Pikirler
Qazaq halqy ejelden ádildikti ómir súrýdiń ózegi dep bilgen. Iаǵnı qaı zamanda, qaı kezde bolmasyn qoǵamdy bereke men birlikke bastaıtyn, eldiń shańyraǵyn shaıqaltpaı, irgesin sóktirmeı ustap turatyn ustyny – ádildik. Ataqty qytaı ǵulamasy Kúńzi qarııa «Ádildigi joq qoǵam – eshqashan kemeldenbeıdi» degen eken.
03 Tamyz, 2020
Internet ashtyǵy nemese asharshylyǵy bola ma? Árıne, bolady. Biraq ınternettiń, odan keıin ómirge kelgen sıfrlandyrýdyń alǵashqy damý satysynda biz muny pálendeı sezinbeýimiz múmkin. О́ıtkeni bul – órkenıet jetistikterine sáıkes týyndaıtyn keselderdiń biri.
31 Shilde, 2020
«Búlingen» blogerden ónege alma!
Qazir áleýmettik jelide mynadaı qyzyq úrdis bar. Kez kelgen daýly oqıǵadan keıin kináli tarapty aqtaǵan jazbalar jańbyrdan keıingi sańyraýqulaq sekildi qaptap shyǵa keledi. «Qazanshynyń erki bar qaıdan qulaq shyǵarsa». Árkim áleýmettik jelidegi paraqshasyna ne jazatynyn ózi biledi. Áıtse de, kenetten bir saryndy jazbalardyń qaptap ketýi kúmán týdyratyny bar.
30 Shilde, 2020
Aıaǵyna tusaý, moınyna shalma saldyrmaı dińkeletken asaýdaı kórinetin sybaılas jemqorlyq memleketimizdiń abyroıyna nuqsan keltirip qana qoımaı, ekonomıkalyq turǵyda damýymyzǵa da barynsha keri áserin tıgizip otyrǵanyn qoǵamymyzdaǵy barlyq tarap qymsynbaı moıyndaıdy.
29 Shilde, 2020
Eldik isti atqarý kimge de bolsa syn. Synnan súrinbeı ótý – paryz. Paryzǵa adaldyq – azamattyq qaryz. Qaryz ben paryzdy qara basynyń qamyna, qubyrdaı qulqynyna ıkemdegender, jurt bolǵaly jutýdaı jutyp, jyrtyǵymyzdy jamaı almaı kelemiz.
28 Shilde, 2020
Qundylyqtarynan aıyrylǵan qoǵamnyń qubylasynan jańylǵan jurtqa aınalatyny belgili. Qyryq qubylǵan myna zamanda qaımana qazaq ta asyl qazynasyn – rýhanı qundylyqtaryn joǵaltyp jatqandaı kórinedi. Sertke sengen, sózge toqtaǵan halyq edik, senimge selkeý tústi. Kez kelgen jaıtqa kúdikpen qarap, kúmán keltiremiz. Sózdiń astaryna úńilmeı, aqıqatyna júginbeı, aıtary joq bolsa da, aıqaıy bardyń aıtaǵyna eremiz. «Koronavırýs joq, pandemııa ótirik, bári qazaqqa chıp salý úshin jasalyp jatyr eken» degen daqpyrtqa da sendik. Uly Abaıdyń «qazaqtyń shyn sózge nanbaı, qulaqqa qoımaı, tyńdaýǵa da qoly tımeı, páleli sózge, ótirikke sertteı uıyp, bar sharýasy sýdaı aqsa da, sony ábden estip uqpaı ketpeıtuǵyny qalaı?» degen saýaly taǵy da aldymyzdan shyqty. Mine, «Abaı degen adam bolmaǵan eken» degen sózge de den qoıyp jatyrmyz.
27 Shilde, 2020
«...Bola almaımyz eshqashan uly halyq!»
