Pikirler
Densaýlyqty bylaı qoıǵanda, dál osy kúnderi indet ózimen ilestirip ákelgen japsarlas máseleler jetkilikti-aq. Jahandy ýysynan qashan shyǵaratyny belgisiz «jendet vırýs» jeńilgenshe, onymen baılanysty jaǵymsyz jaıttar, jalǵan aqparattar, taptaýryn túsinikter tolastamaq emes.
16 Sáýir, 2020
Abylaıhan dástúrdi jalǵastyra ma?
Tokıo Olımpıadasyna baratyn otandyq boksshylardyń lısenzııasy túgeldendi. Endi alańsyz daıyndalýǵa bolady. Ernazardyń segizi bólek te, Er Tóstigi bólek demekshi, erler arasynda bokstan segiz salmaq bolǵanymen, onyń ishinde salmaqtyń da salmaǵy bar. Qazaq boksyndaǵy Er Tóstikterdiń ótken Olımpıadalardaǵy oıyn órnegine kóz júgirtken edik...
15 Sáýir, 2020
Qazaqtyń qaıta órleýine balanyp júrgen Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy ult bolashaǵynyń ustynyn aıqyndap bergendeı boldy. Az ǵana ýaqytta aýqymdy jumystar atqaryldy. Jaqsy ister jalǵasýda.
14 Sáýir, 2020
Jańǵyrý «jańǵyryqqa» aınalmasyn desek
Osydan týra 3 jyl buryn el gazeti «Egemen Qazaqstanda» jaryq kórgen Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasy ulttyq rýhanııatqa úlken serpilis ákelip, qoǵamǵa qozǵaý salǵany belgili. Halyqtyń ótkenin ónege etip, búginin baǵamdap, bolashaq basym baǵyttaryn aıqyndap bergen baǵdarlamalyq maqala tarlan tarıh pen jarqyn bolashaqtyń kókjıekterin úılesimdi sabaqtastyrǵan ulttyq tuǵyrnama retinde qabyldandy. Ásirese ulttyq biregeılikti saqtaý, pragmatızmdi basshylyqqa alý, mádenıetti ulyqtaý, bilimdi kýltke aınaldyrý, týǵan jerge degen súıispenshilikti arttyrý, latyn álipbıine kóshý sııaqty máseleler qoǵamda qyzý qoldaý taýyp, aýqymdy jumystar atqaryldy.
14 Sáýir, 2020
Indetten qorǵanýdy shyǵystan úırensin
Dál qazir álem elderi koronavırýstan qorǵaný úshin jantalasyp jatyr. Árıne onyń ishinde biz de barmyz. Álem halyqtary bul dertten qorǵanýdyń joldaryn qarastyrýda. Sonyń ishinde DDU tarapynan shyǵys elderiniń qorǵaný tásiline oń baǵa berilýde.
10 Sáýir, 2020
О́zimniń qyryq jyl ýaqytqa taıaý jumys tájirıbemde, bálkim, atqaryp otyrǵan qyzmetterine sáıkes bireýlerdi synaǵan kezim bolǵan shyǵar, biraq eshýaqytta adamnyń janyna tıerlikteı aýyr sóz jazbaǵan ekenmin. Tipti bir ret te bolsyn.
09 Sáýir, 2020
Ras-ótirigin bir Qudaıdyń ózi biledi, ǵalymdardyń zertteýinshe adam kúnine qolyn betine birneshe myń ret aparady eken. Árıne adamzatty alańdatyp otyrǵan aýyr ahýal kezinde mundaı aqparattardyń túr-túrin siz de oqyp-bilip otyrǵan bolarsyz. Bizdiń aıtpaǵymyz, sol murnyńyz ben kózińizge qaıta-qaıta qatynasyp jatqan qoldyń tazalyǵy jaıly bolǵaly otyr.
