Pikirler
«Jerińniń aty – elińniń haty» degenmen...
«Syrt kóz – synshy» ǵoı, Omby qalasynda turatyn bir aǵaıyn bertinde jeńil kóligimen Petropavlǵa kele jatyp, jolshybaı kezdesken eldi mekenderdiń ataýlaryna nazar aýdarǵanda jaǵasyn ustaǵanyn aıtqany bar. Sóıtse Ombydan Qazaqstannyń memlekettik shekarasyna jetkenshe qazaq tilindegi kóne ataýlar jıi kezdesip, bizdiń eldiń aýmaǵyna ótkende Býlaevo, Polýdıno, Nıkolaevka, Iаvlenka, Zarechnoe, Novonıkolskoe bolyp, jalǵasa bergen eken.
04 Mamyr, 2021
«Qazaq tili – bizdiń rýhanı negizimiz. Qazaqstannyń bolashaǵy – qazaq tilinde». Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Nazarbaev strategııalyq damýymyzdyń 2050 jylǵa deıingi jańa saıası baǵytyn saralaǵan Joldaýynda halyqqa osyndaı úndeý tastaǵan bolatyn.
29 Sáýir, 2021
Qazaq detektıvin qashan oqımyz?
Detektıv dep atalatyn, shym-shytyryq oqıǵalar jelisine qurylǵan ádebıettiń erekshe janrynyń dúnıege kelýi Edgar Allan Po esimimen tikeleı baılanysty ekeni kópshilikke málim. Osydan 160 jyl buryn áıgili qalamgerdiń «Morg kóshesindegi ólim» shyǵarmasy detektıvtiń baǵyn ashyp, ýaqyt óte kele Artýr Konan Doıl, Agata Krıstı, Djeıms Hedlı Cheız, Ýılkı Kollınz, Charlz Dıkkens sekildi talantty jazýshylar ony odan ári damyta tústi.
28 Sáýir, 2021
Qazaq halqynyń «bálshebekterden» kórmegeni joq. Áýeli kúshtep otyryqshy etemiz dep qolyndaǵy malyn bir emes, birneshe ret jınap aldy. Diline qııanat jasady. Rýhyn janshyp, dástúrinen aıyrýǵa bilek túre kiristi.
27 Sáýir, 2021
«Jany ashymastyń qasynda basyń aýyrmasyn»
Bireýdiń tasbaýyrlyǵynan túńilgende aıtylǵan bul sóz halyqtyń kókeıindegisin dóp basqan soń, mátelge aınalyp ketken. Ony qazir kóbine úlkendi-kishili sheneýnikterge qarata aıtatyn boldyq.
26 Sáýir, 2021
Uzyn salqar tarıh kóshiniń qaı halyqqa da beretin sabaǵy bar ekeni belgili. Jeteliler tarıhtyń qaıtalanǵanyn kórgende, búgingi tynysynda ótkenniń ashy tusyn tushytyp, kermegin jumsartyp, zapyranyn emdep, bolashaǵynyń jarqyn bolýyna solardy mysal ete otyra urpaǵyn alǵa jeteleıdi.
23 Sáýir, 2021
Erteń, ıaǵnı 23 sáýir – Halyqaralyq kitap jáne avtorlyq quqyq kún. Osy ataýly kúni álemniń kóptegen eli kitapqa, kitap oqýdy yntalandyrýǵa baılanysty jalpyhalyqtyq sıpattaǵy merekeler ótkizip jatady. Al Qazaqstandaǵy is-sharalar tek kitaphanalar deńgeıinen aspaıdy.
22 Sáýir, 2021
Túrik ǵulamasy Jálaladdın Rýmı: «Jaqsy adamnyń qabirin jerdiń betinen izdemeńder, ol óziniń týǵan halqynyń júregine jerlenedi», degen eken. Al atam qazaq bolsa, «Jaqsynyń aty ólmeıdi, ǵalymnyń haty ólmeıdi» depti. Osyndaı aty da ólmegen, haty da óshpegen jaqsylardyń biri marqum Aqseleý Seıdimbek edi. Jaryqtyq ult rýhanııaty men mádenıetine úlken úles qosty. Nebir keleli kezdesýlerde mańdaıy jarqyrap, salaly saýsaqtary kúmis tutqaly aq taıaǵyn qysyp ustap, keń zalǵa selkeýsiz kóz tastap otyrar edi. Qazir bul kúnder kelmeske ketti. Biraq eldiń júreginde Ahańnyń elesi qaldy.
