Prezıdent • 07 Qarasha, 2024
Prezıdent dıplomatııasy Fransııanyń Ázerbaıjanǵa kózqarasyn jaqsartty - sarapshy
Fransııa Prezıdenti Emmanıýel Makronnyń shaqyrýymen Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Fransııaǵa memlekettik saparmen barǵany belgili. Dıplomatııalyq kezdesý aıasynda memleketter basshylary 2008 jyly qabyldanǵan Qazaqstan Respýblıkasy men Fransýz Respýblıkasy arasyndaǵy strategııalyq áriptestik týraly kelisimge súıene otyryp, eki el arasyndaǵy senimdi jáne turaqty dıalogty nyǵaıtatyn tetikterdi jan-jaqty talqylaǵan edi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Mádenıet • 22 Qazan, 2024
«Skafandr jáne kóbelek» kitaby qalaı jazyldy
Erik-jigeri myqty adamnyń baǵyndyrmaıtyn belesi joq. Alǵa qoıǵan maqsatyna jetpeı qoımaǵan sondaı jandardyń biri fransýz jýrnalısi Jan-Domınık Bobı.
Respýblıka kúni • 16 Qazan, 2024
«Qazaq gazetterinde» Respýblıka kúnine arnalǵan jıyn ótti
Astana qalasynda ornalasqan «Egemen Qazaqstan» gazeti redaksııasynda «Respýblıka kúnin qalaı atap ótý kerek?» degen taqyrypta qoǵam belsendilerimen birge dóńgelek ústel ótti. Alqaǵa saıasatker Oralbaı Ábdikárimov, ekonomıst Saparbaı Jubaev, «Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýtynyń» basqarma tóraǵasy Nurbek Mátjanı, saıası sarapshy Berik Bekjanov jáne Y.Altynsarın atyndaǵy «Strategııa, ǵylym jáne taldaý» ortalyǵynyń dırektory Erkebulan Amanqosov qatysty. Jıyndy «Qazaq gazetteri» JShS Bas dırektory Dıhan Qamzabekuly júrgizdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Energetıka • 08 Qazan, 2024
Qazaqstan jylytý maýsymyna daıyn ba?
Búgin ótken Úkimet otyrysynda О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaev «Jylytý maýsymynyń bastalýy» týraly baıandama jasady, dep jazady Egemen.kz.
Referendým 2024 • 06 Qazan, 2024
Máýlen Áshimbaev: Ár azamatqa berilgen úlken múmkindik
Parlament Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev respýblıkalyq referendýmǵa qatysty. Palata Spıkeri Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda ornalasqan №111 daýys berý ýchaskesinde óz tańdaýyn jasady. , dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ádebıet • 20 Qyrkúıek, 2024
Tentektiktiń teorııasy joq. Júre kele juǵatyn emes, týa sala tunatyn bul minezdi aqyn qaýymynyń arqalap júretini bar. Býyrqanyp, bursanǵan boıyndaǵy bula kúsh aqyldyń arnasyna tússe, qalamynan kúrkiregen jyr týady. Alaıda aqyn óleńdi eshkimge de soqtyqpaı, momyn qalpynda jazsa da bolady emes pe? Orys aqyny Sergeı Esenın buǵan bylaı dep jaýap beredi: «Jasyrmaımyn, tentek bolǵan shyǵarmyn, jarqynyraq janý úshin men, bálkim». Qazaqtyń da Esenın sekildi aq sary júzdi aqyny bar. Ol óziniń asaýlyǵyn bylaı dep túsindiredi: «Pátýaly aqsaqaly az elde, men eriksiz «Sary tentek» atandym». Bizdiń búgingi áńgimemiz qazaqtyń «sary tentegi» – aqyn Qýanysh Maqsutov haqynda bolmaq.
Aımaqtar • 19 Qyrkúıek, 2024
Jýrnalıst jazbalary: Ulytaý sapary
«Qazirgi Ulytaý – ejelgi rýhanı samǵaýlar men saıası shoǵyrlanýǵa kýá bolǵan qashanǵy qara oryn», deıdi halyq jazýshysy Ábish Kekilbaıuly. Áńgimemizdiń álqıssasyn zamanymyzdyń zańǵar qaıratkeriniń osy paıymdaýymen bastaǵandy jón kórip otyrmyz. Alashtyń aǵa taýy, dalanyń aq otaýy sanalǵan qasterli qonys, qasıetti meken adamzat tarıhymen astasyp jatqan tamyrly tarıhymen qymbat. Ol – tutas qazaq halqynyń tabysqan tóbesi, uıysqan irgesi. О́tken kúnniń kókjıegine kóz tastap, kóńil aýdarsań, bul jerge qaı qaǵanat, qaı handyq taǵzym etpedi dersiz. Áne, arbaǵa múıizdi jylqy jekken «kúnbasty adamnyń» kirmembes aýyr qolynan bastalǵan tarıhı tizbek saqtardyń salqam kerýenimen jalǵasyp, han Joshynyń ulysyna ulasyp jóńkip barady. Al artynan... Ulytaýdyń mártebeli bıigine máńgiliktiń týyn qadaımyn dep saltanaty jarasyp kele jatqan táýelsiz elimizdiń kórinisi menmundalaıtyndaı. Osy oraıda Memleket basshysynyń «Ulytaý – 2019» halyqaralyq týrıstik forýmynda sóılegen sózi oıǵa oralady. «Tarıhy tereń Ulytaýdyń qadir-qasıetin baǵalaı bilý – barshamyzǵa ortaq paryz. Sondyqtan Ulytaýdyń tarıhy men taǵylymyn jastar tárbıesi men otanshyldyqty, ishki týrızmdi damytýǵa paıdalaný kerek», degen sózi osy qasıetti mekenge jolǵa shyǵyp, dala dıdaryn kózben kórip, kóńilmen túısinýge bel býǵyzdy.
