Pikirler
Biz kóbine shyǵarmashylyqta shekara joq dep aıtyp jatamyz. Alaıda qasıetti ónerde máńgilik uly shekara baryn kóbimiz moıyndaǵymyz kelmeıdi. Ol shekara jáne siz ben biz ersili-qarsyly kirip-shyǵyp júre beretin ıesiz esik ıa bolmasa qaraýsyz qaqpa emes, tek jankeshti naǵyz daryn, ómirin ónerge kózsiz qurban etken týma talant ǵana attaı alatyn aıryqsha asý, bıiktigine kez kelgen adamnyń bilim-parasaty jete bermeıtin bólek beles.
11 Naýryz, 2021
Qazirgi qazaq qoǵamynda erkek kindiktilerden góri áıelderdiń qoǵamdyq belsendiligi erekshe bolyp tur. Osydan eki jyl buryn perishte bes qyz qapııada qaza bolǵanda bas kóterip, kóshege shyqqan da áıelder edi. Osy analardyń arqasynda kóp balaly otbasylarǵa beriletin járdemaqy birden tórt eselep óskenin jurtshylyq jaqsy biledi. Budan keıin áıelderdiń mıtıngige shyǵýy jıilep ketti. Aldyńǵy kúni ártúrli plakat ustaǵan qyz-kelinshekter Almatyda taǵy bir sherý ótkizdi. Biraq bul joly olardyń talaby degen surapyl...
10 Naýryz, 2021
Adam ómiri aqqan ózen sekildi eken. Bilinbeı baıaý jylystaı otyryp, balalyqtyń kókteminen, jastyqtyń jaırańdaǵan jazynan ótip, aqyry máýeli qońyr kúzge de kelip jetedi. Onyń ar jaǵynda kóp nársege moıyn burǵyzbaıtyn, seıil-serýen qurǵyzbaıtyn, kóbinese úıde qamap ustaıtyn qytymyr qys tur. Árıne, qysty durystap qarsy alý úshin qońyr kúzdiń adam úshin jaıly, jaǵymdy bolǵanyna ne jetsin! Sol úshin de adamdar óz ómiriniń kúzi jetkende oǵan daıyndalyp, túrli qareketter jasaı bastaıtyn kórinedi.
04 Naýryz, 2021
Qoǵamdyq pálsapalyq hám tanymdyq turǵydan qaraǵanda «adam» uǵymy asa kúrdeli. HI ǵasyrda ómir súrgen túrik ǵulamasy Máýlana Rýmı: «Adamnyń bolmysy – ishinde ártúrli ańdar mekendeıtin ormanǵa uqsas. Bizdiń boıymyzda taza-las, jaman-jaqsy, ımanı-haıýanı sııaqty myńdaǵan qasıet bar. Eger ishki jan shaharyńda qasqyr ústemdik ete bastasa, adamnyń qasqyrǵa aınalǵany. Jaqsylyqtar men jamandyqtar da jasyryn joldarmen júrekke quıylyp turady. Sát saıyn adamnyń júreginde bir nárse bas kóteredi. Sol sebepti adam keıde perishte, keıde shaıtanı sıpatqa aınalyp otyrady» degen eken.
03 Naýryz, 2021
Taıaýda mıllıarder Ilon Mask kóshbasshylyqqa qatysty qyzyq pikir bildirdi. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda MBA (Iskerlik basqarý magıstri) dárejesin ıelengenderdi basshylyq qyzmetke qoıýdyń qajeti joq. Bul pikir amerıkalyq qoǵamdy dúr silkindirdi desek, artyq aıtqandyq emes.
02 Naýryz, 2021
Ál-Farabı babamyzdyń 1150 jyldyǵyn atap óttik. Jahandyq pandemııa jaǵdaıyna tuspa-tus kelse de, el bar jerde er esimi eleýsiz qalǵan joq. Ártúrli deńgeıdegi ǵylymı konferensııalar, mádenı is-sharalar uıymdastyryldy, gazet-jýrnaldarda farabıtanýshylardan bastap, ǵalymdar men qalamgerlerdiń tanymdyq, zertteý maqalalary jaryq kórdi. Kórkem jáne derekti fılmder túsirildi.
24 Aqpan, 2021
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev halyqqa arnaǵan Joldaýy men «Táýelsizdik bárinen qymbat» baǵdarlamalyq maqalasynda ashyq, ádil, ádiletti qoǵam men tıimdi memleket qurý máselesine arnaıy toqtaldy. Prezıdenttiń uǵymynda ádiletti memleket ornatý halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýmen qatar, barlyq azamattyń múddesin birdeı qorǵaýdy ańǵartady.
23 Aqpan, 2021
Búginde «eki qolǵa bir kúrek» izdegenderdiń aldynan osyndaı habarlandyrý kóptep kezdesip jatady. «Izdegenge – suraǵan» degendeı, suranysqa saı aınalamyzdan kýrer bolyp kúneltip júrgenderdi jıi baıqaımyz. Rasynda, el basyna indet qaýpi tónip, emin-erkin júris-turysymyz shektelgen shyrǵalań shaqta úıden shyqpaı, kýrer qyzmetine júginýdi jón kóre bastadyq.
