Pikirler
Bala kezimizde bizdiń shap-shaǵyn aýyldyń ár jerinde «kúnkósem» turatyn. Kontordyń, qazirgishe ákimdik keńsesiniń – aýyldyń eń kórikti jeriniń aldynda Ilıchtiń basyna telpek kıip, oń qolymen jarqyn bolashaqty nusqap turǵan beınesi boldy.
23 Qańtar, 2020
Intellıgent – ıntellekt ıesi degen sóz. Abaısha aıtqanda «esti adam». «Intellıgensııa» sózin álemdik ádebıetke alǵash 1860 jyldary engizgen jýrnalıst Boborykın bul uǵymdy «shyǵarmashylyq jumyspen hám oı eńbegimen aınalysatyndar» degen maǵynada qoldanǵan.
23 Qańtar, 2020
Byltyr elimizde kedeılik shegindegi kóp balaly analar men otbasylardy qoldaýǵa arnalǵan is-sharalar qabyldanǵany belgili. Bıyl ataýly áleýmettik kómek berý júıesine birqatar ózgertýler engizilip, tabysyna qaramastan 4 jáne odan da kóp balasy bar otbasylarǵa turaqty járdemaqy jáne tabysy tómenderine oǵan qosa ataýly kómek berile bastady.
22 Qańtar, 2020
1980-jyldardyń ortasynda «Komsomolskaıa pravda» gazeti Máskeý turǵyny, Jýkovskıı atyndaǵy áýe-áskerı akademııasynyń túlegi, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor, polkovnık Raýnaq Esenberlınge óz ómirine áser etken tulǵa jaıly estelik jazyp berýdi ótinipti. Raýnaq kókemiz ári-beri oılanyp «Men úshin erekshe adam» degen taqyryppen jalǵyz aǵasy, taý tulǵaly jazýshy Ilııas Esenberlın jaıly qalam tartqan eken.
21 Qańtar, 2020
Qyzmetimiz – máńgilik ǵumyrymyz úshin...
Bul qazaqtyń baǵa jetpes kıelisi ne? Táýelsizdigi. Eldigi.
21 Qańtar, 2020
Qymbatqa alyp, arzanǵa beretini nesi?!
Búginde «Importtyń bári keremet, bári sapaly» deıtin uǵym-túsinik sanadan ysyryla bastaǵandaı. Sondyqtan óz elimizde óndiriletin, sonyń ishinde, ásirese aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek etip júrgen jerlesterimizdiń tabıǵı, qunary mol ónimderine degen yqylasymyz oıanyp keledi.
20 Qańtar, 2020
«Ádilet, shapqat kimde bar...»
Jastar jyly jemisin bere bastady. Keshe Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Prezıdenttik kadr rezervine iriktelgen, elekten ótken, júzden júırik shyqqan jigerli jastardy Aqordaǵa arnaıy shaqyryp, pikirlesti. Bul júzdesýden bolashaqta el bıligine aralasatyn jastardyń qanattanyp ári jaýapkershilik júgin arqalap shyqqany anyq.
17 Qańtar, 2020
Qazirgi tańda adamzatty alańdatyp otyrǵan dúnıe azyq-túlik ónimderiniń gendik modıfıkasııaǵa ushyraýy. Bul degenimiz – jasandy jolmen laboratorııa jaǵdaıynda óndirilgen, qazaqsha aıtqanda býdan ónimder. Mysaly, AQSh-ta jemis-jıdekke jandy organızmniń DNK-syn qosyp býdan ónim shyǵarý isi áldeqashan jolǵa qoıylǵan. Bul tájirıbe qazir Qytaı ekonomıkasynyń da jetistigi sanalýda.
16 Qańtar, 2020
Jańa jyl Taıaý Shyǵystaǵy jan túrshigerlik shıelenisti áskerı oqıǵalarmen bastaldy. Zymyraǵan ýaqyt kóshinde taǵy da adam ómirin joıǵysh zymyrandar alǵa shyqty. Alǵashqy zymyran (AQSh) Irannyń áskerı qaıratkeri general Kasem Sýleımanıdiń ómirin qıdy. Úshinshi dúnıejúzilik soǵys bastaldy degen dabyldyń qaǵylǵany tekten-tek emes edi, kúlli Iran eli dańqty generalynyń kegin qaıtarý úshin atqa qonǵan.
