Ádebıet • 25 Sáýir, 2023
Shahanov Shyńjańǵa barǵanda...
О́tken kúnderge qaıyryla qarasaq, bári – nostalgııa. Men 2008 jyly Úrimji qalasynyń mańynda ornalasqan Sanjy deıtin shahardaǵy ýnıversıtette stýdentpin. «Muhtar Shahanov Shyńjańǵa keledi eken» degen habar taraǵaly biz kún sanaı bastadyq. Maqsatymyz – Shahanovty óz kózimizben kórý. Sebebi, ol kezde qytaı qazaqtary arasynda Abaı men Muqaǵalı Maqataevtan keıin Muhtar Shahanovtyń óleńderi kóp oqyldy.
Halyq • 24 Sáýir, 2023
Ana tili, «Abaı joly» jáne Alına
Ol áleýmettik jelidegi paraqshalarynyń mańdaıyna «Qazaq tilin nasıhattaýshy» dep badyraıtyp jazyp qoıypty. О́zimen sóılestik. «Tegim – koreı, ultym – nemis, tilim men rýhym – qazaq», dep jaýap berdi. Sosyn onyń onlaın sabaqtary týraly beınematerıaldardy aqtaryp kórdik, memlekettik tildi ózgeshe metodıkamen úıretip júr eken.
Ádebıet • 20 Sáýir, 2023
Aspan paraǵyna jazylǵan jyrlar
Jaqsy óleńderdiń bári «meni oqy» dep ózine shaqyryp turady. Biraq «aıqaılap» aınalasyna jar salmaıtyny taǵy bar. Bul – shyndyq. Jarty álem jarysa oqyp, tipti jattap alǵan poezııalyq shyǵarmalardyń kóbi osy baǵytty ustanady. Poezııanyń óner ataýlynyń tunyq bastaýy ekeni de – moıyndalǵan pátýa. Sol úshin de ataqty Martın Haıdegger: «Saıyp kelgende óner bitkenniń báriniń ózeginde poezııa jatyr», dep atalǵan ónerdiń dárejesin aspandatady.
Tarıh • 18 Sáýir, 2023
Iisi qazaqtyń sanasynda «Abaıdy sabaǵan» degen ańyzben qalǵan Orazbaı Aqqululynyń nemeresi kim bolǵanyn bul kúni bireý bilse, bireý bilmes. «Birinshi Qudaıyma, ekinshi Shunaıyma senemin» dep úsh myń jylqysy órisinde jýsaǵan jomart Orazbaıdy uly jazýshy Muhtar Áýezov óziniń «Abaı joly» epopeıasynda: – Asqan eken Qunanbaı balasy. Tipti mundaı qorlyqty Qunanbaı da kórsetken joq. Tegi, bizdiń ózimiz bulardy buzyp bolǵan ekenbiz. Qudaıyn umytqan eken myna Qunanbaılar. Tap osy joly tuıaq serippesek, bárimizdi de atanyń arýaǵy atsyn! It bolaıyq, endi qybyrlamasaq! – dep Orazbaı jalǵyz kózin jaltyldatyp, aınala qarap, qanyn ishine tartyp sóıledi, dep sýretteıdi. Sonymen birge el aýzynda da Orazbaı týraly ańyzǵa bergisiz áńgimeler óte kóp aıtylady.
Qoǵam • 12 Sáýir, 2023
1992 jyly elimizge qonaqqa kelgen japon prınsi Takemýra Qazaqstan Prezıdentinen japon tutqyndarynyń Qazaq dalasynda qalǵan qabirleri týraly derekterdi suraıdy. Sol kezde áskerı tarıhshy Asqanbek Saparulyn kezdesýge shaqyrady. Tarıhshy Japon eliniń Qazaq topyraǵyndaǵy áskerı tutqyndarynyń qabirin izdestirip taýyp berýge sóz beredi. Soǵys ardageri, áskerı tarıhshy Asqanbek Saparuly «Qazaq jerindegi japon beıitteri» atty kitap jazyp, japon eliniń zııalylary men týys-týǵandarynyń qabirin izdep álekke túsken japondyqtarǵa úmit otyn syılap edi.