08 Sáýir, 2020
Osydan eki jyl buryn aýylǵa bir barǵanymda «Pálensheniń qyzy Koreıaǵa jumys isteýge ketipti» degendi estip, «Er-azamat bolsa bir sári, qyz balanyń jat elge baryp jumys istegeni qalaı bolar eken?» dep oılaǵan edim. Sóıtsem ol jaqta óziń tártip buzbasań, eshkim shettetip, kúsh kórsetpeıdi eken. Qarapaıym jumysshynyń ózine bizdiń eldegi dókeılerdiń túsine kirmeıtin jalaqy beretin kórinedi. Sodan erli-zaıyptylar, tipti, bala-shaǵa, otbasymen ketip jatqandar da barshylyq eken.
07 Sáýir, 2020
Jýyqta qytaılyq kınematografıster jasaǵan ortaǵasyrlyq tarıhtan syr shertetin serıaldy tamashalap otyryp, myna bir epızodty ańdadyq. Bas keıipker patsha ýázirlerin shaqyryp: «Úsh ulymnyń qaısysy muragerlikke laıyq ekenin aıtyńdar» deıdi. Kópshilik kórkem minezdi úlken uldy qup kóredi. Patsha: «Ol jaramaıdy, óıtkeni onyń boıynda uly arman joq, ıaǵnı armandaı almaıdy», – dedi. Osy sózdi estigende oıyma birden ataqty Shyńǵys qaǵannyń «Armanyń qansha asqaq bolsa, arǵymaǵyń sonsha shabysty bolady» degen ulaǵaty orala ketti.
03 Sáýir, 2020
Ár adamdy óz dáýiriniń bel balasy, baǵan kóterýshisi, baıraq ustaýshysy deımiz, alaıda ol sol zamannyń sheńberinde ǵana qalý degendi bildirmese kerek.
31 Naýryz, 2020
Pandemııa: Tarıh turǵysynan paıymdaý
Tarlan tarıhqa júginsek, adamzat balasyna birneshe ret oba indeti kelip, mıllıondaǵan adamdardyń ómirin jalmaǵanyn kóremiz. Máselen, saq-skıf dáýirinde de atalǵan indettiń bar bolǵandyǵy týraly derekter kezdesedi.
31 Naýryz, 2020
Áýeli Qytaı men Ortalyq Azııada bastalyp 1347 - 1351 jyldary arasynda Eýropany qynadaı qyrǵan qara ólim - oba indeti 200 mıllıon adamnyń janyn aldy. Bul úreıli indetpen birge Eýropanyń kóptegen qundylyqtary ózgerdi.
30 Naýryz, 2020
Qanshalyqty qısyndy ekenin qaıdam, qazirgi bizdiń qoǵam «qazaqty ne qurtady?» degen qyńyr saýalmen bas qatyryp, qyzylkeńirdek bolyp qyrqysyp jatady. Ortaǵa osyndaı suraq tastalǵanda talasyp, tartysyp otyryp, jipke tizgendeı talaı kertartpa kem-ketigimiz túgendelip qalady. Taıaqtyń bir ushy toqmeıil peıildi táýbeshildigimizge kelip tıedi.
27 Naýryz, 2020
Ǵylymnyń basty qural ekenin Álıhan Bókeıhan óziniń «Bilim kúshi» atty maqalasynda keńinen aıtady.
23 Naýryz, 2020
Zaman damyp, nebir tehnologııalar alǵa ozǵan ýaqytta osyndaı iri-iri saýda oshaqtary qashyqtyqtan ashylatyn qaqpalar ornatýyn qarapaıym halyq talap etýimiz kerek dep oılaımyz. Bul birinshiden tazalyqty kúsheıtse, ekinshiden eki qolyna zildeı dorba ilip jóńkilip jatqan jurtqa kóp kómek bolar edi.
