Qoǵam • 21 Aqpan, 2020
HIH ǵasyrdyń basynda patsha ókimetiniń tapsyrmasymen qazaq dalasynyń qunarlylyǵyn jáne halqynyń ádet-ǵurpyn, salt-dástúrin zertteý maqsatynda uıymdastyrylǵan ekspedısııany basqarǵan Fedor Andreevıch Sherbın óziniń «Kırgızskaıa narodnost v mestah krestıanskıh poselenıı» atty jazbasynda qazaqtardyń 12 túrli jaqsy sıpatyn atap kórsetipti. Sonyń ishinde «mundaı baýyrmal halyq álemde neken-saıaq kezdesedi» degen anyqtama bar.
Tanym • 20 Aqpan, 2020
Amanat – adamnyń boıyndaǵy eń asyl qasıeti. Atamyz qazaq «Amanat– molshylyq ákeledi, qııanat– kedeılik ákeledi» degen. Iаǵnı, amanat buzylǵan jerde qııanat qanat jaıady. Ondaı ortada yntymaqtyń irgesi sógiledi, berekeniń qamaly buzylady. Amanattyń túri kóp. Eń úlken amanat adamnyń – jany. Burynǵy abyz-jyraý atalarymyz: «Allanyń amanatqa bergen janyn, kezegi kelgen kezde qaıtaramyn» dep beker aıtpasa kerek.
Rýhanııat • 18 Aqpan, 2020
Alashtyń uıasynan ushqan ǵalym
Elordadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphana ujymy men Q.Muhamedhanov atyndaǵy bilim men mádenıet ortalyǵy birlesip, uly aqyn Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyna oraı «Abaıtaný jáne Qaıym Muhamedhanov» atty dóńgelek ústel ótkizdi.
Rýhanııat • 17 Aqpan, 2020
Marshal Tıtonyń oryndaýyndaǵy «Qaratorǵaı»
1967 jyly Máskeý qalasynda Qazan tóńkerisiniń 50 jyldyǵy aıryqsha atap ótiledi. Saıası máni basym toıǵa sol kezdegi sosıalıstik lager elderiniń basshylary, syrt memleketterdegi kommýnısttik partııanyń jetekshileri biri qalmaı shaqyrylǵany anyq. Osy toıǵa qurmetti qonaq retinde Mońǵolııa eliniń basshysy, marshal Iýmjagıın Sedenbal da qatysady. Bul adamnyń áıeli Anastasııa Ivanovna orys ultynan, ári ózi de Keńes elinde bilim alǵandyqtan orys tilin erkin meńgergen jaıy bar.
Tarıh • 12 Aqpan, 2020
Kerekýlik molda atamyz Máshhúr Júsip Kópeevtiń ertede jazǵan «Qazaq shejiresi» atty eńbegi bar. Onda qazaqtardyń qajylyq saparǵa qaı kezden bastap barǵany jaıly málimet keltiredi. Máshekeńniń aıtýynsha, eń alǵashqy qajy ýaq Núrken degen adam eken. Ekinshi ret 1858-shi qoı jyly kúlik Samaı sopy men noǵaı Baıjan haziret qajylyqqa baryp, sol jaqta ólgen. Osy sózdi jazyp otyrǵan Máshhúr Júsip men dál sol jyly týyppyn (1858), qazir 70 jastamyn, deıdi. Al úshinshi ret 1874 jyly tobyqty Qunanbaı, aıdabol Qıshyl Qystaýbaı, atbasarlyq Egizek, Janaıdar, qulan qypshaq Shontybaı bastaǵan Orta júzden 20, Kishi júzden Dosjan halfe, Nurpeıis haziret bastaǵan 100 adam bardy, deıdi. Bul qazaqtyń eski esebi boıynsha qarakıik jyly eken.
Rýhanııat • 07 Aqpan, 2020
Dál qazir seksenniń seńgirine bolat tuıaǵyn tirep toqtaǵan, ultshyl jazýshy Muhtar Maǵaýın erterektegi bir suhbatynda: «Kóshede kele jatyp qarsy ushyrasqan qazaqtardyń júzine qarap-aq olardyń tula boıyndaǵy ulttyq boıaýy men ana tilin qanshalyqty biletinin birden baıqaımyn» degen eken. Bul rýhanı oı-órisi kemeldegen tulǵanyń bárine tán qubylys. Muny qazaqsha – suńǵylalyq dese, ǵylym tilinde – entelehııa dep ataıdy.
Tarıh • 05 Aqpan, 2020
«Abaqııada» sabaq bergen alashordashy
2008 jyldyń qazan aıynda «Egemen Qazaqstan» gazetinde «Ulydan urpaq qalsa ıgi» atty suhbat-jazba jarııalandy. Taqyrypqa arqaý bolǵan dúnıe – Shákárim qajynyń kishi uly Zııattan týǵan nemeresi Mereke jaıly eken. Iаǵnı, gazet tilshisi Qorǵanbek Amanjolǵa bergen suhbatynda Mereke aǵa óziniń naǵashy atasy, ıaǵnı anasynyń ákesi Seıitqazy atty ustaz adam ekenin jáne ol kisi 1944 jyly Mońǵol eliniń astanasy Ulan-batyrda qaıtys bolǵanyn, ony anasy Múnıra baryp jerlep qaıtqanyn, eki jyldan keıin (1946) bul kisi de súzek aýrýynan qaıtys bolyp, toǵyz jasynda tul jetim qalǵany jaıly aıtypty. Suhbat barysynda tilshi oraıyn taýyp «Seıitqazy ustaz kim?» dep saýal qoıǵan eken, oǵan Mereke atamyz: «Naǵashy atam Seıitqazy Nurtaev – soltústik óńirde týyp-ósken Aıyrtaýdyń qazaǵy. Bir sebeptermen qýdalanyp Abaı elin panalaǵan. Shákárim qajymen baılanysta bolǵan. Keıin Shyńjań ólkesine kelip, Altaı aımaǵynda ustazdyq etken» dep, óz bilerimen bólisipti.
Rýhanııat • 04 Aqpan, 2020
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jýyqta jarııalanǵan «Abaı jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda uly tulǵanyń rýhanı murasyn parasat bıiginen baǵamdaı otyryp, aqyn barlyq bastamashyldyqta adaldyqty joǵary qoıady degen tujyrym jasapty.
Rýhanııat • 30 Qańtar, 2020
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵany tarıhtan belgili» dep atap ótti. Jylqy mádenıeti, atty miniske úıretýdiń ózi dara ilim. Elbasy aıtqandaı, qazaqtyń jylqytaný óneri álmısaqtan qanyna sińgen tól murasy. Iаǵnı genetıkalyq jadysynyń týyndysy.
Tehnologııa • 30 Qańtar, 2020
2011 jyly Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy uıaly telefonyn paıdalaný adam densaýlyǵyna zııansyz degen pátýa aıtqan edi. Qazir bul uıym joǵarydaǵy aıtqan sózinen aınýǵa májbúr bolyp otyr. О́ıtkeni, sońǵy kezde qoǵam ómirine dendep engen «aqyldy» telefondardyń adam densaýlyǵyna, sonyń ishinde balalarǵa zııany týraly pedıatr-dárigerler dabyl qaǵýda.