Ádebıet • 29 Tamyz, 2024
Aqyn – ult janarynan adamzat qaıǵysyn ańdaı alatyn azamat. Ondaı tulǵanyń jyry – ǵıbrat, syry – ǵıbadat, muńy múbárak bolady. Tóltýma bolmysyna tereńdegen saıyn, aqynnyń da tóri bıikteı beredi. Qandaı baǵytta qalam terbese de, ondaı aqynnyń jyrlarynda halyqtyń muń-múddesi jańǵyryp turady. Qısapsyz qaıshylyqtardyń kórkemdik kózáınegindegi kórinisi halyq jadynda tamasha jattalady. Sebebi estetıkanyń negizgi kategorııasy – ónerdiń halyqtyǵy. Qazaq ádebıetinde osyndaı ustanymdaǵy qalamgerler qatary az emes. «Qazaqtyń dál ózindeı qarapaıym» jyrlarymen kúrdeli shyndyqtardyń kúretamyryn dóp basatyn Ǵalym Jaılybaıdyń shyǵarmashylyǵy joǵarydaǵy oıymyzdy qýattap, sáýle túsirip tur. Iá, buǵan deıin de aqyn shyǵarmashylyǵyna tanymdyq barlaý az jasalǵan joq. Áıtse de Ǵ.Jaılybaı poezııasyna, ásirese keıingi jyldary jazylǵan súıekti poemalaryna búgingi kúnniń bıiginen qarap, zerdeli zertteýler jasaý, sol arqyly adam men zaman kelbetin anyqtaý – ádebıettanýdaǵy áli de ózekti taqyryptardyń biri bolyp tur.
Suhbat • 21 Tamyz, 2024
Bekjan ÁBDÝÁLIULY: Onomastıka – eldigimizdiń aıǵaǵy
Onomastıka – barlyq jalqy esimniń tildik jáne tanymdyq sıpatyn anyqtap, tarıhyn túgendep, bolashaǵyn boljaıtyn sala. Prezıdent Ulttyq quryltaıda bul salanyń memlekettik deńgeıdegi mańyzdylyǵyn atap ótip, jer-sý ataýlaryn ulttyq bıikten zertteý kerektigin eskertken bolatyn. Qazir bul ǵylym elimizde qarqyndy damyp keledi. Túıtkildi túıinder men mańyzdy máseleler qazaq onomastıkasynda jeterlik. Fılologııa ǵylymdarynyń doktory, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory Bekjan ÁBDÝÁLIULY ýaqyt talabyna saı týyndap otyrǵan onomastıkanyń úsh bólimine tıisti nazar aýdarylmaı otyrǵanyn aıtady. Olar: qalaishilik ataýlar, dalalyq aımaqtardaǵy geografııalyq nysandardyń ataýlary, shekara syrtyndaǵy qazaq jer-sý ataýlarynyń máselesi.
Taǵzym • 17 Tamyz, 2024
Raqymjan Turysbek, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor: Júsipbek – jantanýshy jazýshy
HH ǵasyr basyndaǵy qoǵamdyq qoparylys pen saıası sapyrylys ýaqytynda azattyq ıdeıasynyń negizinde ulttyq ádebıet pen mádenıetke, sonymen qatar urpaq tárbıesine orasan zor eńbek etken tulǵa – Júsipbek Aımaýytuly. Ol – aqyn, jazýshy, dramatýrg, aýdarmashy, synshy, pýblısıst retinde ult rýhanııatyn jańa bıikke kótergen qaıratker. Bıyl Alash ardaǵynyń dúnıege kelgenine – 135 jyl. Osy oraıda qalamger ǵumyrnamasyna qatysty ekiushty pikirlerdiń durys-burystyǵyn anyqtaý maqsatynda belgili ǵalym, professor Raqymjan Turysbekpen suhbattastyq.
