Pikirler
Biz ádette adamzattyń damý kezeńderin aıqyndaý úshin onyń tarıhyn qaýymdyq, qul ıelenýshilik, feodaldyq, kapıtalıstik qoǵamdarǵa bólemiz. Bul qoǵamdarda adamzattyń aldyna ártúrli maqsattar qoıǵany, sol maqsattar úshin kúreskeni baıqalady.
21 Qazan, 2020
Demografııalyq ósimge ne kedergi?
Búginde halqymyzdyń sany 19 mıllıonǵa jýyqtady. Alaıda bul kórsetkish qarqyndy ósimniń nátıjesi emes. Halyq sanynyń ósýiniń qazirgi deńgeıi qolda bar múmkindigimizge sáıkes kelmeıtinin moıyndaýymyz kerek.
20 Qazan, 2020
Dalanyń jupary sińgen aqjaýlyǵynda aq bas shyńdy Alataýdyń asqaqtyǵy bar. Zerli alqa taǵynǵan, shymqaı kók jibek jamylǵan, dúrııa kóılek kıingen meıirimniń eń uly mekeni. Jalǵannyń jaryq sáýlesi jaýqazyndaı janyna úıir, jaılaýy jasyl jelekti jomart júrek ıesi. Aıtyńyzshy, bul dúnıede omyraýyna kóktemniń gúl destesin oranǵan anadan artyq jan bar ma?!
19 Qazan, 2020
Túmenbasynyń generaldan nesi kem?
Egemen eldiń qorǵany onyń aıbyndy jaýyngerleri men qýatty da qabiletti armııaǵa baılanysty. Qazirgi tańda Qarýly Kúshterimiz Qazaqstannyń berik qalqany retinde qalyptasyp, jaýyngerlik sheberlik pen asqaq rýhtyń ozyq úlgisin kórsetip keledi. Áıtse de, kúshtik qurylymdardaǵy keı ataýlar áli kúnge deıin Keńes ókimetiniń sarqynshaǵynan aryla almaı júr.
15 Qazan, 2020
Qarlyǵash qadamymdy basqanda da, top-top balamen túz tozańyn tóbege kóterip, asyr salǵanda da, qııa ketip qıyr shette júrgende de júrekke uly esimdeı uıalap, kóńilden bir ýaqyt ketken emes. Qýanyshty súıinshilep, shattyqty eselep jetkizetin, ańqa bir keýip alaburtqan shaqta shóldi basatyn sýsar meken. Kepıetin kókiregime quıyp, kesirden saqtaǵan, keń álemge jol ashyp, danalyqqa baptaǵan kindigimdi kesken jurt. Bul – babamnyń ıisi sińgen topyraq, kindik qanym tamǵan jer.
14 Qazan, 2020
Torǵaı geoglıfteri – traktor tabanynda
Saıahattap jer kórý, el taný – sonaý yqylymnan bar dúnıe. Arada myńjyldyqtar, júzdegen ǵasyr ótse de esimderi umytylmaǵan kóne karfagendik Gannon, grek Gerodot pen Strabon, marseldik Pıfeı, arab saıahatshylary Ibn Batýta, Súleımen, Idrısı, fransıskalyq Gılom de Rýbrýk, venesııalyq Marko Pololar ǵylymda orta ǵasyrlardaǵy jaǵrapııalyq jańa ashýlarǵa deıin-aq tabany tıgen jerlerden jazbalar qaldyryp, tanym kókjıegin keńitip, buryn tanys emes álemder jaıynan syr ashqan-dy.
