О́ner • 06 Qarasha, 2023
Bıiktik! Tabyldy Dosymovtyń «Bıiktigi» gıtaranyń shegine túsip, án bolyp alǵash shyrqalǵan sátten bastap tyńdaǵan jannyń keýdesinde aıaýly bir belgideı jattalyp qaldy. Sodan beri Tabyldyny tanıtyn jurt úshin «bıiktik» uǵymy, tek Tabyldyny eske túsiredi. Zeńgir kók aspandy, taýdy ómiri kórmegen, tabany tımegen Atyraýdy, taýlary joq tóbelerdi elestetedi. Áýezdi áni ishten yńyldap shyǵyp, áldebir jaqtan Tabyldynyń daýsy estiledi.
Kıno • 06 Qarasha, 2023
«Azııa Oskary»: Úsh júlde buıyrdy
Aýstralııada Asia Pacific Screen Awards bedeldi Azııa kınosyılyǵynyń bıylǵy jeńimpazdary anyqtaldy. Túrli atalym boıynsha júldege ilikken týyndylar arasynda Qazaqstan rejısserleriniń úsh fılmi bar.
Pikir • 06 Qarasha, 2023
Qoǵam aýysqan saıyn qundylyqtar da ózgeretini málim. Ár zamandaǵy jańalyqtar men ıgilikter de adamǵa ártúrli áser etedi. Qazirgi ýaqytta ómir súrý jeńil deımiz. Jahandanǵan álem. Beıbitshilik zaman. Smartfondy qoǵam. Qoljetimdi aqparat. Kóptegen múmkindik. Aıǵa ushamyn deseńiz de – qalaýyńyz. Burynǵydaı hat tanymaıtyn qarańǵy qazaq joqtyń qasy. Sóıte tura búginde, salystyrmaly túrde alsaq, gazet-jýrnal, kitap oqıtyn adam az. Teatrǵa baratyn kórermen kóp emes. Zamannyń qıyn kezinde ár úıge gazet keletin, jastar kitap oqyp jarysatyn desedi. Qyz ben jigit qol ustasyp, teatrǵa asyǵatyn dep jatady. Al búgingideı táýelsiz ári bári qoljetimdi ýaqytta rýhanı quldyraý beleń alǵany – úlken paradoks.
Teatr • 05 Qarasha, 2023
Bakýde Ázerbaıjan memlekettik ulttyq teatrynyń 150 jyldyǵyna jáne jalpyulttyq kóshbasshy Geıdar Álıevtiń 100 jyldyǵyna, Shýsha qalasynyń 2023 jyly «Túrki áleminiń mádenı astanasy» bolyp jarııalanýyna, sondaı-aq TÚRKSOI halyqaralyq uıymyna 30 jyl tolýyna oraı ótken I Halyqaralyq teatr festıvalinde qazylar alqasynyń sheshimimen Túrkistan mýzykalyq drama teatry «Eń úzdik plastıkalyq qoıylym» atalymyn ıelendi. Marapatty teatr ujymyna TÚRKSOI uıymynyń Bas hatshysy Sultan Raev tabystady.
Saıasat • 23 Qazan, 2023
Kitaphanashy – mereıli mamandyq
Kitap oqıtyn ulttyń rýhanııaty da, mádenıeti men ádebıeti de berik bolary sózsiz. Adamzatty ıgilikke bastaıtyn, aqyl-oıdyń tamyrshysy kitapqa degen qoǵamnyń qurmeti de árqashan bıik bolmaq. Osy rette rýhanı ordaǵa balanǵan kitaphanalar men olardyń shyraqshysyna aınalǵan kitaphanashylardyń róli basym. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev kitaphanalar men kitaphanashylardyń jaǵdaıyna, zamanaýı sapasyna, aqyldy ult qalyptastyrý jolyndaǵy josparyna erekshe mańyz qoıyp, toqtalyp otyr. Bıyl ekinshi ret toılanyp jatqan Kitaphanashylar kúni – osy salaǵa degen syndarly istiń nátıjesi.
Ádebıet • 19 Qazan, 2023
Bıyl ǵasyrlyq toıy atap ótilip jatqan kórnekti jazýshy Tahaýı Ahtanovtyń «Qaharly kúnderdegi» ataqqumar Ýálıdi, «Mahabbat muńyndaǵy» jaýapsyz Nııazdy, «Borandaǵy» ádiletsiz Qasbolatty, jaýyz belsendi Jappasbaıdy bilmeıtin oqyrman kemde-kem. Bul keıipkerlerdiń bári de synshyl sýretkerdiń týyndylaryndaǵy ómir shyndyǵynyń qarama-qaıshylyqty sıpatyn beredi. Sol ýaqyttyń aqıqaty men jalǵanyn, sol qoǵamnyń dańqy men daqpyrtyn, dertin kórsetedi. Sóıte tura avtor qalamy lırıkalyq syrshyldyq sarynnan da alys emes. Tipti jazýshynyń adam janynyń tereń ıirimderine úńilip, úmiti men ókinishin, sezimi men áserin qozǵaıtyn keı shyǵarmalaryn kóp jurt bile bermeıdi. Sonaý 1960 jyly jazylǵan shap-shaǵyn «Ol solaı edi» áńgimesi de oqyrmanǵa beımálim bolýy múmkin.