Qazir bizdiń qoǵamda kim bolsaq ta áıteýir qazaq bolǵymyz kelmeıtin bir jaman ádet qalyptasty. «Qazaq jalqaý», «qazaq toıshyl», «qazaq mansapqor», «qazaq jemqor». Jaman qasıettiń barlyǵy baıǵus qazaqtyń ón boıynan tabylady eken. Basqasyn qaıdam, halqyn jamandaýshylar arasynda jahandyq jarys bola qalsa, bas júldeni qazaqtar alatynyna oılanbaı-aq bás tige berýge bolady. Biz sııaqty týǵan ultynyń jer-jebirine jetip ursatyn halyq joq shyǵar jer júzinde?!
23 Shilde, 2020
Osydan jıyrma jyldaı ýaqyt buryn batystyń bir óner qaıratkeriniń: «Men jıyrma birinshi ǵasyrda ómir súrmeıtinime qýanamyn, óıtkeni ol ǵasyr óte kúrdeli bolady» degen sózin oqyǵan edim. Ol – jıyrmasynshy ǵasyrdyń adamy. Kezinde jazyp qoımaǵan soń aty-jónin umyttym. Biraq sózi esimnen shyqqan emes. Onyń bulaı deýine ne sebep boldy eken dep oılaımyn keıde.
21 Shilde, 2020
Jýyqta Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev respýblıkalyq «Ana tili» basylymyna bergen suhbatynda: «Qazir «Toıyń toıǵa ulassyn» dep ándetip, toı toılap júretin ýaqyt emes. Búgingideı tehnologııanyń zamanynda toı-tomalaqtyń áńgimesin aıtyp, bir-birin asyra maqtap, as iship, aıaq bosatqanǵa rıza keıipte júrý ádetinen arylý kerek. Tipti osyndaı qaýipti pandemııa kezinde keıbir azamattarymyz maǵan hat jazyp, toı ótkizýge múmkindik berý kerek dep talap qoıady. Memlekettiń ózi ólermendikpen ómir súretin kezge keldik. Sondyqtan eńbek etý – ómir súrý saltyna aınalyp, basty mindet sanalýǵa tıis. Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeńmen betpe-bet keldik. Bul dáýir – aqyl-oıdyń, ǵylym men bilimniń, eńbektiń dáýiri!», dedi.
16 Shilde, 2020
«Qolymda bir qamshy bar sálińgirdeı, Atandym elge tentek kádimgideı. Bir tentek el ishinde júrmeı me eken, Sońyma nege tústiń báriń birdeı?» Keńes bıligimen bitise almaı, bandy atanǵan Amanǵalıdiń áni osylaı bastalady. Qazaqtyń qara óleńinde alǵashqy joldar keıingi joldarǵa uıqas bolýy úshin ásheıin uıqas úshin aıta salǵandaı kórinýi múmkin. Alaıda mazmuny jaǵynan janama qatysy bolyp, keıingi joldardaǵy aıtylǵan oıdy súıemeldep turady.
15 Shilde, 2020
Belgili ǵalym Rahmanqul Berdibaıdyń: «Egistik jerdi jazdyń ystyq aılarynda birneshe ret sýarmasa, shyqqan egin múlde qýrap ketetini sekildi der kezinde jalǵastyǵyn tappaǵan dástúr de joǵalady», degen sózi keıingi urpaqty ulttyq salt-dástúr men ádet-ǵurypqa baýlyp tárbıeleıtin, baıyrǵy ata-babalarymyzdyń nanym-senimderinen, tarıhynan, turmys-tirshiliginen, jaqsy men jaman týraly túsinikterinen turatyn jyr-tolǵaý, terme janrlarynan kóz jazyp qala jazdap otyrǵan qazirgi qalpymyzǵa qaratyp aıtylǵandaı áser qaldyrady.
14 Shilde, 2020
Ár zamannyń bereri men alary bar
Adamzat úshin qaı ǵasyr jeńil bolǵan?! Ár ǵasyrdyń óziniń arqalaǵan aýyr júgi bar. Máselen, ótken jıyrmasynshy ǵasyrdy, sol ǵasyrda ómir súrgen jandardy alaıyq.