14 Qazan, 2020
Bizde osy kúni ne jymıǵany, ne jylaǵany belgisiz bir bet-beıneler paıda bolǵan. Bylaısha aıtqanda emosııasy eki betinen eshqashan bilinbeıtin tıpterdi jıi kezdestiremiz. Birte-birte kúlmeıtin kisiler kóbeıip kele jatqandaı. Jalpy, jalpyldap kúle berý jaqsy ádet emes. Qazaq ony «Áıeldiń qary, erkektiń qory kúlegesh» dep kesip aıtyp qoıypty. Degenmen, bizdiń bul kúlkimiz basqa kúlki. Tipti, kúlki deýge kele me? Kúlki degennen góri qoǵamdaǵy, ónerdegi, ádebıettegi, mádenıettegi kóńil kúı degenge kóp kelińkireıtin sııaqty.
13 Qazan, 2020
Attandamaı-aq ultqa qyzmet etýge bolady
Qazir zamannyń, búgingi halyqaralyq qoǵamdastyqtyń betalysyna, ashyq aqparattyq keńistiktiń ústemdigine, kez kelgen eldiń ishki saıası-ekonomıkalyq jaǵdaıy men halqynyń kóńil kúıiniń aýanyn basqa kúshterdiń bilý múmkindikteriniń kóptigine qarap otyryp, biz úshin eń durys jol «úndemeı júrip-aq úlken ister tyndyrý» qaǵıdasyn ustaný ekenin aıtqymyz keledi.
12 Qazan, 2020
Jazýshy-dramatýrg Sultanáli Balǵabaev sońǵy jyldary jazǵan «Qazaqtyń qyzyl kitaby» atty pýblısıstıkalyq maqalalar jınaǵynda: «Men jasy jetpisten asyp bara jatqan zııaly aqsaqaldy bilemin. Derbes zeınetker, oqyǵan-toqyǵan adam. Áıtse de, óziniń balalary men nemereleriniń bireýi biraýyz qazaqsha bilmeıdi.
09 Qazan, 2020
Taıaýda astronomdar ǵalamdaǵy qyzyq qubylystyń birin anyqtady. Ǵarysh túkpirindegi alyp «qara qurdymdy» alty galaktıka aınalyp júr eken. Ǵalymdardyń aıtýynsha, bul erekshe aspan denesi «Úlken jarylystan» keıin paıda bolǵan kórinedi.
08 Qazan, 2020
Alǵashynda Abel Tasman, odan keıin Djeıms Kýk kelip, XVIII ǵasyrda Jańa Zelandııa dep at qoıylǵan aralǵa XIX ǵasyrda eýropalyqtar aǵylǵanǵa deıin maorı halqy dástúri, tili, tanymy, ózine tán baı mádenıetimen jumaq mekeninde jaıbaraqat ómir súrip jatqan-dy.
07 Qazan, 2020
Búgin qazaq memlekettigi tarıhyndaǵy eleýli kúnniń biri. Budan týra júz jyl buryn, dálirek aıtqanda 1920 jyly 6 qazanda Orynborda QAKSR Keńesteriniń quryltaıy ótip, alǵashqy Konstıtýsııalyq qujat qabyldanyp, keńestik qazaq respýblıkasy quryldy. Osy tarıhı sátten 1925 jylǵa deıin Orynbor qalasy Alashtyń astanasy bolyp turdy.
06 Qazan, 2020
Izraıl eliniń Rehovot qalasynda ornalasqan Vaızman medısınalyq ǵylymı-zertteý ınsıtıtýtynyń professory, qaterli isik dertin emdeýdiń tanymal mamany Ronı Seger myrza uıaly telefondy ár kez qoldanǵan tusta bólinetin elektromagnıttik óris barlyq tirshilik ıelerine, conyń ishinde adam aǵzasyna asa úlken zııan tıgizetinin dáleldep shyqty.
05 Qazan, 2020
Qazaqtar ǵarysh esigin ashqan kún
2 qazan – qazaqtardyń ǵarysh esigin ashqan kúni sanalady. Tarıhta solaı jazylǵan. Tarıhı derekterdiń bul kúnniń mańyzdylyǵyn bir ulttyń saıası-qoǵamdyq formasııalyq satydaǵy basynan keshken qubylys, qımyl-qozǵalystarymen astastyrýy da tekten-tek emes.
