Dúısenáli ÁLIMAQYN
Dúısenáli ÁLIMAQYN«Egemen Qazaqstan»
142 materıal tabyldy

Ǵylym • 18 Sáýir, 2025

Professor Grınniń shákirti

Jańashyl ǵalymdardyń eńbekteri arqyly biz álemdi basqasha tanımyz. Bul úrdis qazaq ǵalymdaryna da tán. Bolashaǵynan úlken úmit kútetin sondaı jas ǵalymnyń biri – fotoelektrlik jáne balamaly energetıka salasy boıyn­sha PhD Nursultan Musahanuly.

Mereke • 10 Sáýir, 2025

Naýryz merekesi Vashıngtonda toılandy

San ǵasyrdan beri kele jatqan Naýryz merekesi qazirgideı gúldengen zamanda álemdegi alpaýyt elderdiń astanalarynda da toılanyp jatqany súısindiredi.

Álem • 09 Sáýir, 2025

Ultty taný men tanytý

Shetelde júrgen ár qazaq týǵan halqynyń elshisi bolýy kerek. Olar kúndelikti is-áreketinde, sóz-sóıleminde, otbasy sal­tyn­da qazaqtyń mádenıetin, dástúrin basqalarǵa tanys­tyra alatyn bolsa quba-qup. Osy tusta oıyma japondar qalaı óz mádenıetin ózgelerge tanyta aldy degen zańdy saýal keldi. О́z oıymdy bylaı tarqattym. Japondar mádenıetin álemge tanytýda birneshe negizgi faktorǵa súıendi. Olar dástúr men zamanaýı tehnologııa­ny úılestire otyryp, ulttyq ereksheligin jahandyq deńgeıde nasıhattady.

Suhbat • 08 Sáýir, 2025

Serik Meıirmanov: Japon jurtynan úırenerimiz kóp

Qadaý-qadaý ǵasyrlardan bergi babalardyń úmitin jalǵaǵan kósheli urpaqtyń jańa zamanda ǵylym men bilimge yntyzar bolýy da zańdylyq. Taǵylymdy jurtpen terezemiz teńesý úshin eń aldymen bizge keregi ǵylym. Sol úshin de uly Abaı «Ǵylym tappaı maqtanba» dese, onyń tól shákirti Shákárim Qudaıberdiuly «Ǵylymsyz adam – haıýan» dep ashyq aıtty. Al osydan keıin ǵylym jolyn qýmaýǵa qazaq balasynyń qandaı qaqysy bar? Jaqynda Japonııada jıyrma jyldan beri turyp jatqan Serik Meıirmanov sol eldegi Rısýmeıkan Azııa-Tynyq muhıty ýnıversıtetiniń (APU) vıse-prezıdenti laýazymyna taǵaıyndalǵanyn estidik. Mundaıda babalarymyz «bórkimizdi aspanǵa atyp qýandyq» deıdi emes pe. Shyny kerek, biz de sóıttik. Sóıttik te, Kúnshyǵys elindegi ǵalymǵa kún qurǵatpaı qutty bolsyn aıtyp, kókeıimizde júrgen saýaldarǵa jaýap aldyq.

Suhbat • 03 Sáýir, 2025

Aqtaý shaharynyń mártebesi bıikteıdi

Qart Kaspııdiń jaǵasyndaǵy merýert qala Aqtaý túbi bir túrki jurtynyń mádenı astanasy atyna ıe bolǵaly beri atalǵan óńir týraly kóp jazyldy. Endi, mine, sanaýly kúnderden keıin Aqtaýda toı bastalady. Túrki áleminiń mádenı astanasy saltanatty túrde ashylady. Osyǵan oraı Kaspıı teńiziniń jaǵalaýyndaǵy injýdeı qalaǵa halyqaralyq TÚRKSOI uıymynyń Bas hatshysy Sultan Raev keletinin estip, habarlasyp, az-kem áńgimelesken edik.

Jansaraı • 02 Sáýir, 2025

Degdar sóz ıesi

Tamyry tereń tarıhymyzdyń arǵy-bergisine kóz júgirtsek, bizdiń rýhymyzdy myzǵytpaı ustap turǵan qudiretti sóz eken. Osy úsh áripke tutas ǵalamnyń sıqyry, jeti qat kók pen jumyr jerdiń qubylystary, ushqan qus pen júgirgen ańnyń tabıǵaty syıyp-aq tur. Syımaı qaıtsin, kúlli jaratylystyń shýaǵyn ıirip ákep aldyńa jaıyp salatyn da osy hıkmet bolsa she?

Abaı • 01 Sáýir, 2025

Abaı ınstıtýty el danalyǵyn tanytsa ıgi

Bıyl Alash ardaqtysy Mirjaqyp Dýlatulynyń sózimen aıtsaq, «qarańǵy zamanda shyraq jaqqan shamshyraq» atanǵan hakim Abaıdyń týǵanyna 180 jyl tolyp otyr.

Tarıh • 21 Naýryz, 2025

Aǵylshyn dindarlary keziktirgen qazaqtar

Aǵylshyn tilinde jarııalanǵan derekterdi oqyrmanǵa dál jetkizý ońaı emes. Qazaq tiliniń baı mazmunyna, tildiń shuraılylyǵy men tabıǵı bolmysyna júginýge týra keledi. AQSh-ta taǵylymdamadan ótken tusta osyny aıqyn baıqadyq. Arlıńton qalasyndaǵy úıimizdiń astynda jumys isteýge arnalǵan jeke kabınetter bar edi. Sol jerde ár kúni keshte 3 saǵat shamasynda otyryp, kitaphanadan ákelgen ultymyzǵa qatysty derekteri bar eski kitaptardy zerdeleımin. Esimin umytqan bir danyshpannyń «qolyna jaqsy kitap túsken adamnyń jalǵyzsyraýy múmkin emes» degeni osyndaıda oıǵa qýat, boıǵa kúsh qosatyny da ras.

Ýnıversıtet • 20 Naýryz, 2025

Sýperkompıýterdi tizgindegen

Byltyr Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnı­versı­tetiniń 90 jyldyq mereıtoıy aıasynda Ortalyq Azııanyń qýatty sýperkompıýteri osy oqý ornyna ornatyldy. Bazargúl Mátkerimqyzy – osy qurylǵyny emin-erkin meńgerip, onyń qyry men syryn stýdentterge úıretip júrgen bilikti oqytýshynyń biri.

Ádebıet • 07 Naýryz, 2025

Kún túbine jortqan jyrlar

Ýaqyt ilgerilep, zaman aýysqan saıyn qudiretti poezııanyń kóshi de san túrli taraýǵa tústi. Al búginde «árkimniń talasy bar» óleń ólkesinde ár aqyn ózinshe jortyp keledi. Bir toby keshegi ulylar iz qaldyrǵan qazaqy qara óleńniń jotasynda tur. Endi bireýleri – «aq óleń jazamyz» degen toptyń ókili. Demek qazirgi óleń ólkesinde aq pen qara da qosa júr. Bul – óz aldyna bólek taqyryp. Al bizdiń aıtpaǵymyz, qazaq poezııasynyń qara óleń kóshindegi talantty aqynnyń biri – Erbol Alshynbaıdyń poe­zııasy haqynda.

Iаndeks.Metrıka