Pikirler
Mádenıetimizdiń máıegi – sóz. Ony olpy-solpy qoldaný kez kelgen ultqa uıat sanalady. Onyń ishinde uly dala tósin myńdaǵan jyldar boıy meken etken keshegi kóshpeli dala halyqtary sóz mádenıetine erekshe mán berip qaraǵan edi. Tipti, ómir súrý fılosofııasyn sózben tikeleı baılanysty baǵamdaǵan qarǵa tamyrly túrki jurty ústińdegi bózińe emes, aldymen aýzyńdaǵy sózińniń salmaǵyna syn artatyn bolǵan.
11 Qarasha, 2020
Aǵylshyndar – sypaıy halyq. Bir-birin qurmettep, izet kórsetýden esh jalyqqan emes. Sodan shyǵar Ulybrıtanııaǵa kelgen týrıster eń áýeli jergilikti halyqtyń qonaqjaılylyǵyn tilge tıek etedi.
10 Qarasha, 2020
Nemere tárbıesindegi nemkettilik
Búgingi nemerelerdi aıaımyn. Buryn nemerelerdi ulaǵaty ár isi men sózinen kórinetin qazynaly qarııalar áldılep, nebir ańyz, áfsanalar aıtyp, babalar erligimen ór etip, kisige zábir jasaýǵa bolmaıdy dep shapaǵat pen meıirge tárbıeleıtin. Olar «atashka» men «ájeka» emes, ata men áje edi. Nemereler de qazirgideı gadjetke emes, solardyń aýzyna qaraıtyn.
09 Qarasha, 2020
Keıde qazaq sóziniń qatpar-qatpar tereńine boılaǵan saıyn tarıhı tanymyńnyń tuǵyry ósip, baǵzyda salyp ketken babalar jolynyń kóne sorabyna qalaı túskenińdi ańǵarmaı da qalasyń. О́kinishke qaraı kóshpeli túrki taıpalarynyń, onyń ishinde qazaq ulysynyń qanshama kóne sózi aınalasy bir ǵasyrdyń ishinde aıaýsyz qysaspen sanadan súrildi. Ulttyń jany til ekenin jaqsy bilgen basqynshylar aldymen qazaqtyń baı sózdigine jymysqy saıasat pen astyrtyn soǵys bastaǵany belgili. Náýbet naýqan tilimizdi eginshe otady. Murnynan tizilgen muralardyń ishinde qazaqtyń tanym-túsinigine, ádet-ǵurpyna, tanym-túsinigine qatysty, jekeleı aıtqanda mezgilderge baılanysty, aı ataýlaryna qatysty qanshama sózderi jadymyzdan joǵaldy. Kóne maǵynalary kóp jaıttarǵa jeteleıtin nebir sózder kúresinge súıreldi.
06 Qarasha, 2020
Qashan kórseń de qııalyna qanat bitirip, qısaıǵannan qısyn izdep, túzelgenge túısik túzip, jalǵannyń jumbaǵyn jalǵyz sheshkisi kelip júretin bir pálsapashy tanystyń qarap júrmeı, lıngvıstıkaǵa da áýestigi aýǵany bar edi. Bir kúni jerden jeti qoıan tapqandaı qýanyshty júzben «júrek» pen «súıek» sózderiniń túbirin tapqanyn aıtty.
05 Qarasha, 2020
Kúnnen kúnge qanatyn keń jaıa túsken jańa tehnologııalar negizinde álemniń ózgerip bara jatqanyn kórip otyrmyz. Ol jańa tehnologııalardy negizinen kompanııalar men korporasııalar engizýde. Sebebi qazirgi kúni qarjynyń bári – solardyń qolynda. Olar bir-birimen jantalasqan básekelestikke túse otyryp, jańa ıdeıalar men solardy júzege asyratyndaı ádis-tásilderdi, ǵylym jańalyqtaryn izdestiredi. Sodan keıin ony kapıtaldyń kúshimen kóp qınalmastan birden júzege asyrady.
