Tulǵa • 06 Maýsym, 2023
Jalaý Myńbaıuly Túrkııada ardaqtaldy
Memleket jáne qoǵam qaıratkeri Jalaý Myńbaıulyn (1892-1929) keńestik Qazaq avtonomııasynda eldik-ulttyq qundylyqtardy jalǵastyrǵan, Alash zııalylaryn qadirlegen, el men jer tutastyǵyna qyzmet etken tulǵa retinde baǵalaǵan durys.
Mádenıet • 05 Maýsym, 2023
Kaırdegi Baıbarys sultan meshiti qaıta jańǵyryp, dańqty bıleýshiniń 800 jyldyǵyna oraı saltanatty túrde qaıta ashylǵanynan kópshilik habardar. Shyndyǵynda, bul eldigimizdi aıǵaqtaıtyn aıtýly is-shara boldy. Alaıda kópshilik Kaırdegi Baıbarys meshitiniń qalaı salynǵanyn, nege salynǵanyn bile bermeýi múmkin. Sondyqtan tarıhtan tamyr tartyp, osynaý tanymdyq taqyrypqa taǵy bir oralǵandy jón kórdik. Baıbarys (Osy ataý túpnusqasyna jaqyn) sultandyq quryp dúrkirep turǵanda 1265 jyly óz atynan Kaırde meshit soǵýǵa nıettenedi. Ol Aqtaı men Fahrýddın degen bekterge meshit salýǵa laıyqty oryn tabýǵa jarlyq beredi. Bekter ınjenerlermen birlesip, túıe qoralary ornalasqan jerdi tańdaıdy. Baıbarys olarǵa: «Túıe turǵan jerge meshit salmaımyn», dep meshit salatyn jerdi ózi izdeıdi. Aqyrynda sultan meshitti Qaraqush maıdanyna salýǵa, bir bóligin ony ustap turýǵa qajetti tabys kózi bolatyn ýaqypqa berýge jáne meshit qurylysyna qajetti granıt, aǵash, taǵy basqa zattardy ákelýge buıryq beredi.
Qoǵam • 05 Maýsym, 2023
Toı qyzyǵy taýsylmasyn desek...
Bar tapqanyn bala-shaǵasynyń qýanyshyna esh oılanbastan shasha salatyn qazaqtyń toı shyǵyny jyldan-jylǵa ósip barady. Muny birsypyra toı ótkizý agenttikteri de rastap otyr.
Qoǵam • 05 Maýsym, 2023
Keshegi keńestik kezeńdegideı emes, táýelsizdiktiń arqasynda búginde azamattarymyzdyń alys-jaqyn shetelderge at arytyp baryp-kelýi pálendeı tosyn jańalyq bolýdan qaldy ǵoı. Adam ómirge bir ret qana keletindikten, baıyrǵy babalar sózimen aıtar bolsaq, «Asyń barda berip júrip el tanyǵanǵa, atyń barda jelip júrip jer tanyǵanǵa» ne jetsin? О́ıtkeni ózge eldiń tynys-tirshiligimen, ondaǵy halyqtyń ótkenimen, mádenıetimen, ádebıetimen, ónerimen, salt-dástúrlerimen tanysqan saıyn ózińniń de kókirek kóziń ashylyp, dúnıetanymyń keńeıetini, jan dúnıeń baıı túsetini shyndyq.
Álem • 05 Maýsym, 2023
Tramp jyl boıy merekelik kesh ótkizbekshi
Donald Tramp Táýelsizdik Deklarasııasynyń 250 jyldyǵyna oraı bir jylǵa sozylatyn jalpyulttyq merekelik kesh ótkizýdi josparlap otyr, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Tanym • 05 Maýsym, 2023
Shahmat ıntellektini damytýǵa qalaı kómektesedi?