Ǵylym • 11 Sáýir, 2023
Ǵylymǵa yjdaǵattylyq kerek degendi jıi aıtamyz. Al sol tájirıbeni basynan ótkizgen ǵalymnyń biri marqum Sulýken Rahmadıeva edi. Ol otandyq farmasevtıkany damytýǵa zor eńbek sińirgen edi. Bir ózi 45 túrli dári jasap shyqty.
Suhbat • 05 Sáýir, 2023
Adamzat saqtalsa, sóz saqtalady
Ádebıettiń shekarasyz álem ekenin bári moıyndady. Al endi onyń sapasy men ýaqyt talabyna, zamana kóshine ilesýine de nazar aýdaratyn kez keldi. Artyq aıtpasaq, aptasyna búkil dúnıejúzinde neshe júz myń kitap baspadan shyǵyp, oqyrmanǵa taraıdy eken. Al onyń keıingi hali neshik? Ol týraly da suraq kóp, saýal san. Búgingi dóńgelek ústel basynda biz qazirgi romandar, balalar ádebıetiniń mańyzy jáne kórkem shyǵarma ultty tárbıeleı ala ma degen ózekti saýal týraly oı qorytamyz. Qatysýshylar alty memlekettiń qalamgerleri. Olar – Ibrahım Farǵalı (Iran), Andre Babın (Kanada), Lıý Lıanchen (Qytaı), Aıgúl Kemelbaeva (Qazaqstan), Eto Tedıashvı (Grýzııa), Javlan Joılov (О́zbekstan).
Suhbat • 04 Sáýir, 2023
Iаarkko Tonttı: Dástúrli kitapta mıstıkalyq saryn bar
Iаarkko Tonttı – fın jazýshysy. Ýnıversıtette zańger mamandyǵy boıynsha oqysa da, ol ádebıetpen aınalysýdy ómirlik maqsatyna aınaldyrǵan. «Jara», «Mura», «Samǵaý», «Bı zaly», «Qaıta qaýyshqan klass» sııaqty romandary jaryq kórgen. Fın qalamgerimen áńgimemiz aǵylshyn tilinde órbidi.
Álem • 03 Sáýir, 2023
Turkiy adabiyot durdonalari – bul túrki ádebıetiniń jaýharlary degen sóz. Osyndaı ataýmen О́zbekstanda jaryq kórgen 100 tomdyq antologııanyń 10 tomy qazaq ádebıetine arnalǵan.
Kitaphana • 28 Naýryz, 2023
Ǵaısha hanymǵa jazylǵan hattar
Hattar. Neshe túrli tereń oı men san qıly kóńil kúıdi sýretteıtin osy bir syrly álemde kimniń júrek sózi aıtylmady deısiz? Adamzat balasy tehnokrattyq zamanǵa ıek súıemeı turǵanda qarym-qatynastyń eń keremeti aq qaǵaz ben qara sııa bolǵany shyndyq. Ásem oılardy, aqjarma tilekter men aǵyl-tegil sezimderdi jerdiń myna betinen ana shetine jetkizetin hattar legi keshegi kúnderdiń kýágeri ekenin umytqan joqpyz. Uly Tolstoı Chehovqa jazǵan bir hatynda: «Bárin oılap tabýǵa bolady, tek psıhologızmdi oılap taba almaımyz» dep jazǵany bar-dy. Osy bir salmaqty sózdi, árıne, bir danyshpan kelesi bir talant ıesine hatpen jetkizdi. Bul da bolsa qusnı hattardyń kókjıeginiń keńdigin, onyń oıdy tusamaı, erkin samǵatatynyn bildirmek.