15 Qańtar, 2020
Lev Tolstoı ataqty «Arylý» (Voskresenıe) romanynda kezinde jigittik jeliktiń jeteginde ketken jas bekzadanyń kúnádan arylyp, sol arqyly kisilik kemeldikke jetýiniń kezeńderin keremet sýretteıdi. Romanda aryna daq túsirgen Maslovanyń aldynda aqtalýdan bastap, qoǵamnyń shynaıy keıpimen hám óziniń ishki jan dúnıesimen betpe-bet kelip, arpalysý arqyly arylǵan, tulǵalyq tolysýdyń satylarynan súrinbeı ótken Nehlıýdovtyń talaıly taǵdyry arqyly Abaısha aıtqanda «tolyq adamǵa» aınalǵan Tolstoıdyń ózin kórgendeımiz. Sondyqtan bul shyǵarma bizge uly jazýshynyń basty týyndysy bolyp kórinedi.
14 Qańtar, 2020
«О́z basyńa tilemegen isti bireýge isteme»
Rýhanı-adamgershilik qundylyqtar, ulttyq-halyqtyq dástúrler, izgilik pen sulýlyqqa taban tiregen ǵıbratty ataly sózder – qoǵamnyń órkendep-gúldenýine keń óris, halyqtyń tarıhı sanasynyń jetilýine orasan múmkindik týdyrady.
14 Qańtar, 2020
Qazirgi tańda adamzatty alańdatyp otyrǵan dúnıe azyq-túlik ónimderiniń gendik modıfıkasııaǵa ushyraýy. Bul degenmiz – tabıǵı emes jasandy jolmen laboratorııa jaǵdaıynda óndirilgen, qazaqsha aıtqanda býdan ónimder. Mysaly, AQSh-ta jemis-jıdekke jandy organızmniń DNK-sin qosyp býdan ónim shyǵarý isi áldeqashan jolǵa qoıylǵan. Bul tájirıbe qazir Qytaı ekonomıkasynyń da «jetistigi» sanalýda.
13 Qańtar, 2020
Áýe apaty: halyqtyń kókeıinde suraq kóp
Bul kúnde ushaqpen ushýdy kim qalamaıdy deısiz. Barar jerińe tez jetkizetin ári jaıly da jyly, sándi ushaqtan artyq ne bar? Biraq ushaqtyń qaýipsizdigi sońǵy kezde senimge selkeý túsire bastady. Endi osy adam ómirin jalmaıtyn ushaq apattaryn boldyrmaý nemese onyń aldyn alý múmkin be degen suraq kimdi bolsa da mazalaıtyny anyq.
10 Qańtar, 2020
Erterekte, Keńes ókimetiniń ábden gúldengen, halyqtyń oqýy jetilip, kózi ashylǵan zamanynda Qazaqstan Ortalyq partııa komıtetiniń bir nusqaýshysy batystyń damyǵan elderiniń birine halyqaralyq konferensııaǵa qatysýǵa issaparmen barǵan eken. Ol shet tilin jáne saıasat, tarıh, fılosofııany jaqsy bilse kerek. О́ziniń bilimimen, mánerimen jurtshylyqty tańǵaldyrady. Sheteldik áriptesteri ómirbaıanyn, qaıda bilim alǵanyn surastyra bastaıdy. Jumysshynyń balasy ekenin, alǵan bilimin, qaıda qyzmet isteıtinin, ózin ıntellıgent (bizdińshe zııaly) sanaıtynyn aıtady. Sonda qasyndaǵy sheteldik áriptesteriniń biri ázil-shyny aralas «joq, siz áli tolyq ıntellıgent emes ekensiz» depti. Nege dep suraǵan eken. «Siz shynaıy ıntellıgent bolý úshin sizdiń ákeńiz jáne onyń ákesi de ıntellıgent bolý kerek» depti jańaǵy sheteldik azamat.