Shahmat - bul qyzyqty oıyn ǵana emes, sonymen qatar mıǵa arnalǵan erekshe jattyǵý. Shahmat strategııalyq oılaý, josparlaý, shoǵyrlaný, logıka jáne problemalardy sheshý sııaqty ártúrli ıntellektýaldy daǵdylardyń damýyna yqpal etedi. Kóptegen ǵylymı zertteýler shahmat oıyny ıntellekt pen kognıtıvti qabilettiń damýyna oń áser etetindigin dáleldeıdi.
Innovasııa • 05 Maýsym, 2023
Paragraphica: Fotosýret salasyndaǵy ınnovasııa
Fotografııa áleminde keremet ınnovasııalar bolyp jatyr. Jyl saıyn biz fotosýret sapasyn, túsirý jyldamdyǵyn jáne basqa da tehnıkalyq sıpattamalardy jaqsartatyn jańa kameralardy kóremiz. Biraq eger kamera naqty fotosýretter túsirmese, onyń ornyna jasandy ıntellekt algorıtmderi arqyly egjeı-tegjeıli keskinder jasasa she? Dál osyndaı kamerany ınjener Born Karman Paragraphica atty kamerany oılap tapty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qoǵam • 05 Maýsym, 2023
Qazaq qashan da jaqsysyn jarqyratyp kórsetýge, onymen maqtanýǵa beıim halyq. Azamatyn ardaqtap, esimin ulyqtaıtyn uldar barda, aǵalar salǵan sara jol saqtalady. Sol dańǵyldyń boıymen urpaqtar keleshekke qadam jasaıdy. Mine, keshe men búginniń, búgin men erteńniń sabaqtastyǵy osynda jatsa kerek.
Ǵylym • 05 Maýsym, 2023
Bizdiń býynnyń eńbekke aralasýy táýelsizdikpen tuspa-tus keldi. M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynda eńbek jolyn bastaǵandyqtan, osy jyldar aralyǵynda ǵylym salasyndaǵy túrli oqıǵaǵa kýá boldyq. El ekonomıkasynyń kúrt quldyraýy ǵylymda júrgenderdiń qaltasyn qaǵyp, jan baǵý ońaı sharýa bolmaı qaldy. Ádı Sháripov, Muhametjan Qarataev, Músilim Bazarbaev, Zákı Ahmetov, Serik Qırabaev, Jumaǵalı Ysmaǵulov, Ábdilhamıt Narymbetov, Sherıazdan Eleýkenov, Qabıbolla Syzdyqov, Baqytjan Maıtanov tárizdi ádebıettaný ǵylymynyń maıtalmandarymen birge túrli qıyndyqty jeńdik. Bul jyldary ınstıtýtty S.Qırabaev, Sh.Ybyraev, S.Qasqabasov, Ý.Qalıjanov, K.Matyjanovtar basqardy. Búgingi áńgimemiz fılologııa ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi Ýálıhan Qalıjanuly tóńireginde bolmaq.
Tanym • 05 Maýsym, 2023
Shaharlardyń «mereıtoılyq sherýi» nemese Qarqaraly tarıhyn qaı ýaqyttan bastaǵan durys?
Elimizdegi jer-sý, eldi meken ataýlaryn tarıhı ádildikpen qalpyna keltirý isi júzege asyp keledi. Sonymen qatar eldi mekenderdiń irgetasy qalanǵan jylyn tarıhı-derektik turǵydan anyqtaý – qazirgi tańda ózekti máseleniń biri. Máselen, patshalyq Reseı qazaq jerin otarlaý barysynda qala-bekinister salǵany málim. Sodan qalǵan keıbir qalalyq mekenderdiń tarıhyn anyqtaǵanda, kóbinese patshalyq Reseıdiń buıryǵy shyqqan ýaqytpen esepteý ádetke aınaldy. Bul tarıhı ádildikke jata ma? Bizdińshe el tarıhyndaǵy qalalardyń jasyn esepteýde jańasha kózqaras qalyptastyratyn ýaqyt jetti. Áıtpese, taǵy da qazaq jerin otarlaý maqsatynda salynǵan qala-bekinisterdiń «mereıtoılyq sherýleri» jalǵasa beretini anyq.
