Bilim • 31 Jeltoqsan, 2020
Bilim jáne ǵylym: karantın «sabaqtary» qandaı?
Qos jıyrmany tirkestirgen tyshqan jylynda tosyn táýekelderge tap keldik. Álbette, áýelde qalyptasqan tirlik júrisinen jańylmady. Biraq araǵa kóp uzamaı álemdi jaılaǵan pandemııa bizge de jetti. Áıteýir ár máseleniń adamǵa bir sabaq beretini sekildi, bárimiz tájirıbe jıǵandaı boldyq. Qıyndyqtyń kóbi artta qaldy desek te, alǵa oń qadam jasaý úshin ótkenge kóz júgirtip, eń mańyzdylaryna mán berip, qorytyp, qatelikterdi qaıtalamaıtyndaı oıǵa túıip alý kerek. Osy rette eń mańyzdy sala – bilim men ǵylymdaǵy jyldyń eń negizgi oqıǵalaryna toqtalýdy jón kórdik.
Ǵylym • 16 Jeltoqsan, 2020
Jabyq jerdegi jahandyq jańalyqtar
Álemdi, adamzatty ǵylym qutqarady. Jer jahandy jaılap, dúnıeni dúrliktirgen indet bizge osyny anyq uǵyndyrdy. Qazirgi tańda ár el óz halqyn vırýstan saqtap, qaýipten qorǵaý jolynda jantalasyp jatyr. Sebebi indettiń aldyn alatyn eń senimdi qorǵanysh – vaksınany áli naqty eshkim taýyp, óndiriske engizgen joq jáne ár memleket shyǵarǵan ekpe óz azamattaryna ǵana tolyq jetkilikti ári ekonomıkalyq turǵydan tıimdi bolady. Osy jaǵdaıda biz bar ekenin bildirip, iske kirisken ǵalymdarymyzdyń eńbegimen tanystyq. Shyny kerek, sol saladaǵy mamandar bolmasa, bizdi kózge kórinbeıtin qaýip-qaterden qorǵap, túrli ınfeksııalardan saqtaýmen aınalysatyn jabyq ınstıtýttyń baryn, onda qanshama bilikti ǵalymdarymyzdyń eńbek etetinin bilmedik. Bilmestiktiń astarynda baǵasyna jetpeý de bar-tyn. Al endi sol olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda Otarǵa jol tarttyq. Jabyq jerdegi jetistikterdi jadymyzǵa túıip, sanamyzǵa sińirgende ǵylym quldyrap, ǵalymdar kóshe kezip ketken toqsanynshy jyldardaǵy toqyraý kezeńinen aman qalyp, bedelin, sapasyn joǵaltpaı jumys istep turǵan mekenniń bary – egemendiktiń eń úlken jetistigi eken-aý degen oı túıdik.
Bilim • 15 Jeltoqsan, 2020
Bilimdegi daǵdarys – keleshekke qaýip
Qazir álem elderiniń bárindegi bilim berý júıesi osyǵan deıingi qol jetkizgen sapany joǵaltyp almaý jolynda jantalasyp jatyr. Sebebi dúnıeni dúrliktirgen indettiń kesirinen bilim berý oshaqtary jabylyp, qashyqtan oqytý formatyna kóshti. Jańa jolda tájirıbesi joq jannyń jumysy jedel jemisin bermeıtini sekildi, oqytýdyń aıaq asty engizilgen formaty da birden joǵary sapaǵa sep bolmaıtyny sózsiz. Kerisinshe búginge deıin jıǵan jetistik joǵalyp barady. Osylaısha bilimdegi daǵdarys bastalǵandaı. Odan qalaı shyǵamyz?
Oqıǵa • 09 Jeltoqsan, 2020
Stýdentterdiń sessııasy qalaı ótedi?
Joǵary oqý oryndaryndaǵy kúzgi sessııa aldyńǵy tájirıbege súıenip qashyqtan ótkizilmek. Bul týraly Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte aıtyldy.
