Sońǵy jańalyqtar
Saıasat • 31 Qazan, 2025
Rımde Shoqan Ýálıhanov týraly eńbektiń tanystyrylymy ótti
Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń Italııaǵa jumys sapary aıasynda «Shoqan Ýálıhanov jáne qazirgi Qazaqstannyń bastaýy» atty monografııanyń tanystyrylymy ótti. Belgili aǵartýshynyń 190 jyldyǵyna arnalǵan bul eńbek alǵash ret ıtalıan tilinde jaryq kórdi.
Qoǵam • 31 Qazan, 2025
Italııa halqynyń Abaıǵa qurmeti
Rımdegi Vılla Grasıolı saıabaǵynda (Parco di Villa Grazioli) qazaq halqynyń uly aqyny ári oıshyly Abaı Qunanbaıuly bıýstiniń saltanatty ashylýy ótti. Is-sharaǵa Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, Qazaqstan Respýblıkasynyń Italııa Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Erbolat Sembaev, ıtalııalyq zııaly qaýym ókilderi men Qazaqstannyń resmı delegasııasy músheleri qatysty.
Álem • 31 Qazan, 2025
Japon eliniń tuńǵysh áıel kóshbasshysy
Bıyl 21 qazanda Japonııanyń jańa zaman tarıhynda alǵash ret áıel úkimet basshysy bolyp saılandy. 64 jastaǵy parlament depýtaty, sanaýly áıel saıasatkerler arasynan sańlaq shyqqan Sanae Takaıchı onyń aldynda Japonııa lıberal-demokratııalyq partııasynyń (LDP) tóraǵasy bop saılanǵan edi. Sóıtip, saıdaýyt samýraılar elin endi áıel basqarady. Bundaı jaǵdaı býddıstik ilim men konfýsııalyq tárbıege negizdelgen konservatorlyq Kúnshyǵys elinde ǵana emes, álemdik deńgeıde úlken jańalyq retinde jarııalanyp jatyr.
Ekologııa • 31 Qazan, 2025
Sýdy tıimdi paıdalaný – strategııalyq mindet
Búginde sý resýrstaryn basqarý ekologııalyq másele ǵana emes, ulttyq qaýipsizdik pen ekonomıkalyq turaqtylyqtyń mańyzdy faktory bolyp otyr. Sondyqtan sýdy eseppen paıdalaný, únemdeý tehnologııalaryn engizý, transshekaralyq sý saıasatyn jetildirý – kún tártibindegi ózekti mindet.
Qazaqstan • 31 Qazan, 2025
Gaýhar BEISEEVA: Qazaqstan ODA saıasaty arqyly halyqaralyq bedelin nyǵaıtyp keledi
Búginde syrtqy saıasatta jumsaq kúsh, ınstıtýsıonaldyq turaqtylyq pen ınvestısııalyq ahýal memleket damýyna tikeleı áser etetin strategııalyq faktorǵa aınalyp otyr. Qazaqstan keıingi jyldary osy baǵytta, ásirese «Damýǵa resmı kómek» (ODA – Official Development Assistance) saıasaty aıasynda belsendi áreket etip keledi. Bul saıasattyń mańyzy, elimizdiń ustanymy týraly syrtqy ister salasynda 20 jyldan asa eńbek etken, tájirıbeli dıplomat Gaýhar Beıseevamen áńgimelesken edik.
Zań men Tártip • 31 Qazan, 2025
Sot júıesine maman daıarlaýdyń basymdyqtary
Qoǵamnyń jańarýy men quqyqtyq reformalardyń tereńdeýi, sondaı-aq sot júıesinde jasandy ıntellekti men sıfrlyq tehnologııalardyń keńinen qoldanylýy saladaǵy mamandardy daıarlaýda jańa ustanym men kózqarasty qalyptastyrýdy talap etedi. Osy oraıda sot bilimin jetildirýdiń basty paradıgmasy bolashaq sýdıalardyń kásibı biliktiligi men moraldyq-adamgershilik qasıetterin jan-jaqty damytý bolyp otyr.
Úkimet • 31 Qazan, 2025
Qazaqstan men Marokko arasyndaǵy kelisim maquldandy
Senat spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen palata otyrysy ótti. Onda senatorlar elimiz ben Marokko Koroldiginiń arasyndaǵy qylmystyq isterge qatysty birqatar zańdy qarap, maquldady.
Saıasat • 31 Qazan, 2025
О́ńirge tyń serpin beretin ilkimdi ister
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qyzylorda oblysyna jumys saparymen bardy. Prezıdent sapary «Qorqyt ata» halyqaralyq áýejaıynyń jańa termınalymen tanysýdan bastaldy.