09 Qańtar, 2020
Súıý men súıikti bolýdyń arajigi
Sonaý sekseninshi jyldardyń orta tusynda Almaty qalasyndaǵy «Akademkitap» dúkenine bir qyzyq kitap tústi. Avtory – Iasýsı Inoýe. Japon jazýshysy. Janry – áńgimeler. Al taqyryby – «Ohotnıche rýje». Iаkı, qazaqshaǵa tárjimalasaq, «Ańshy myltyǵy» bolyp shyǵa keledi.
06 Qańtar, 2020
Qazaqta jyr-kúıi degen janr – ejelden bar dástúr. Iаǵnı, áýelde jyrlanyp, sosyn kúıge bergisiz tolǵaý retinde el arasyna keń taraǵan. Jyr-kúıi – jyraýlar men jyrshylar, termeshiler qoldanatyn maqam, áýen. Ár dáýirdiń, ár óńirdiń búginde jyr, tolǵaý, terme, dastan, qıssa aıtatyn ózine laıyq maqam-sazy, áýeni saqtalǵan.
30 Jeltoqsan, 2019
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda: «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵany tarıhtan belgili» degen paıym aıtady. Rasynda, qazaq halqy úshin jylqy túliginiń tarıhı-áleýmettik mańyzy óte zor. Ataqty aqyn Ilııas Jansúgirov aıtqandaı:
20 Jeltoqsan, 2019
Jýyrda Finprom.kz saıty birqatar statıstıkany jarııalaǵany bar. Bizdiń nazarymyzǵa eki derek ilindi. Ekeýiniń de astaryna úńilsek, qazaq qoǵamynyń kásipke degen kózqarasyn, bizdegi kásiptiń damý baǵytyn, naryqtaǵy baǵanyń qubylýyn, tipti qazaq qoǵamynyń búgingi suranysyn, tirek eter qundylyǵyn kórsetedi. Al álgi derekterge toqtalar bolsaq, biri elimizdegi qonaqúıler men shıpajaılar sanynyń óskenin, ekinshisi kóńil kóterý men óner salasyna salynǵan ınvestısııa kóleminiń artqanyn kórsetetin málimetter. Árıne «ósim bar» degendi estigende ekonomıkanyń osynaý salalary damyp jatyr eken dep qýanyp qalýyńyz múmkin. Biraq bul derekter bizdiń kásipkerlikke qatysty ustanymymyzda óndiristen góri qyzmet kórsetýge kóbirek kóńil bóletinimizdi ári qoǵamda bul salalardyń damýyna yńǵaıly jaǵdaıdyń qalyptasyp otyrǵanyn baıqatady. Tipti bul derekter óndiriske beıim sananyń qalyptaspaǵanyna da naqty dálel bolady.
19 Jeltoqsan, 2019
Súıispenshiliktiń anasy – yqylas
Súıispenshilik kúlli jaratylys ataýlynyń – sebepkeri. О́ıtkeni, Alla adamdy Abaı atamyz aıtqandaı súıispenshilikpen jaratqan. Sondyqtan da súıispenshilik uıalaǵan qoǵam, otbasy tynyshtyq pen berekeniń bastaýy. «Otbasy nemese shańyraq súıispenshilikke toly bolsa – izgiliktiń kórkem saraılarynyń biri, al berekesiz bolsa – azaptyń tereń shuńqyrlarynyń biri» dep, jazady mysyrlyq tanymal oqymysty Ata ás-Synbatı.
13 Jeltoqsan, 2019
Esimi eki kúnniń birinde erekshe atalyp jatpasa da, elge sińirgen eńbegin eselep ólsheýge turarlyq jandar bolady. Sondaı esimniń biri, memleket qaıratkeri, Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń burynǵy múshesi Erlan Turlybekov.
09 Jeltoqsan, 2019