04 Qarasha, 2020
Sizdiń áldebir otyrystarda nemese kezekti jıyndardyń birinde qaısybir zamandasyńyz týraly nemese qoǵamdaǵy óte ózekti másele tóńireginde eleýsiz ǵana aıta salǵan oıyńyzben ol adamnyń ómirin nemese kún tártibinde kúıip turǵan sol máseleni túbegeıli ózgertip jiberýińiz ǵajap emes. Árıne, máseleniń mánisi oń sheshimin taýyp, álgi beıbaqtyń ǵumyry jaqsy jaǵyna óristep ketse, nur ústine nur ǵoı.
02 Qarasha, 2020
Taıaýda The Creative Assembly kompanııasy kezekti kompıýterlik oıynyn jarııalady. Total War Saga: Troy dep atalatyn bul oıyndy bir táýliktiń ishinde 7,5 mıllıon ret kóshirip alǵan. Árıne, buǵan ejelgi grek mıfteri, áıgili Troıa qalasyndaǵy soǵys týraly ańyz-áńgimeler áser etkeni anyq.
30 Qazan, 2020
Qarapaıym tumsha taǵyp júrýdiń el úshin sonshalyqty mańyzy bolatynyn kim bilgen? Jumysty da onlaın túrde úıde otyryp atqaratyn bolǵandyqtan, syrtqa kóp shyqpaısyń. О́tkende qala ishinde qoǵamdyq kólikke otyrdym. Kúndiz bolǵan soń avtobýsta adam qarasy kóp emes, otyrǵandardan basqa 6-7 adam ǵana túregelip tur. Iá, syrt kózge jolaýshylardyń bári betperde taqqan, biraq qalaı?
29 Qazan, 2020
Izgilikke bilte sýarǵan qazaqtyń dara danasy Abaı atamyz otyz toǵyzynshy qarasózinde «burynǵy bizdiń ata-babalarymyzdyń bul zamandaǵylardan bilimi, kútimi, sypaıylyǵy, tazalyǵy tómen bolsa da, artyq eki minezi bar» dep alystan sermeı kelip, «Ol eki minezi qaısy deseń, áýeli – ol zamanda el basy, top basy degen kisiler bolǵan. Kósh qońdy bolsa, daý janjaldy bolsa, bılik solarda bolady. Ekinshi minezi – namysqorlyq eken. At atalyp, arýaq shaqyrylǵan jerde aǵaıynǵa ókpe-arazdyqqa qaramaı, janyn salysady», dep sáýleli sóziniń túbine shamshyraǵyn túsiredi.
28 Qazan, 2020
Alty Alashtyń maqtanyshy Ahmet Baıtursynuly: «Gazet – halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili. Adamǵa kóz, qulaq, til qandaı kerek bolsa, halyqqa gazet sondaı kerek. Gazeti joq jurt basqa gazeti bar jurttardyń qasynda qulaǵy joq kereń, tili joq mylqaý, kózi joq soqyr sekildi» degen edi. Rýhanı mádenıetimiz ben eldik mártebemizdiń deńgeıin baǵamdaýǵa basty ólshem bolyp kele jatqan osy qaǵıdaǵa súıensek, kópshiliktiń ne oqyp júrgenine qarap, oı-sanamyzdyń, turmys-tirshiligimizdiń túr-turpatyn ańǵarýǵa bolatyn sekildi.
27 Qazan, 2020
Qazir buqaralyq aqparat quraldarynda jol apaty týraly aqparat óte kóp. Bir qalada kólik adamdy qaǵyp ketse, kelesisinde kólik aýdarylyp, pálenshe adam baqıǵa attanyp ketkenin estip jatamyz. Tipti mundaı jańalyqty estı-estı nazar aýdarmaıtyndaı bolyp baramyz ba, qalaı? Biraq elimizdegi jol apaty azaıar emes.
26 Qazan, 2020
Kesapat indet kelip, qoǵamnyń talaı kertartpa kem-ketigin kórsetip berdi. Ásirese karantın kezinde turmystyq zorlyq-zombylyq máselesiniń zoraıyp bara jatqany qatty baıqaldy. Bul rette jubaıyna judyryq jumsaǵan jaǵdaı ǵana jurtqa jıi aıan bolyp jatady. Al kúsh qoldanbaı-aq seriginiń sanasyn sansyratyp, kún bermeıtinder de kóptep kezdesedi.