Suhbat • 04 Jeltoqsan, 2020
Ǵylym – turaqty ekonomıkanyń dińgegi
Álemdik derekter atlasynda (World Data Atlas) dúnıe júzindegi elderdiń ǵylymǵa jumsaǵan qarajatynyń statıstıkasy jarııalanypty. Sondaǵy málimetke súıensek, 2018 jyly Izraıl ǵylymı-zertteýler men ázirlemelerge ishki jalpy ónimniń (IJО́) 5,0 paıyzyn, ekinshi oryndaǵy Ońtústik Koreıa 4,8 paıyzyn, al atalǵan kórsetkish boıynsha álemdegi elderdiń úzdik úshtigin aıaqtaıtyn Shvesııa 3,3 paıyzyn bólgen. Qazaqstan ǵylymı-zertteýler men ázirlemelerge IJО́-niń nebári 0,1 paıyzyn bóletinimen baýyrlas О́zbekstan men Ázerbaıjan elderinen keıingi 64-orynǵa turaqtap tur. «Ǵylym – qarjylaı qoldaýǵa tikeleı táýeldi» dep talaı ret jazdyq. Joǵarydaǵy reıtıngten-aq ǵylymǵa bólinetin qarjynyń teńizge tamǵan tamshydaı ǵana ekenin bilýge bolady. Iá, qarajat tym az, biraq sol bardyń ózin uqsata alyp otyrmyz ba? Anyǵyn «Ǵylym qory» AQ tóraǵasynyń orynbasary Baqytjan SÁRKEEVTEN suradyq.
Ǵylym • 04 Jeltoqsan, 2020
Ǵylymı zertteýshi Almasbek Shaǵyrbaı jas ǵalymdarǵa arnalǵan grantty ıelený úshin konkýrsqa óziniń qujattaryn tapsyrdy. Biraq jobasy saraptamadan ótpeı qalyp, keri qaıtarylypty.
Bilim • 25 Qarasha, 2020
Bilim sapasyn qalaı saqtap qalamyz?
Álemde kóptegen el indetten saqtaný maqsatynda mektepterdi qashyqtan oqytý formatyna kóshirdi, keıbiri oqý oshaqtaryn karantınge japty. Sońǵy ýaqytta PISA – Bilim alýshylardyń jetistigin halyqaralyq baǵalaý baǵdarlamasynyń kórsetkishteri bilimge aıryqsha kóńil bóletin álem elderin alańdatyp otyr. О́ıtkeni onda qashyqtan oqytýdyń 3 aıdaǵy nátıjesi boıynsha damyǵan elderdiń ózinde bilim sapasynyń aıtarlyqtaı nasharlap ketkeni kórsetilgen.
Bilim • 24 Qarasha, 2020
Ár mektepte balalar ókili bolady
Elimizdegi mektepterdiń árbirinde endi balalar ókili bolady. Mektep oqýshylary men kolledj stýdentteri arasynan saılanatyn balalar ókili ár oqý oshaǵyndaǵy balalardyń quqyqtaryn qorǵaý máselelerimen aınalysady. Bul týraly 20 qarasha – Dúnıejúzilik balalar kúni aıasynda ótken balalar ókildikteriniń alǵashqy respýblıkalyq sletinde aıtyldy.
Bilim • 24 Qarasha, 2020
Paraqor pedagog qaıdan shyǵady?
Osydan 2 jyl buryn bir tanysymyz mektepke aqsha berip jumysqa turdy. Ol osy áreketin: «Barlyq jerge túıindememdi jiberdim. Biraq bárinde birdeńe dámetedi. Al men óz kásibimdi, muǵalimdikti shynymen jaqsy kóremin. Bala oqytqannan lázzat alamyn. Súıikti isimmen aınalysý úshin osyndaı qadamǵa bardym. О́ıtkeni basqa amalym qalmady. Taza jolmen jumysqa jetemin dep qansha ýaqytymdy joǵalttym. Bastysy, men – mamanmyn ǵoı. Eden jýyp júrip, bala oqytyp ketken joqpyn», dep túsindirdi.
Bilim • 24 Qarasha, 2020
BALA QORǴAÝ problemany jedel anyqtaıdy
Qazaqstan keıingi ýaqytta bala quqyqtaryn qorǵaý boıynsha álemde aldyńǵy oryndardyń birinen boı kórsetip keledi eken. Bul týraly 20 qarasha – Dúnıejúzilik balalar kúnine oraı ótkizilgen brıfıngte aıtyldy.