10 Shilde, 2020
Tabıǵat-anany búldirmes bolar...
Qazir halyqty meılinshe kóbirek tolǵandyratyn, turǵyndardyń janaıqaıyna jıi túrtki bolatyn máselelerdiń aldyńǵy qatarynda qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy olqylyqtar, kópten sheshimin kútken, sondaı-aq jańadan paıda bolǵan ekologııalyq túıtkilder tur. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev prezıdenttik qyzmetine resmı kirisken alǵashqy kúnderi Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligin qurýǵa jedel tapsyrma berýi de atalǵan salada qolǵa alynýy tıis qyrýar sharýanyń bar ekenin aıǵaqtaıdy.
08 Shilde, 2020
Aýa jaıylyp, údep bara jatqan indet qarqyny kisi shoshyrlyqtaı. Qaı jaǵynan da ońaı soqpaı, qurbany da az bolmaı tur. Kúndelikti aqparatty maıdan dalasynan kelgen málimet dersiń.
03 Shilde, 2020
On adamnyń segizi senbedi. Nege?
Almaty arqyly Qazaqstanǵa indet kirgen kúnnen bastap, medısına taqyrybyna qalam terbeýge umtylǵan bizden maza ketken. 13 naýryzdan beri bir kún de damyldaǵan joqpyz desek, ásiresóz emes.
01 Shilde, 2020
Keshe uıaly telefonymyzǵa áldebir sport ǵımaratyna kereýetterdi qaptatyp qoıyp jatqan beınetaspa kelip tústi. Zer salsaq, Covid-19-ǵa qarsy stasıonarlyq aýrýhana daıyndap jatqan kórinedi. Durys sheshim eken destik. Bastapqyda bul О́skemen qalasyndaǵy O.Rypakova atyndaǵy jeńil atletıka maneji eken desti.
30 Maýsym, 2020
Kirme sózder hám til úılesimdigi
Til mamandary túrki tilderiniń báriniń túbiri – ortaq til degen tujyrymǵa kelip júr. Dybystalýy ár túrli bolǵanmen ortaq sózder negizinde biregeı termınologııalyq leksıkanyń irgetasy qalanyp, qazaq tiliniń sózdik qory qalyptasqany málim.
29 Maýsym, 2020
Psıhıatrııa iliminde «anahoret» degen uǵym bar. Grek tilinen aýdarǵanda «aýlaq ketý», qazaqy tanymǵa salsaq «arqasyn berý» degendi bildiredi. Álbette, psıhologııalyq aýytqýǵa jaqyn sanalatyn bul qalyp kóbine tabıǵı qaýymdasyp tirshilik súrýden bezinip, tuıyqtalýdy, qoǵamdyq ómirden tys, eshkimmen qatynaspaǵandy qalaıtyn adamnyń erkindegi tańdaý bolsa kerek. Ásirese kóńilinde zor kúızelis bolǵan, tirshiliktiń taıaǵynan eseńgirete soqqy alǵan adamǵa tán kúı.
26 Maýsym, 2020
Elimizdegi demografııalyq ahýaldyń jaqsarýyna jáne adamı kapıtaldy damytý isiniń órge basýyna kesirin tıgizip otyrǵan máseleler elimizdiń ulttyq qaýipsizdigine tónetin yqtımal qaterlerdi qoıýlandyra túsýde.
24 Maýsym, 2020
Ysyrap yrzyǵyń men yrysyńdy azaıtady
Ysyrapqa jol bermeý ejelden qazaqy tárbıeniń basy bolyp sanalatyn. Dinniń ózinde: «Jeńder, ishińder jáne ysyrap qylmańdar. Shyn máninde, Alla ysyrap etýshilerdi jaqsy kórmeıdi» delingen.
17 Maýsym, 2020