23 Qazan, 2020
Biz ádette adamzattyń damý kezeńderin aıqyndaý úshin onyń tarıhyn qaýymdyq, qul ıelenýshilik, feodaldyq, kapıtalıstik qoǵamdarǵa bólemiz. Bul qoǵamdarda adamzattyń aldyna ártúrli maqsattar qoıǵany, sol maqsattar úshin kúreskeni baıqalady.
21 Qazan, 2020
Demografııalyq ósimge ne kedergi?
Búginde halqymyzdyń sany 19 mıllıonǵa jýyqtady. Alaıda bul kórsetkish qarqyndy ósimniń nátıjesi emes. Halyq sanynyń ósýiniń qazirgi deńgeıi qolda bar múmkindigimizge sáıkes kelmeıtinin moıyndaýymyz kerek.
20 Qazan, 2020
Dalanyń jupary sińgen aqjaýlyǵynda aq bas shyńdy Alataýdyń asqaqtyǵy bar. Zerli alqa taǵynǵan, shymqaı kók jibek jamylǵan, dúrııa kóılek kıingen meıirimniń eń uly mekeni. Jalǵannyń jaryq sáýlesi jaýqazyndaı janyna úıir, jaılaýy jasyl jelekti jomart júrek ıesi. Aıtyńyzshy, bul dúnıede omyraýyna kóktemniń gúl destesin oranǵan anadan artyq jan bar ma?!
19 Qazan, 2020
Túmenbasynyń generaldan nesi kem?
Egemen eldiń qorǵany onyń aıbyndy jaýyngerleri men qýatty da qabiletti armııaǵa baılanysty. Qazirgi tańda Qarýly Kúshterimiz Qazaqstannyń berik qalqany retinde qalyptasyp, jaýyngerlik sheberlik pen asqaq rýhtyń ozyq úlgisin kórsetip keledi. Áıtse de, kúshtik qurylymdardaǵy keı ataýlar áli kúnge deıin Keńes ókimetiniń sarqynshaǵynan aryla almaı júr.
15 Qazan, 2020
Qarlyǵash qadamymdy basqanda da, top-top balamen túz tozańyn tóbege kóterip, asyr salǵanda da, qııa ketip qıyr shette júrgende de júrekke uly esimdeı uıalap, kóńilden bir ýaqyt ketken emes. Qýanyshty súıinshilep, shattyqty eselep jetkizetin, ańqa bir keýip alaburtqan shaqta shóldi basatyn sýsar meken. Kepıetin kókiregime quıyp, kesirden saqtaǵan, keń álemge jol ashyp, danalyqqa baptaǵan kindigimdi kesken jurt. Bul – babamnyń ıisi sińgen topyraq, kindik qanym tamǵan jer.
14 Qazan, 2020
Torǵaı geoglıfteri – traktor tabanynda
Saıahattap jer kórý, el taný – sonaý yqylymnan bar dúnıe. Arada myńjyldyqtar, júzdegen ǵasyr ótse de esimderi umytylmaǵan kóne karfagendik Gannon, grek Gerodot pen Strabon, marseldik Pıfeı, arab saıahatshylary Ibn Batýta, Súleımen, Idrısı, fransıskalyq Gılom de Rýbrýk, venesııalyq Marko Pololar ǵylymda orta ǵasyrlardaǵy jaǵrapııalyq jańa ashýlarǵa deıin-aq tabany tıgen jerlerden jazbalar qaldyryp, tanym kókjıegin keńitip, buryn tanys emes álemder jaıynan syr ashqan-dy.
14 Qazan, 2020
Bizde osy kúni ne jymıǵany, ne jylaǵany belgisiz bir bet-beıneler paıda bolǵan. Bylaısha aıtqanda emosııasy eki betinen eshqashan bilinbeıtin tıpterdi jıi kezdestiremiz. Birte-birte kúlmeıtin kisiler kóbeıip kele jatqandaı. Jalpy, jalpyldap kúle berý jaqsy ádet emes. Qazaq ony «Áıeldiń qary, erkektiń qory kúlegesh» dep kesip aıtyp qoıypty. Degenmen, bizdiń bul kúlkimiz basqa kúlki. Tipti, kúlki deýge kele me? Kúlki degennen góri qoǵamdaǵy, ónerdegi, ádebıettegi, mádenıettegi kóńil kúı degenge kóp kelińkireıtin sııaqty.
13 Qazan, 2020