21 Sáýir, 2021
«Qurmetti azamat» atanýyma kómektesshi...»
Osyndaı ótinishti alys-jaqyn aǵaıyndar ara-tura aıtyp jatady.
20 Sáýir, 2021
«Mal ashýy – jan ashýy» (Ury-qary jurtty qashanǵy basynady?)
Qolyndaǵy azyn-aýlaq malyn kúnkóris kózine aınaldyryp otyrǵan aǵaıyndy búginde ury-qary basynyp bitti. Bala-shaǵamnyń ıgiligine, as-aýqatqa jumsaımyn dep, dúnıeqońyzdyqpen emes, jan baǵý qamymen kózińniń qarashyǵyndaı saqtap, qyrýar qarjyǵa jem-shóp satyp alyp, qorańda baǵyp otyrǵan nemese jyl on eki aı dalada qaraýyldap, qaıyrmalap júrgen malyńdy qapyda ury-qary qoldy etse, muny qalaı basynǵandyq, qorlaǵandyq demeısiń?!
19 Sáýir, 2021
Bas shahar tútinge tunshyǵyp tur. Ásirese tańerteńgilik jáne keshki mezgilde murjalardan shyǵatyn qoıý kók tútin astana aspanyn torlap, ıisi qolqany qabady. Ádette qalamyzdyń aıaǵyn jerge tıgizbeı maqtaımyz. Biraq kók tútinge kelgende, únimiz shyqpaı tur. Byltyr «Qazgıdromet» RMK deregine sáıkes, Nur-Sultan eldegi eń las qalalardyń qataryna qosylǵan edi. 2019 jyly elordada atmosferaǵa 108 myń tonna lastaýshy zat taralypty. Onyń 33,5%-y (59 myń tonnasy) – jylý-elektr ortalyqtaryna, 29%-y – jeke sektorǵa, 32,5%-y eski kólikterge tıesili bolǵan.
16 Sáýir, 2021
Jer tutas bolmaı, el tutas bolmaıtyny belgili ǵoı. Alash jurtynyń boıyndaǵy ımmýnıtet Jerge kindigimen birjola baılanǵan. Basqa máselede osaldyq tanytqanymen, jer máselesine kelgende Módeniń urpaǵy babasynyń amanatyna adaldyq tanytyp keledi.
15 Sáýir, 2021
Qaı eldiń teleserıalyn kóresiz?
Keıingi kezde el telearnalarynda otandyq kınoónimder jıirek kórsetile bastaǵanymen, shetel fılmderi, ásirese teleserıaldary áli de kóp. Osyǵan oraı, telekórermender tarapynan «Qaı telearnany ashyp qarasań da, kóbine úndi, koreı jáne túrik teleserıaldary júrip jatady. Olardy kórsetýdi azaıtyp, qazaq tilindegi teleserıaldardy nege kóbeıtpeımiz?» degen suraq jıi qoıylady.
14 Sáýir, 2021
«Zor súıinshi aıtaıyn, Musylman bolyp týǵanǵa. Islam dinin qýǵanǵa...» dep Maılyqoja babamyz jyrlaǵandaı, ıslamdy dinim, Muhammedti paıǵambarym dep tanyǵan múminder úshin qasıetti Ramazan aıy týdy. Allaǵa boıusynýshy qaýym bul aıdy «Aılardyń sultany» dep erekshe áspettese, úlken sahaba Abdýlla Abbas «kúnderdiń qaıyrlysy – juma, aılardyń qaıyrlysy – Ramazan» degen eken.