22 Naýryz, 2020
Mine, kún men tún teńeletin, tabıǵat gúldenetin, barsha jurt yryzdyqqa keneletin Ulystyń uly kúni – áz Naýryz kelip jetti. Baǵzy babalarymyzdyń bul kúnge aıryqsha mán bergeni týraly kóne jazbalarda jıi aıtylady. Mysaly, grek tarıhshysy Kvınt Kýrsıı Rýftyń «Eskendir joryǵy» degen eńbeginde Ulystyń uly kúni tań shapaǵy qylań bergen mezette qaǵan ordasyna kún beıneli tý tigilip, alańǵa shymqaı qyzyl kıim kıgen 365 bozbala shyǵyp, jyl ishindegi árbir táýliktiń shejire-baıany sııaqty 365 kúı tartqany týraly tamsana baıandalǵan. Sodan soń eldiń batagóı abyzy ortaǵa shyǵyp, el tilegin Táńirge jetkizer 9 kúıin qobyzben tartady eken. Al Tan-shý jylnamasynda túrkilerdiń kóktem mezgilinde tasattyq berip, Táńirge táý etetini aıtylǵan. Jer-jahan jańarǵan, kóńilder aǵarǵan, dúnıe tazarǵan bul kúndi atalarymyz qasıetti taýǵa baryp Táńirge táý etip, kókke aq shashyp, otqa maı tamyzyp toılaǵan eken. Rashıd ad-dın men Ábilǵazy bahadúr bul kúndi Ergeneqonnan shyǵýymen baılanystyryp, ony erkindikke qol jetkizgen mereke retinde áspetteıdi. Ábý Raıhan ál-Bırýnı túrki jurtynyń naýryzdy «jańa kún» dep toılaıtynyn jazǵan.
22 Naýryz, 2020
Naýryz merekesiniń rýhanı mańyzyn zoraıtatyn tetikteriniń biri – tatýlyq meıramy ekendigi. Iаǵnı naýryz kúni arazdasqan adamdar keshirisip, tatýlasady. О́ıtkeni tatýlyq – berekeniń basy. «Tórteý túgel bolsa – tóbedegi keledi, altaý ala bolsa – aýyzdaǵy ketedi» degendeı tatýlyqtyń týy jelbiregen jerde eldiń yrysy ósedi, baǵy artady, bolashaǵy baıandy bolady.
21 Naýryz, 2020
M.Áýezovtiń «Abaı joly» romanynda Abaı qaladaǵy jaqyn dosy Pavlovqa jolyǵyp, bul obadan el qalaı saqtanýyn suraıdy. Sonda Pavlov salt-dástúr bolsa da, janazaǵa halyqty jınap, as berýdi ýaqytsha doǵara turýdy máslıhat etedi. Dál osy sózdi juma namazǵa jınalǵan qaýymǵa jetkizýin Abaı qala meshitiniń halfesi Sarmollaǵa aıttyrady.
20 Naýryz, 2020
Buryn bizge muǵalimder áp-sátte kúshine enip, ulaspaly sıpat alyp shyǵa keletin tizbekti reaksııa atom qýatynda ǵana bolady dep túsindirýshi edi. Sóıtsek mundaı joıqyn kúshke qaterli aqparat kózi de ıe eken. Qytaıdan bastalyp, qazir dúnıeni sharpyp otyrǵan koronavırýs dertine shaldyqqandar sany ázirge júz myńnan asyp, qaıtys bolǵan adamdar san alty myńnyń ústine shyqqanymen óz tarıhynda budan da zor quqaılardy bastan ótkergen jeti mıllıard adam balasy buryn-sońdy bolmaǵan dúrbeleńdi bastan keshýde.
19 Naýryz, 2020
Elbasy jáne Atatúrik: 19 sanynyń tylsymy
Tereń tarıhtan taǵylym izdep tin tartsaq, ar jaǵynan tutas túrkiniń tuǵyry bıik tolaǵaı tulǵalarynyń sulbasy sán-saltanatymen atoılap shyǵa keletini belgili. Álde bizdiń taǵdyrymyz atalarymyz alyp-alyp basqan osynaý abat aımaqtan bir eli ajyramaı, kindigimizdiń qara shańyraqta baılanǵanynan ba, kim bilsin?
19 Naýryz, 2020
