Pikirler
Osydan jıyrma jyldaı ýaqyt buryn batystyń bir óner qaıratkeriniń: «Men jıyrma birinshi ǵasyrda ómir súrmeıtinime qýanamyn, óıtkeni ol ǵasyr óte kúrdeli bolady» degen sózin oqyǵan edim. Ol – jıyrmasynshy ǵasyrdyń adamy. Kezinde jazyp qoımaǵan soń aty-jónin umyttym. Biraq sózi esimnen shyqqan emes. Onyń bulaı deýine ne sebep boldy eken dep oılaımyn keıde.
21 Shilde, 2020
Jýyqta Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev respýblıkalyq «Ana tili» basylymyna bergen suhbatynda: «Qazir «Toıyń toıǵa ulassyn» dep ándetip, toı toılap júretin ýaqyt emes. Búgingideı tehnologııanyń zamanynda toı-tomalaqtyń áńgimesin aıtyp, bir-birin asyra maqtap, as iship, aıaq bosatqanǵa rıza keıipte júrý ádetinen arylý kerek. Tipti osyndaı qaýipti pandemııa kezinde keıbir azamattarymyz maǵan hat jazyp, toı ótkizýge múmkindik berý kerek dep talap qoıady. Memlekettiń ózi ólermendikpen ómir súretin kezge keldik. Sondyqtan eńbek etý – ómir súrý saltyna aınalyp, basty mindet sanalýǵa tıis. Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeńmen betpe-bet keldik. Bul dáýir – aqyl-oıdyń, ǵylym men bilimniń, eńbektiń dáýiri!», dedi.
16 Shilde, 2020
«Qolymda bir qamshy bar sálińgirdeı, Atandym elge tentek kádimgideı. Bir tentek el ishinde júrmeı me eken, Sońyma nege tústiń báriń birdeı?» Keńes bıligimen bitise almaı, bandy atanǵan Amanǵalıdiń áni osylaı bastalady. Qazaqtyń qara óleńinde alǵashqy joldar keıingi joldarǵa uıqas bolýy úshin ásheıin uıqas úshin aıta salǵandaı kórinýi múmkin. Alaıda mazmuny jaǵynan janama qatysy bolyp, keıingi joldardaǵy aıtylǵan oıdy súıemeldep turady.
15 Shilde, 2020
Belgili ǵalym Rahmanqul Berdibaıdyń: «Egistik jerdi jazdyń ystyq aılarynda birneshe ret sýarmasa, shyqqan egin múlde qýrap ketetini sekildi der kezinde jalǵastyǵyn tappaǵan dástúr de joǵalady», degen sózi keıingi urpaqty ulttyq salt-dástúr men ádet-ǵurypqa baýlyp tárbıeleıtin, baıyrǵy ata-babalarymyzdyń nanym-senimderinen, tarıhynan, turmys-tirshiliginen, jaqsy men jaman týraly túsinikterinen turatyn jyr-tolǵaý, terme janrlarynan kóz jazyp qala jazdap otyrǵan qazirgi qalpymyzǵa qaratyp aıtylǵandaı áser qaldyrady.
14 Shilde, 2020
Ár zamannyń bereri men alary bar
Adamzat úshin qaı ǵasyr jeńil bolǵan?! Ár ǵasyrdyń óziniń arqalaǵan aýyr júgi bar. Máselen, ótken jıyrmasynshy ǵasyrdy, sol ǵasyrda ómir súrgen jandardy alaıyq.
10 Shilde, 2020
Tabıǵat-anany búldirmes bolar...
Qazir halyqty meılinshe kóbirek tolǵandyratyn, turǵyndardyń janaıqaıyna jıi túrtki bolatyn máselelerdiń aldyńǵy qatarynda qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy olqylyqtar, kópten sheshimin kútken, sondaı-aq jańadan paıda bolǵan ekologııalyq túıtkilder tur. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev prezıdenttik qyzmetine resmı kirisken alǵashqy kúnderi Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligin qurýǵa jedel tapsyrma berýi de atalǵan salada qolǵa alynýy tıis qyrýar sharýanyń bar ekenin aıǵaqtaıdy.