13 Sáýir, 2021
Rýhy bıik el eshqashan jeńilmeıdi
Jalpy, memleket qurýdyń negizi – ekonomıka emes, rýhanııat. Rýhanııaty baı, rýhy bıik el eshqashan jeńilmeıdi. Iаǵnı ol óziniń táýelsizdigin saqtaıdy. О́tkeninen beıhabar halyqtyń rýhanı kemeldigin bylaı qoıǵanda, materıaldyq turǵydan da jarymaıdy. Sondyqtan bolashaǵynyń berik bolýyn oılaǵan jurt urpaǵyn ótken tarıhtyń kemel úlgisimen sýarýy tıis. Osy oraıda, Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» jáne «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalalary – qazaq qoǵamyna sanany jańǵyrýdyń jolyn nusqaǵan baǵdarsham ispettes qundy dúnıeler.
12 Sáýir, 2021
Memleketti basqarýdyń jańa modeli
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2021 jylǵy 26 aqpandaǵy Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynda memleketti basqarýdy damytýdyń 2030 jylǵa deıingi «Eń aldymen adamdar» – adamǵa baǵdarlanǵan modelin qalyptastyrý Tujyrymdamasy qabyldandy. Alty bólimnen turatyn bul qujatta aǵymdaǵy jaǵdaıdy taldaýdan bastap, halyqaralyq tájirıbege sholý men memlekettik basqarýdyń negizgi qaǵıdattary saralanǵan.
09 Sáýir, 2021
Osynsha mólsherdegi keńes aqshasy bala kúnimnen jadymda eshqashan óshpesteı saqtalyp qaldy. Bul – ákemniń aı saıyn alatyn zeınetaqysynyń somasy. Jasy qyryqtan asqanynda jańadan qurylǵan ujymsharǵa malshy bolyp kirgendikten, zeınetke shyǵarda eńbek kúni (qazirgi eńbek ótili) azdyq etip, qarttyq shaǵyna mardymsyz nápaqa buıyrypty. Al sol kezdegi joǵary oqý ornynyń toıyp tamaq ishýge aqshasy jetpeı, ashqursaq júretin stýdentine aıyna 40 som stıpendııa tólengendigin eskersek, bes jannan quralǵan otbasynyń jalǵyz asyraýshysynyń tabysynyń deńgeıi qandaı bolǵandyǵyn bajaılaýǵa bolar.
08 Sáýir, 2021
Jyldan-jylǵa qaryshtap damyp kele jatqan aqparattyq tehnologııalardyń adam balasyna beretin paıdasy kóp. Tek sony retimen saýatty túrde paıdalana bilý kerek. Al eger ony qara basyń ǵana emes, qoǵam múddesi úshin paıdalanatyn bolsań, paıdasy birneshe qaıtara eselenip, qanshama adamǵa jaǵymdy áser etetin bolady. Osynyń bir mysalyn ortaǵa salǵandy jón kórdim.
07 Sáýir, 2021
Tamyr týraly taǵylymdy áńgime kóp. Tamyr – degenimiz áýeli tarıh. Kez kelgen tulǵa tuǵyrynyń beriktigi onyń tereńge boılaǵan altyn tamyrynda, kóne tarıhynyń baı qazynasynda bolsa kerek. Altyn tamyr degende bizdiń esimizge áýeli tarıhshy, ǵalym Qoıshyǵara Salǵara túsedi. Etnograf, jazýshy Aqseleý Seıdimbek ekeýi bir-birine sert berip, bas basylymda qatar qyzmet ete júrip bireýi «Kúmbir-kúmbir kúmbezderdi», ekinshisi «Altyn tamyrdy» jazýshylyqtarynan maqsatty túrde bas tarta otyryp jazyp shyǵypty. Bul janqııar erliktiń, jazý degen qasıetti ónerdi ult bolashaǵy úshin qurban qylýdyń ar jaǵynda qos qalamgerdiń naǵyz alashshyl tulǵalary aıqyn kórinedi.
06 Sáýir, 2021
Túrkistan – túrki órkenıetiniń tutqasy
Tamyrlas, taǵdyrlas túrki halyqtarynyń yntymaqtastyǵy táýelsizdik alǵan toqsanynshy jyldary bastalǵany belgili. Azattyqtyń araıly tańynda birin-biri tanyp, qoldap, baýyrlastyqtyń berik negizin qalaǵan týys elder áýeli mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy yqpaldastyqqa mán berdi.
05 Sáýir, 2021