02 Qazan, 2020
Kúndelikti ómirde neshe túrli adammen jolymyz toǵysyp qalyp jatady. Jan-jaǵyndaǵylarǵa janashyrlyq tanytyp, meıirim nuryn sebelep júretin qarapaıym, kishipeıil, adamgershiligi mol tulǵalarǵa kópshiliktiń súıispenshiligi men syı-qurmeti árıne, qaı kezde de joǵary bolyp qala bermek. Alaıda jan dúnıeńiz tek shýaqty kúnniń shuǵylasyna nurlanyp, ómir kóshinde aldyńyzdan únemi osylaı jaısań jandar ǵana ushyrasa ma? Adamdar týraly jaqsy oılaý, jaqsylyq jasaýǵa qushtarlyq barlyq adamnyń qolynan kele bere me?
01 Qazan, 2020
Keıde tirshiliktiń kúıbeńinen qajyp júrgen kúnderde meni bir birine uqsaıtyn birneshe oqıǵa udaıy oılantýshy edi. О́ıtkeni qazir qoǵamda qara jumys istemeı-aq sharshap, dińkelep júrgen adamdar óte kóp. Oıdan ýaıym-qaıǵyǵa, kúızeliske túskenderdi jıi ushyratatyn boldyq. Mundaıda sonyń barlyǵy ne úshin degen saýaldyń týary anyq qoı?!
30 Qyrkúıek, 2020
«Dodo pıssa» nege zańymyzdy syılamaıdy?
Gazetimizdiń buǵan deıingi nómiriniń birinde «Qazaqsha jaz» qozǵalysy týraly habarlaǵan edik. Bul jobaǵa qatysýshylar kún saıyn memlekettik tilde málimet taratpaıtyn túrli kompanııalardyń áleýmettik paraqshalaryna kirip, qazaqsha aqparat berýin surap ótinish qaldyrady.
29 Qyrkúıek, 2020
«Er – eldiń yq jaǵynyń qalasy, jel jaǵynyń panasy», «Emenniń ıilgeni – synǵany, erdiń eki sóılegeni – ólgeni», «Eli kúıingende kúıingen batyr, eli súıingende súıingen batyr, eregeste bir ózi myńǵa tatyr», «Erdiń synshysy – eli» dep er balany erlikke baýlýda ulttyq dástúr men tanymnyń bereri mol bolǵan.
28 Qyrkúıek, 2020
Dostyqtyń dárgeıinde kim bar, kim joq?!.
Jumystyń joǵarǵy jaǵynda Jazýshylar alleıasy bar. Alleıa Abaı kóshesiniń boıynda jatyr. Ilııas, Sáken, Beıimbettiń músini tur. Tóńirektegi halyq úshin demalýǵa, krosspen shuǵyldanýǵa taptyrmas meken. Biz de bir mezgil baryp turamyz. Oılanýǵa, oı qorytýǵa yńǵaıly. Ádettegi keshki serýende velosıped tepken bir balaqaımen qaqtyǵysyp qala jazdadym. «Baıqap júr» dep ári qaraı kete berdim. Bir kezde álgi balaqaıdyń sol bir sátte aıtqan sózi oıyma orala ketti. Qudaıym-aý, ne dep edi?! Esime tústi: «Brat, bylaı tur».
25 Qyrkúıek, 2020
Elimen etene jaqyn aralasyp, kem-ketigin túgendep, halqynyń batasyn alǵan bıliktiń kósegesi kógeretini, sonyń arqasynda memlekettiń de dáýleti artyp, basqalarmen báseke barysynda oq boıy ozyq bolatyny beseneden belgili. Bılik pen qoǵam arasyndaǵy turaqty dıalog ornatý ázirge Qazaq bıliginiń aldyna qoıǵan murat-maqsaty ǵana...
24 Qyrkúıek, 2020