08 Shilde, 2020
Aýa jaıylyp, údep bara jatqan indet qarqyny kisi shoshyrlyqtaı. Qaı jaǵynan da ońaı soqpaı, qurbany da az bolmaı tur. Kúndelikti aqparatty maıdan dalasynan kelgen málimet dersiń.
03 Shilde, 2020
On adamnyń segizi senbedi. Nege?
Almaty arqyly Qazaqstanǵa indet kirgen kúnnen bastap, medısına taqyrybyna qalam terbeýge umtylǵan bizden maza ketken. 13 naýryzdan beri bir kún de damyldaǵan joqpyz desek, ásiresóz emes.
01 Shilde, 2020
Keshe uıaly telefonymyzǵa áldebir sport ǵımaratyna kereýetterdi qaptatyp qoıyp jatqan beınetaspa kelip tústi. Zer salsaq, Covid-19-ǵa qarsy stasıonarlyq aýrýhana daıyndap jatqan kórinedi. Durys sheshim eken destik. Bastapqyda bul О́skemen qalasyndaǵy O.Rypakova atyndaǵy jeńil atletıka maneji eken desti.
30 Maýsym, 2020
Kirme sózder hám til úılesimdigi
Til mamandary túrki tilderiniń báriniń túbiri – ortaq til degen tujyrymǵa kelip júr. Dybystalýy ár túrli bolǵanmen ortaq sózder negizinde biregeı termınologııalyq leksıkanyń irgetasy qalanyp, qazaq tiliniń sózdik qory qalyptasqany málim.
29 Maýsym, 2020
Psıhıatrııa iliminde «anahoret» degen uǵym bar. Grek tilinen aýdarǵanda «aýlaq ketý», qazaqy tanymǵa salsaq «arqasyn berý» degendi bildiredi. Álbette, psıhologııalyq aýytqýǵa jaqyn sanalatyn bul qalyp kóbine tabıǵı qaýymdasyp tirshilik súrýden bezinip, tuıyqtalýdy, qoǵamdyq ómirden tys, eshkimmen qatynaspaǵandy qalaıtyn adamnyń erkindegi tańdaý bolsa kerek. Ásirese kóńilinde zor kúızelis bolǵan, tirshiliktiń taıaǵynan eseńgirete soqqy alǵan adamǵa tán kúı.
26 Maýsym, 2020
Elimizdegi demografııalyq ahýaldyń jaqsarýyna jáne adamı kapıtaldy damytý isiniń órge basýyna kesirin tıgizip otyrǵan máseleler elimizdiń ulttyq qaýipsizdigine tónetin yqtımal qaterlerdi qoıýlandyra túsýde.
24 Maýsym, 2020
Ysyrap yrzyǵyń men yrysyńdy azaıtady
Ysyrapqa jol bermeý ejelden qazaqy tárbıeniń basy bolyp sanalatyn. Dinniń ózinde: «Jeńder, ishińder jáne ysyrap qylmańdar. Shyn máninde, Alla ysyrap etýshilerdi jaqsy kórmeıdi» delingen.
17 Maýsym, 2020
Aty óshkir álgi indet týraly keshe áleýmettik jeli qoldanýshylardyń biri, ájeptáýir pikiri bar zamandas: «Bir mınıstr, bir depýtat shyqty. Endi bir ánshi shyqsa» depti. Sony oqyp otyryp, kókeıde kópten júrgen bir sekemime ábden bekindim: COVID qaýipti me? Kóp ıt qaýipti me? Úlken suraq. Aýyzdan aq ıt kirip, kók ıt shyqpaǵanǵa ne jetsin!