Zań men Tártip • 31 Qazan, 2025
Bótenniń múlki men qarjysyn jymqyryp, qaltaǵa basý – aýyr qylmys. Al buny qoǵamdaǵy zań men tártipti saqtaýǵa jaýapty laýazymdy tulǵalardyń ózderi jasap jatsa, balyqtyń basynan shirigeni. О́kinishke qaraı, mundaı jaısyz jańalyqtan kende emespiz.
Zań men Tártip • 31 Qazan, 2025
Jastardy ýlaýǵa jol berilmeıdi
Soltústik Qazaqstan oblysy Polısııa departamenti bastyǵynyń birinshi orynbasary Asqar Muhametqalıev jyl basynan beri polısııa 770 kg esirtki tárkilegenin málimdedi. Bul kórsetkish – byltyrǵydan artyq. Bıylǵy 9 aıda esirtkige qatysty 214 qylmys tirkelgen bolsa, byltyr bul san 187 bolǵan edi. Tirkelgen qylmystardyń 100-den astamy – satý faktileri.
Ekonomıka • 31 Qazan, 2025
Krıptovalıýta qarjy naryǵyn qalaı ózgertedi?
Elimizde krıptovalıýta naryǵy jańa kezeńge aıaq basty. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda bul salaǵa basa nazar aýdaryp, Memlekettik krıptoaktıvter qoryn qurýdy tapsyrdy. Ony Ulttyq banktiń ınvestısııalyq korporasııasy qadaǵalaıdy. Memleket basshysynyń sózinshe, osy bastamalar qazirgi jahandyq qarjy úrdisterine saı bolý úshin qajet. Sebebi jańa qor eń tıimdi ári bolashaǵy zor sıfrlyq aktıvterden strategııalyq krıptorezerv jınaıdy. Ol sıfrlyq ekonomıkanyń jańa qarjylyq júıesine negiz bolady.
О́ndiris • 31 Qazan, 2025
Túrkistan oblysynda kezekti ınvestısııalyq joba júzege asyrylyp, 100 jergilikti turǵyn turaqty jumyspen qamtyldy. Túlkibas aýdany Kúmisbastaý aýylynda áıgili «RC Cola» brendimen jumys isteıtin «Beibars Bottlers» kompanııasynyń zamanaýı sýsyn óndirý zaýyty ashyldy.
Baǵa • 31 Qazan, 2025
Azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý muńǵa aınaldy. О́zgesin bylaı qoıǵanda, tóskeıinde tórt túlik mal jer qaıystyrady deıtin sýly-nýly óńirde tórt túlik mal basynyń tabıǵı ósimi nege oıdaǵydaı emes? Qara qazanymdy maılap, aq dastarqanǵa et ónimderin molynan jetkizemiz dep qulshynǵan aýyl turǵyndaryna úsh jyldan beri nesıe berile bastady. 2024 jyly 1,8 mlrd teńge qarajat bólindi. «Kokshe» áleýmettik kásipkerlik korporasııasyna jalpy kólemi 1 931,7 mln teńgeni quraıtyn 220 ótinim tústi. Osy qarajattyń 1 161,2 mln teńgesi nemese 128 ótinim óńirdegi mal sharýashylyǵyn damytýǵa usynyldy. О́tinish ıeleriniń bıznes-josparyn jan-jaqty saralaı kele, nesıe komıteti 131 ótinimdi maquldady. Qoldaryna zaryǵyp kórgen qarajat tıgen soń, malsaq qaýym oıǵa alǵan josparyn iske asyrýǵa kirisip ketti. Áıtse de, nátıje kóńil kónshiterlik emes.
Aımaqtar • 31 Qazan, 2025
Úsh jylda – 65 jańa medısına nysany
Búginde aýyldyq jerlerde de densaýlyq saqtaý júıesin jańǵyrtý jumystary qarqyn alyp keledi. Abaı óńirinde 2023–2025 jyldary 65 jańa alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek nysany salynyp, paıdalanýǵa beriledi.
Medısına • 31 Qazan, 2025
Endoskopııalyq dıagnostıkanyń órisi
Elimizde kindik Azııanyń endoskopıst-dárigerleri biliktiligin arttyratyn ozyq endoskopııalyq ortalyq ashyldy. Qazaqstan, Japonııa, Polsha, Chehııa elderiniń mamandary birlese otyryp, Almatydaǵy Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń bazasynda osy jańa endoskopııalyq oqý ortalyǵynyń ashylýyna yqpal etti.
Densaýlyq • 31 Qazan, 2025
Aıryqsha balaǵa qoldaý kórsetedi
Aýtızm aýrýy – júıke damýynyń buzylýy, asa kúrdeli, áli genetıka turǵysynan da, psıhologııa turǵysynan da tolyqtaı zerttelmegen kúlbilteli taqyryp. Búginde bul qubylys halyq arasynda keńinen tanylyp, oǵan sebep retinde bir tarap ony genetıkalyq aýrý retinde sıpattasa, ekinshi biri muny adamnyń ishki jaı-kúıimen baılanystyryp, ahýal retinde qabyldaıdy. Keıingi kezde aýtızm qoǵamda jıi sóz bolyp, kóp qozǵalatyn máseleniń birine aınaldy.