О́ner • 17 Qazan, 2023
Qazir talantty jandar áleýmettik jeli arqyly tez tanylatyn boldy. Kórermenin de sol keńistikten taýyp jatady. Tasada júrgen shyǵarmashyl adamdarǵa bul tym jaqsy amal ekenin baıqap otyrmyz. Máselen, el astanasyndaǵy Forte Kulanshi Art Space galereıasynda ótip jatqan Qazaq Content atty kórme áleýmettik jelilerde erekshe qarqynmen tarap, kópshilikti tańǵaldyrdy. Kórmede Ásel Sabyrjanqyzy, Shalqar Qabdesh pen Almas Nurǵojaevtyń týyndylary qoıylǵan. Keskindeme, grafıka jáne músin ónerindegi týyndylar kóptiń kózin jaýlady. Ásirese tarıhta iz qaldyrǵan áıelder beınelengen ıran, túrik kilemderin kórýge aǵylǵan jurtty kórdik. Biz de bardyq.
О́ner • 12 Qazan, 2023
Ol músin jasaýǵa bala kezinen qumartty. Sodan beri qoly sazdan arylǵan joq. Ár músinin aıaqtaǵan saıyn bul ónerdiń qyr-syryn endi tanyǵandaı, sheberligin shyńdap keledi. О́zindik kózqarasy men talǵamy týyndylarynan kórinip-aq turady: alashshyldar, zııalylar, tulǵalar... Ol talaı márte jasap otyrǵan músinin buzyp, qaıta soǵypty. Oıyndaǵy sol bir beıne, sol minez óz deńgeıine jetkenshe sheberhanadan shyqpaıdy. Jumysyna, eń aldymen, óner dep qaraıdy. Ár jańa músini kórgen kózdi de qýantady. Ol jalaqysy kóp qyzmetti tastap, týǵan jerine oralyp, týǵan topyraǵynyń tulǵalaryn jańǵyrtyp júr. Semeıdegi el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev arnaıy baryp ashqan Abaı men uldarynyń, Muhtar Áýezov pen Qaıym Muhamedhanovtyń, Astanadaǵy Qalamgerler alleıasyna qoıylǵan Alash arystary – Álıhan, Ahmet, Mirjaqypqa arnalǵan memorıaldyń da avtory sol sheber. Bizdiń keıipkerimiz – «Semeı-qola» músindik quıý óndirisiniń dırektory, sýretshi-músinshi Nurbol Qalıev.
О́ner • 11 Qazan, 2023
Ony qazir áleýmettik jeliden jıi kóremiz. Al shyǵarmalary kóbinese sheteldik kórmelerde kóbirek qoıylyp júr. Máselen, jýyrda Argentınanyń birneshe qalasynda, Irakta, Túrkııada, Italııada ótken kórmelerde týyndylary kórsetildi. О́zi sýretshi bolsa da Sýretshiler odaǵyna múshe emes (onyń da syry bar), esesine, sheteldik Sýretshiler odaqtaryna múshe. Taqyryby – áleýmettik másele, aýdıtorııasy aýqymdy. Ár kartınasynda qoǵamnyń bir shyndyǵy jatady. Azamattyq ustanymyna saı aqyly sýret salmaıdy, shyǵarmasyn da satpaıdy. Ol – sýretshi-anımator Ańsaǵan Mustafa.
Mádenıet • 04 Qazan, 2023
Sýret te belgili bir ýaqyttan keıin tarıhqa aınalady. Tipti keı sýretter ýaqyttyń qazanynda qaınaǵan saıyn qundy jádigerge balanyp jatady. El ishine taralyp, adamdardyń jadynda jattalyp qalǵandary da jeterlik. Kóbinese osyndaı tanymal sýretterdiń avtoryn kóp jurt bile bermeıdi. Sýreti áıdik, sýretshisi belgisiz. Sondaı áıdik sýretterdiń avtory, qazaq jurtynda kenjeleý qolǵa alynǵan fotografııa salasyn, jalpy, fotoóner mádenıetin damytýǵa atsalysqan qaıratkerdiń biri – Saılaý Pernebaev. Ol sanaly ǵumyrynda fotoapparatyn ıyǵynan tastamaı, elimizdiń ár túkpirin sharlap, áıgili adamdaryn, tarıhı oqıǵalaryn, qas qaǵym sátterin sýretke túsirip, sol qoǵamnyń jandy beınesin jasady. Ásirese ádebı ortada tulǵalar obrazyn qalyptastyrdy. Ol tarıhı sýretterdiń birin bilsek, birin bilmeımiz. Búgin, mine, tutas dáýirdiń shejiresin jasaǵan Saılaý Pernebaevtyń sandyqtan shyqqan sýretterin kórip, ótken kúnderge sapar shegip otyrmyz.