16 Maýsym, 2020
Búgin Qasym-Jomart Toqaevtyń halyqtyń aldynda ant berip, Qazaqstan Prezıdenti qyzmetine resmı kiriskenine bir jyl toldy. Naýryz aıynda Prezıdenttik laýazymdy qabyldap alǵannan keıin alǵashqy suhbatyn el gazetine bergen Qasym-Jomart Kemeluly óziniń basty ustanymdary retinde sabaqtastyq, ádilettilik jáne damý ekenin aıtqan edi. Sondyqtan, synǵa toly bul bederli belesti biz «sabaqtastyq pen ádilettilik saltanat qurǵan damý jyly» boldy dep baǵalaı alamyz.
12 Maýsym, 2020
Ár ulttyń bolmysynda babadan jetken qasıet bar. Ǵasyrlar boıynda halyqtyń dúnıetanymy men ulttyq bolmysymen bite qaınaǵan, hatqa túspegenimen urpaqtan-urpaqqa sabaqtasyp berilgen dástúr mádenıeti keıde shyrqaý shyńyna jetip, keı tusta syrttan engen keri áserlerden qundylyǵynyń baıybyna jetpegen soń kómeski tartady. Túbinde izgilik jatqan ol ǵuryptardy tanýdan utpasaq, utylmaıtynymyz haq.
12 Maýsym, 2020
О́ndiristi óristete alamyz ba?
Ortalyq Azııa elderindegi agrarlyq salanyń damý deńgeıine kóz júgirtip kóreıik. Byltyr О́zbekstanda aýylsharýashylyq salasynyń IJО́-degi úlesi 28,7 paıyzǵa jetipti. Shıkizat resýrsyna kende emes Túrikmenstan da atakásipti damytyp jatqany baıqalady – 20 paıyz. Úshinshi orynda 19,2 paıyzben Tájikstan tur. Qyrǵyzstanda aýyl sharýashylyǵynyń IJО́-degi úlesi 11,6 paıyz bolsa, Qazaqstanda bar bolǵany 4,4 paıyz.
11 Maýsym, 2020
Aqparattardyń túrlenýi – ǵajaıyp qubylys
Aqparat zamanynda ómir súrip jatyrmyz. Aldaǵy ómirimiz úshin munyń mańyzy úlken. Aqparattardyń formasy men berilisi túrlengen saıyn biz ertegilerde aıtylatyn ǵajaıyptar álemine ene túskendeımiz.
10 Maýsym, 2020
Balalar ádebıeti: bulyńǵyr bolashaq...
Qazirgi tańda jas óskinderdiń boıyna qazaqylyqty sińirýge, janymyzǵa jaqyn ulttyq bolmysymyzǵa ısindire tárbıeleýge baılanysty synı pikirler óte kóp. Munyń barlyǵy aınalyp kelgende atalǵan salada úńireıip kózge kórinip turǵan olqylyqtardyń keń aýqymyn kórsetse kerek.
08 Maýsym, 2020
Múftııat ýaǵyzdardy nazarǵa alyp, saraptaýdan ótkizgeni jón
«Jigittikte jannan kesh te is qyl, ólseń, ólesiń. О́lmeseń, kisi bolasyń» degen eskiden kele jatqan sóz bar. Sonysymen babalar urpaǵyna taǵdyryma jazǵany sol dep buǵa bermeı, is qyl, eńbek et deıdi. Al qazaqtyń baǵyna bergen dana, ýáli sózdi Máshhúr Júsip «Bireý kedeı bolsa: «Qudaı kedeı qyldy». Bireý jaman bolsa: «Qudaı jaman qyldy. «Bireý nadan bolsa: «Qaıtsin, Qudaı nadan qyldy» deý, mundaı sózder Qudaıdy jamandaǵan bolady. Ne tapsa árkim óz pıǵylynan, óz kásibinen tappaq. Qudaı eshkimdi zorlyqpen kedeı qylmaıdy, eshkimdi zorlyqpen jaman qylmaıdy, eshkimdi zorlyqpen nadan qylmaıdy. Qudaı bermeıtuǵyn sarań emes, saqtaı almaıtyn osal emes. Ne kemshilik bolsa, pendeniń óz peıilinen, óz osaldyǵynan», degen oı aıtady.
05 Maýsym, 2020
