimdi egistigi 77,2 myń gektar, sýarmalysy 38,8 myń gek­tar, ja­ıylymdyǵy 199,1 myń gektar eken. Osynsha jerdi baýyr­­ǵa basyp, ózi de paı­­dalanbaı, ózge­ge de ber­meýden aýyl sha­rýashylyǵy úl­ken zardap shegip otyr. Memleket bas­shy­sy Nursultan Nazarbaevtyń jer naqty jumys jasaı­tyn­darǵa, eldiń áleýe­tin arttyratyn maq­satqa jumsalsyn dep otyrǵany osy. Al, keıbir arandatýshylar ádeıi qaýeset taratyp, eldiń ishin ala taıdaı búldirgisi keledi. Bul durys emes. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyn­da­ǵy jerdi jalǵa, ne óz ıeligine al­ǵan sharýashylyq ıesi de onyń qunar­ly­lyǵyn arttyrýǵa múddeli bolady. Sodan qara jerdi kútip-baptap, sol jerden túrli aýylsharýashylyq ónim­derin alýǵa yntasy oıanady, qadir­leıtin bolady. Elimizde bos, ıgeril­meı jatqan shalǵaı jerlerdi shetel ınvestorlaryna kepildikke berý arqyly jerden otandyq ónim alý memleketimizdiń tabysyn ese­leıdi. Jer kodeksindegi ózgerister bar­lyq elderde qoldanylyp jat­qan jerdi jalǵa berý jaǵdaıy, aýyl­sharýashylyq baǵyttaǵy zaýyt­tardyń ashylýy, qanshama qazaq­stan­dyq­tardyń jumyspen qamtylýy, sonymen qatar, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıynyń jaqsarýy, olardyń tirshiligin kórkeıtý baǵytynda jasalyp jatqan ıgi sharalardyń biri ekendigi daýsyz. Bul ıgilikterden basqa saıasat izdeýge bolmaıdy. Jaqynda Memleket basshysynyń Jer kodeksindegi túzetýlerge baılanysty moratorıı jarııalaǵanynyń kýási boldyq. Jerge baılanysty ózge­ris­ter halyqqa durys túsin­diril­­me­­gen­dikten osyndaı qadamǵa barýyn durys dep esepteımiz. Qazir baǵa­sy­na baılanysty shıkizattan túse­tin paıdamyz azaıdy. Osyndaı jaǵ­daıda ulan-ǵaıyr jerimizdi tıimdi paı­da­lanýdyń kezegi keldi. Elbasy aıt­qan­daı, fransııalyq sharýalar bir gektar jerden 3200 dollar paıda taýyp otyrsa, biz bir gektardan 400 dollardyń ónimin ǵana alyp otyr­­myz. Iаǵnı, fermerlerimizge, ǵa­lym­­dary­myzǵa oılanatyn jaıttar barshylyq. Elbasy Úkimette ótken májiliste halyq qabyldanǵan sheshimderge senbeıtin bolsa toqtata turýdy usyndy. О́ıtkeni, bul ózgerister halyq úshin jasalyp jatyr dedi. Jer-Ana bizdiń asyraýshymyz. Memleket basshysy aıtqandaı, tıimdi paıdalana bilsek túbinde asyǵymyz alshysynan turady. Amangeldi SOPBEKOV, OQO máslıhatynyń depýtaty Ońtústik Qazaqstan oblysy