Ǵylym • 02 Sáýir, 2024
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń deregine súıensek, keıingi on jylda tehnologııa men ónerkásiptiń damýymen birge avtokóliktiń kóbeıýinen aýaǵa taraıtyn zııandy metaldar men ýly gazdardyń shyǵaryndylary ulǵaıǵan. Máselen, jylý elektr stansalary men avtomobılge qoldanatyn janar-jaǵarmaıdan bólinetin azot monooksıdi (NO) ıissiz bolǵandyqtan, adamdar ony sezbeıdi. Byltyr Astana men Almatyda resmı málimet boıynsha aýaǵa taraǵan tútinniń deńgeıi normadan 15 esege deıin asqan.
Ǵylym • 05 Naýryz, 2024
Bıe súti – antıbıotıkke járdemshi
Babalarymyz tórt túliktiń tóresi týraly «jeseń – et, minseń – kólik, ishseń – sýsyn» dep qalaı taýyp aıtqan, á! Ásirese bıe súti emge – shıpa, dertke – daýa. Halqymyz onyń emdik qasıetin burynnan bilgenimen, ǵalymdar oǵan jasýshalyq deńgeıde zertteýdi endi bastady. Bul Nazarbayev University National Laboratory Astana zerthanasynda alǵash ret júrgizilip otyr. Atalǵan zerthanada ǵalymdar jasýshaishilik ınfeksııalardy emdeýge antıbıotıkterdi jetkizý ádisin ázirleýdi qolǵa aldy. Bul joba týraly bizge zerthananyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Shyńǵys Serǵazy áńgimeledi.
Suhbat • 29 Aqpan, 2024
Abzal Muhıtdın, dırıjer: Klassıkalyq mýzykany tyńdaýǵa daıyndyq kerek
Elordalyq basylymda júrgende «Astana Opera» teatrynyń aıtýly dırıjeri, belgili mýzykant Abzal aǵamyz týraly jazyp edim. Sodan beri de syrǵyp biraz jyl ótti. Biraq ol kisi sony umytpapty. Kórgende jyly shyraı tanytyp, iltıpat kórsetti. Osy jaqyndyq búgingi áńgimemizge sebep bolyp, birden shúıirkelesip kettik.
Ǵylym • 23 Aqpan, 2024
Nazarbayev University Jaratylystaný áleýmettik jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar mektebiniń professory Danıele Malafarına men onyń Katanııadaǵy (Italııa) Ulttyq astrofızıka ınstıtýtynyń (INAF) observatorııasyndaǵy áriptesteri gravıtasııalyq quldyraý jáne cıngýlıarlyqsyz «qara qurdymnyń» paıda bolýyn zerttep jatyr. Olar ózderiniń jańa teorııasyn ǵalymdar Markov pen Muhanovtyń ıdeıasyna súıenip jasady.
Ekologııa • 21 Aqpan, 2024
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary «Skolkovo» zertteýshilerimen birlesip, jasandy ıntellekt negizinde «elektrondy muryn» jasaýdy qolǵa aldy. Bul kóp fýnksııalyq qurylǵyny ekologııalyq jaǵdaıdy baqylaýdan bastap, ónimniń sapasyn anyqtaýǵa nemese adam densaýlyǵyn baqylaý sekildi túrli salada qoldanýǵa bolady. Bir sózben aıtqanda, otandyq ǵalymdar «elektrondy muryn» jelisin quryp, qaladaǵy qorshaǵan ortany baqylaý júıesiniń prototıpin qurastyrýdy josparlap otyr.
Tulǵa • 13 Aqpan, 2024
О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary ádebıetke býyrqanǵan teńiz tolqynyndaı talantty býyn keldi. Solardyń qatarynda tańǵy shyqtaı móldiregen lırıkalyq áńgimelerimen oqyrmandy eleń etkizgen bir jas jazýshy boldy. Ol – Zahardın Qystaýbaev. Onyń alǵashqy shyǵarmalaryn jurtshylyq qana emes, synshylar da jyly qabyldady. Biraz jyl aýdandyq gazetten bastap, qalalyq, respýblıkalyq basylymǵa basshylyq etken qalamgerdiń búginge deıin onǵa jýyq prozalyq, pýblısıstıkalyq kitaby jaryq kórdi. Biraq keıingi jyldary oqyrman onyń ádebı týyndylarynan kóz jazyp qalǵan sekildi. Onyń túrli sebebi bolýy múmkin. Sonyń syryn bilgimiz kelip, jazýshynyń ózine habarlasyp, «Ne jazyp júrsiz?» degen saýalymyzdy qoıdyq.
Kórme • 08 Aqpan, 2024
Astanada Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵy men Iran Islam Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy elshiligi janyndaǵy Mádenı ókildigi birlesip uıymdastyrǵan «Iran Islam Respýblıkasynyń kallıgrafııa jáne jazba muralardy qalpyna keltirý óneri» atty aptalyǵy bastaldy. Aptalyqtyń alǵashqy is-sharasy «Kallıgrafııa» kórmesimen ashyldy.
Jádiger • 31 Qańtar, 2024
Qostanaı oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde ataqty qylqalam sheberi Ábilhan Qasteevtiń jurtshylyqqa beımálim sýreti saqtalǵan. Onda halyq batyry Amangeldi Imanovtyń serigi Ábjan Turmanovtyń portretin salǵan.
Kıno • 25 Qańtar, 2024
Jazýshy Tólen Ábdiktiń «Qyz Bátish pen Erseıit» atty hıkaıatyn oqymaǵan jan kemde-kem shyǵar, sirá. Shyǵarmada Qojabek qarııa el-jurtqa jastaıynan aty shyǵyp, endi úılengeli júrgen balasynan aıaq astynan aıyrylyp qaldy. Artynda tuıaq qalmady. Bir áýlettiń tuqymyn bir ózimen birjola toqtatty da kete bardy. Qaıǵydan qan jutqan qarııaǵa ulynyń birge oqyǵan joldasy odan bala qalǵanyn aıtady. Habardy estigennen keıin qartta degbir qalmady. Bir kúni kempirine «suraǵan bireý-mireýge dárigerge ketti dersiń», dep qalaǵa urpaǵyn izdep jolǵa shyǵady. Qysqasy, oqıǵa osylaı órbıdi. 1983 jyly hıkaıat jelisimen «О́telmegen paryz» atty kórkem fılm túsirildi. Rejısseri – Serik Jarmuhamedov, ssenarııin Smaǵul Elýbaı jazdy.
Zerde • 22 Qańtar, 2024
Bıyl Torǵaıdaǵy uly aǵartýshy Ybyraı Altynsarın irgetasyn qalaǵan qazaq mektebiniń ashylǵanyna – 160 jyl. Mine, sodan beri bul bilim ordasy qanshama balanyń sanasyna sáýle túsirip, saýattylyq shyraǵyn jaǵyp keledi.