Ýnıversıtet • 31 Qazan, 2025
Memleket basshysy Úkimetke ınjenerlerdiń jańa býynyn tárbıeleý jóninde tapsyrma bergen edi. Osyǵan oraı S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetiniń bazasynda I.Gýbkın atyndaǵy Reseı memlekettik munaı-gaz ýnıversıtetiniń fılıaly jumysyn bastady. Elimizdiń jastary «Munaı-gaz qubyrlary men munaı-gaz qoımalaryn salý jáne paıdalaný», «Munaı-gaz tehnologııalary», «Munaı men gazdyń tabıǵı rezervýarlaryn geologııalyq modeldeý» mamandyqtarynda bilim alady. Bul bilim berý baǵdarlamalarynyń transferin qamtamasyz etip, birlesken ǵylymı-zertteý jumysyn júzege asyrýǵa jol ashady.
Maman • 31 Qazan, 2025
Elimizge óz isiniń sheberleri kerek
Bilikti mamandar – eldiń ekonomıkalyq qýatyn arttyratyn, tehnologııalyq serpin beretin strategııalyq resýrs. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev osy baǵytqa basymdyq berip otyr. Ol bıylǵy Joldaýynda sheteldegi talantty qazaq mamandaryn ǵana emes, ultyna qaramaı, ár salaǵa úzdik sheteldik mamandardy tartý qajet ekenin atap ótti. «Shetelden elimizdi damytýǵa úles qosa alatyn myqty mamandardy ultyna qaramaı tartý – óte mańyzdy mindet. Olardyń Qazaqstanda qalýyna jaǵdaı jasaý kerek. Sebebi bizge bilikti mamandar óte qajet. Ásirese tehnıkalyq mamandyqtardy meńgergen óz isiniń naǵyz sheberleri kerek», dedi Prezıdent.
Talbesik • 31 Qazan, 2025
Qazirgi tańda elimizdiń ornyqty damýynyń basty baǵyty – tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalaný men qorshaǵan ortany qorǵaý, sonymen birge halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý ekeni málim. Bul mindet, ásirese, Batys Qazaqstan óńirinde erekshe mańyzǵa ıe. О́ıtkeni Mańǵystaý, Atyraý, Batys Qazaqstan, Aqtóbe oblystary tabıǵı baılyqqa baı bolǵanymen, ekologııalyq turǵydan osal jáne áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyǵy kúrdeli jaǵdaıdy bastan ótkerip otyr. Osyǵan oraı «Batys Qazaqstan óńiriniń tabıǵı-sharýashylyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq júıeleriniń ornyqty damýy: keshendi taldaý, konsepsııa, boljamdyq baǵalaý jáne ssenarııler» atty ǵylymı baǵdarlama qolǵa alynyp, jasyl damý qaǵıdatyna sáıkes keshendi zertteý júrgizilip jatyr.
Jasandy ıntellekt • 31 Qazan, 2025
Elordada «Qazaqstan – akademııalyq bilim aýmaǵy» atty strategııalyq seriktesterdiń halyqaralyq forýmy ótti. Aýqymdy is-sharaǵa bilim, ǵylym, ınnovasııa salasyndaǵy álemdik kóshbasshylar, otandyq sarapshylar, jetekshi joǵary oqý oryndarynyń rektorlary men halyqaralyq akkredıtteý agenttikteriniń basshylary qatysty. Jıynda jasandy ıntellektiniń oqý júıesine enýi, transulttyq bilim berý múmkindigi, akademııalyq utqyrlyqty arttyrý, ǵylym men óndiris arasyndaǵy baılanysty kúsheıtý máseleleri jan-jaqty talqylandy. Sondaı-aq «AI-sana» jobasy aıasynda ázirlengen úzdik startaptar marapattaldy. Atalǵan is-sharanyń basty maqsaty – elimizdi óńirlik bilim haby retinde tanytý jáne akademııalyq áriptestikti jańa deńgeıge kóterý.