19 Aqpan, 2021
«Aıran ishkender» tutylyp júr me? Álde áli de qutylyp júr me?
Qoǵamymyzdy ishten iritip, jegideı jep jatqan jemqorlyq indetimen kúres aıaýsyz ekendigin aıǵaqtaıtyn derekterdi buqaralyq aqparat quraldary kún saıyn derlik naǵyz maıdannan kelgen jaqsy lepesteı súıinshilete jarııalaý ústinde. Atqarylǵan istiń nátıjesi de jaman emes: Transparency Inernational halyqaralyq uıymy anyqtaǵan sybaılas jemqorlyqty qabyldaý ındeksi boıynsha Qazaqstan byltyrǵy jyldyń qorytyndysyna sáıkes alǵash ret 38 ball jınap, aldyńǵy jylǵymen salystyrǵanda 19 saty joǵarylap, 94-orynǵa taban tirepti. Elimizdegi sybaılas jemqorlyq qylmystarynyń sany 5 paıyzǵa kemigen. Buǵan burynǵy Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi ekige bólinip, Antıkor qyzmeti jeke vedomstvo bolyp qurylǵandyǵy jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamanyń aıtarlyqtaı qataıtylǵany oń yqpalyn tıgizgendigi anyq.
18 Aqpan, 2021
Eger siz úlken shelektiń ishine ortasynan toltyryp tiri shaıandardy salyp qoıǵan bolsańyz, jybyrlaǵan jándikter álgi ydystan eshqashan shyǵyp kete almaıtyny qyzyq. Bylaı qarasańyz shamalary bar-aq shaıandar. Tarbıǵan aıaqtaryn bir-birine tirep, baltyrlaryn baspaldaq ete qoısa ydystan ytqyp shyǵardaı-aq áleýetteri jeterlik. Biraq ókinishke qaraı, olar álgi ydystan eshqashan shyǵa almaıdy eken. Nege dep basynda biz de tań qaldyq. Sóıtsek esh qupııasy joq bolyp shyqty. Sol ózimizge jaqsy tanys baıaǵy baqastyq, ómiri bitpeıtin kúndestik, ishtarlyqpen indes kórealmaýshylyq degen kóldeneń kók minezder osy áreketke ábden tosqaýyl bolatyn tárizdi. Beıshara shaıannyń bireýi syrtqa shyqqysy kelip talpynsa, álbette basqalary onyń aıaǵynan tartyp, jarmasyp, jabylyp júrip mindetti túrde qulatyp tynady eken. Iаǵnı men shyqpadym, demek seniń de shyqpaýyń kerek degen jabaıy tirlik.
17 Aqpan, 2021
Búginde halqy tyǵyz qonystanǵan ońtústik óńirde jurt mal jaıatyn jer taba almaı jatqanda, eldiń soltústigindegi jaıylymy men egistik jeri mol aýyldarda turǵyndardyń qatary sıregen. Qashanda qazaq «Bos jatqan jer jaý shaqyrady» dep etek-jeńin qymtap otyrǵan.
16 Aqpan, 2021
Memlekettik rámizde min bolmaýy kerek
Memlekettik rámizderimiz – elimizdiń Táýelsizdigin beınelep, halqymyzdyń rýhyn asqaqtatatyn, Qazaqstandy álemge pash etetin qasıetti atrıbýttar. Olarda esh min bolmaýǵa tıistiligi – aıdaı aqıqat. Bul rette Memlekettik Týymyz ben Memlekettik Eltańbamyz áý bastan kópshiliktiń kóńilinen shyǵyp, kózaıymyna aınaldy.
12 Aqpan, 2021
Dana halqymyz «kóp qorqytady, tereń batyrady» dep tegin aıtqan joq. Mundaǵy «kóp» sózin búgingi kún turǵysynan tápsirlesek – demografııa, ıaǵnı qoǵamdaǵy buqaranyń salmaǵy. Ásirese, ulan-baıtaq ólkeni menshiktep otyrǵan qazaq sııaqty etnos óz terrıtorııasyna tolyq ıelik etý úshin sany kóp, salmaǵy myǵym bolmaq kerek. Ataqty Buqar jyraý babamyzdyń «Jelkildegen tý kelip, Jer qaıysqan qol kelip, Sonan sasyp turmasqa...» dep bolashaq urpaǵyna beker eskertken joq. Baba sózinen biz «kóp bolsań jaý shappaıdy, týyń jyǵylyp, tútiniń óshpeıdi» degen ózegi nárli, ólshemi keń, ólmes ósıetti ańǵaramyz.
11 Aqpan, 2021
Nur-Sultan qalasyndaǵy gúl satatyn dúkenniń aldynda jınalǵan qaraqurym halyq birneshe kúnnen beri áleýmettik jelide shý bolyp jatyr. Jaıshylyq kúnderi jurtshylyqtyń bir jerde osynsha kóp jınalýy − shynymen de sırek qubylys. Kúnniń sýyǵyna, vırýstyń órship turǵanyna qaramastan, eldi ala tańnan turǵyzyp, kishkentaı bir dúkenniń aldynda alyp kelgen ne deısiz ǵoı? Sóıtsek, munda utys oınatylatyn kórinedi, jurtshylyqtyń kóksegeni – utystan tegin kólik utyp qalarmyz degen dáme eken.
09 Aqpan, 2021
Halyqty zııandy taǵamnan qalaı qorǵaımyz?
«Densaýlyq – zor baılyq». Biraq osy baılyqtyń qadirin saýshylyqta kóbimiz bile bermeımiz. Adamnyń táni – Allanyń amanaty. Bul amanatqa adaldyqpen qaraý, ıaǵnı densaýlyqty saqtaý hám qorǵaý – basty paryz.
08 Aqpan, 2021
Aýyl ákimin saılarmyz-aý... Tek kimdi jáne qalaı saılaımyz?
Osydan alty jyl buryn Soltústik Qazaqstan oblysynyń Shal aqyn aýdanyna qarasty Qaratal aýylynda bolyp, jergilikti turǵyndarmen kezdeskenimde, olar bir keleńsizdik jaıly qynjyla aıtqan edi. Kóptiń kókeıindegi sózdi bir aqsaqal: «Aýyldyń shetindegi sý toltyratyn munarany kózińiz shalǵan shyǵar? Oǵan alty shaqyrymdaǵy aýdan ortalyǵynan sý qubyry tartylǵan. Bes-alty jyldan beri bosqa tur. Oǵan qazynanyń mıllıondaǵan teńgesi tekke shyǵyn boldy. Nege deısiz be? Aýylymyzdyń birde-bir turǵyny oǵan kelip turǵan aýyz sýdy qaltasynan aqsha shyǵaryp, satyp alǵysy kelmeıdi. Sebebi bári óz úıiniń janynan qudyq qazyp alǵan. Bizden osy sý qubyry kerek pe, onymen keletin aýyz sýdy satyp alýǵa qarsy emessizder me dep suraǵan ne aýyldyń, ne aýdannyń ákimi bolǵan joq. Endi, mine, ol bosqa shirip tur. Memleket qarjysyn bulaı dalaǵa shashýǵa bola ma?» dep kúıine jetkizgen edi.
05 Aqpan, 2021
Internette bir avtor: «Siz» dep sóıleý adamdardyń arasyn alshaqtatyp, bir-birine degen senimin azaıtady. Ondaı sýbordınasııa ata-ana men bala arasynda bolmaýy kerek. Bala ondaı kezde beısanaly túrde ata-anasyn bóten adam retinde qabyldaıdy. Sondyqtan bala ata-anasyna «siz» demeı, «sen» dep sóıleýi kerek, «siz» dep tanymaıtyn bóten adamǵa nemese asa qurmetti úlken adamdarǵa ǵana aıtylady» deıdi. Muny oqyp, jylarymyzdy ne kúlerimizdi bilmedik.
04 Aqpan, 2021
Jastar densaýlyǵy týraly «shyndyq»
Dóńgelegen dúnıeniń keleshegi jastardyń qolynda bolsa, ol bolashaqtyń jarqyn bolýy jelkildep ósip kele jatqan urpaqtyń densaýlyǵy men bilimine baılanysty ekenin bilemiz. Ulttyń endi bir býyn almasqannan keıingi bolmysy búgingi jasóspirimderdiń tárbıesi men densaýlyǵyna táýeldi bolyp qalatynyn osy máselemen tikeleı aınalysatyn halyqaralyq uıymdar udaıy aıtyp keledi.
03 Aqpan, 2021
Memlekettegi áleýmettik-saıası úderisterdiń qalyptasýynda qoǵamdyq pikirdiń alatyn orny zor. Ol óz boıyna dástúrler men ómirlik tájirıbeni sińirgen áleýmettik qubylystardyń qataryna jatatyndyqtan, qoǵamdyq sanaǵa da yqpal ete alady. Bul ınstıtýttyń saıası prosesterdi zańdastyrýdaǵy mańyzy da úlken.
02 Aqpan, 2021
Atam qazaq: « Sóz qadirin bilmegen – óz qadirin bilmeıdi» dep, sóz kıesin qyzyl-jasyl bóz baǵasynan joǵary qoıǵan. «Alarym ketse ketsin, aıtarym ketpesin» dep, «Júrektiń sózin sóıle, til» (Abaı) degen. Osy júrek sózin sóılegende, ataly sózden attap, atasyz sózdi jaqtaǵandar nege azaımaıdy? Álde bózdiń qudireti júrip turǵanda, sóz nege kerek deı me eken?
29 Qańtar, 2021