Pikir • 31 Qazan, 2025
Salada yntymaqtastyq arta túsedi
Djeffrı Pıýn, Arızona ýnıversıtetiniń professory:
Suhbat • 31 Qazan, 2025
Zaırolla DÚISENBEKULY, akademık: Ult deńgeıin kótergen ǵylymnyń qadiri bar
Qazir qoǵamda dástúrli qundylyqtar ózgerip, jańa ustanymdar paıda boldy. Alaıda zııalylyqtyń máni kemigen joq. Naǵyz zııaly – ulttyń ar-uıaty. Elimizde irgeli ǵylym men óndiristiń baılanysyn ómiriniń ózegi etip júrgen sanaýly tulǵalar bar. Sonyń biri – Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, aýylsharýashylyq ǵylymdarynyń doktory, professor, Zaırolla Dúısenbekuly. Otandyq ǵylymnyń damýyna zor úles qosqan kórnekti ǵalymnyń ómirden túıgeni mol. Aıtary da jetedi. Taıaýda ǵalym aqsaqalmen keńirek otyryp áńgimelesýdiń sáti tústi.
Pikir • 31 Qazan, 2025
Qazaqstan Ortalyq Azııada kóshbasshy el bola alady
Karına ANGELIEVA, halyqaralyq ǵylym jáne tehnologııa ortalyǵynyń atqarýshy dırektory:
Sport • 31 Qazan, 2025
Buqaralyq sportty damytýdyń naqty qadamdary
Buqaralyq sport – ult saýlyǵynyń kepili. О́rkenıettiń kóshin bastap turǵan memleketter sport pen salamatty ómir saltyn ulttyq ıdeologııa dárejesinde dáripteıdi. О́ıtkeni deni saý ult qana eldiń tiregine aınalady.
Rýhanııat • 31 Qazan, 2025
Starosta. Bul sóz mektepten qulaqqa sińgen. Aýdarylmaǵan. Aýdarylmas ta. Jarty ǵasyr buryn oqyǵan mektepte qaı oqýshynyń starosta bolǵany este joq, al elý qıyrdan quıylǵan elý stýdenttiń ishinen eki topqa eki starosta shyqqanda, biri – Meırambek Tólepbergen edi. Onda Tólepbergenov.
Másele • 31 Qazan, 2025
Qum basqan jer, muń shaqqan jurt
Aspantaý aıasyndaǵy aýyl turǵyndarynyń deni maldy kásip qylyp, jerden nápaqasyn terip, jan baǵady. Shabyndyq jerlerden mal azyǵyn daıyndaıdy, dándi daqyldar men kópjyldyq shóp, kartop egedi. Jer bolsa, jekeniń menshiginde. Qyryq quraq qyp «qıyp» alǵan ultaraqtaı jerin kútip-baptap, odan mol ári sapaly ónim alý ońaıǵa soqpaıtyny belgili. Sebebi qys uzaq, kóktem kesh keletin taýly óńirdegi sýarmaly jerlerdiń janǵa batar túıindi máselesi jyldar boıy sharýalardyń janaıqaıyna aınalǵanyn aıtyp, Raıymbek aýdanynda týyp-ósken, osy óńirdiń órkendeýi jolynda taban tozdyryp, mańdaı terin sińirgen zeınetker, «Jasa» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Esen Qonaev aqsaqal redaksııamyzǵa hat joldady.
Jasandy ıntellekt • 31 Qazan, 2025
Jasandy ıntellekt jáne arhıv murasy
Halyqaralyq arhıvter keńesi (MSA) Bas assambleıasynyń prezıdenti Joze Kırps «ICA Barcelona 2025» Kongresi aıasynda ótken jıynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti arhıviniń strategııalyq mańyzyn erekshe atap ótti.
Suhbat • 31 Qazan, 2025
Raıhan Ońǵarova, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi: Bolat Aıýhanovtyń esimin urpaq umytpasa eken...
Qazaq sahnalyq bı óneriniń negizin qalaýshy Bolat Aıýhanovtyń dúnıeden ozǵanyna úsh jylǵa jýyq ýaqyt ótti. «Almatynyń Jas baleti» bı teatryn quryp, ultymyzdyń eýropalyq aqsúıek ónerdi ıgerýine dańǵyl jol salǵan tulǵanyń esimin ulyqtaý – barshaǵa ortaq paryz. Osy oraıda Bolat Aıýhanovtyń zaıyby, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, horeografııa salasynyń ardageri, dosent Raıhan Ońǵarovamen áńgimelesken edik.
Mádenıet • 31 Qazan, 2025
Urmaly aspaptarmen maqtana alamyz
Jaqynda Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń tapsyrmasymen Astana qalasynda aspaptar ortalyǵy ashyldy. Mınıstr ortalyqqa kóne aspaptardy jańǵyrtyp, damytyp júrgen Azamat Baqııany aldyryp, ǵımaratyn, qarjysyn, t.b. máselelerdi rettep, qazaq ónerine úlken qamqorlyq jasap otyr.
Ǵalam ǵajaptary • 31 Qazan, 2025
Halyqaralyq deńgeıde 32 myń adamnyń qatysýymen júrgizilgen zertteý nátıjesi adamdardyń jyltyr taýarlarǵa 72% qymbat tóleýge daıyn ekenin kórsetti.
