Pikirler
Tárbıeniń toqyraý sebebi nede?
Osydan bes jyl buryn «Egemen Qazaqstanda» Tóregeldi Sharmanov aǵamyzdyń «Qundylyqtardyń quldyraýy» atty maqalasy shyqqan edi. Sol maqala qart ustaz, seksenge jaqyndap qalǵan ana retinde meni de qatty tolǵantyp, kúni búginge deıin kóterilgen máseleni umyta almaı, tebirenip júremin.
17 Naýryz, 2020
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Úndeý jarııalap, elde alǵash ret engizilip otyrǵan tótenshe jaǵdaıdyń jónin egjeı-tegjeıli túsindirip berdi. Qazaqstanda bir aıǵa jýyq merzimde sanıtarlyq-epıdemııalyq sharalar kúsheıtilip, qaýipsizdikke basymdyq beriledi. Bul – eń áýeli halyqtyń amandyǵy úshin qabyldanǵan sheshim ekeni anyq.
17 Naýryz, 2020
Ult upaıy uranshyldyqpen túgendelmeıdi
Tabıǵat tolǵatyp, býsanyp, tirshilik ataýly túleıtin kezeń de kelip jetti. Jyl jyljyp, birlik pen berekeniń bastaýy – Amal merekesi tórge ozdy. Qys quryǵy ajyrap, jer aıaǵy bosaıtyn, kún shýaǵyn tógip, shuǵylasyn shashatyn bul mezette aǵaıyn bir-birimen saǵynysa kórisip, saqtaǵanyn dastarhanǵa salyp, bir-birine aqjarylqap tilegin aıtqan. Jastar jaǵy saýapty isterge asyǵyp, úlkender meıirlenip bata bergen. Osylaısha saharada kelisim men keshirim, tatýlyq pen týystyq saltanat qurǵan. Bir qýanarlyǵy, elimizdiń batys aımaqtarynda ǵana atalyp ótilip kelgen bul ıgi mereke qazir jalpyulttyq meıramǵa aınalyp barady.
16 Naýryz, 2020
Aqylmandar, adam minezi-qulqynyń uńǵyl-shuńǵylyn zertteıtin psıhologtar, túrli qıynshylyqty jeńýge kómektesetin trenıngter qaptaǵan zamanda kisi ózine nege qol salady? Qudaıym-aý, ǵalamtordy ashyp qalsań da ómirińdi ǵajap etetin keńes ataýlynyń qanshama túri aldyńnan shyǵady.
13 Naýryz, 2020
Azattyq eıforııasyn basqa halyqtyń qalaı bastan keshkenin qaıdam, al qazaq topyraǵynda «táýelsizdik týraly tolǵaý» uzaqqa sozylyp bara jatqan syńaıly. Áli kúnge deıin «táýelsizdikke deıin», «táýelsizdikten keıin» degen pafostyq odanyń taýsylar túri kórinbeıdi. Pragmatızmnen góri sol «babalar ańsaǵan azattyq» tóńiregindegi áńgimeniń góı-góıi «Myń bir tún» hıkaıasynan kem túspeı tur.
12 Naýryz, 2020
Altyn kómbe, mol qazyna taýyp alýdy armandamaıtyn adam joq shyǵar, sirá... Bala kezimizde bizdiń aýylda mynadaı bir ańyzǵa bergisiz áńgime aıtylatyn. Bul sirá, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan ári, Qazan tóńkerisinen beri kez bolsa kerek.
11 Naýryz, 2020
Qazaq qashanda qyz syılaǵan halyq, qyzdaryn tórge otyrǵyzǵan el. Qyzdardy erekshe erkeletýge tyrysqan atamyz «qyz ósse – eldiń kórki» dep, olardyń sán-saltanatyna erekshe mán berip qaraǵan. Sondyqtan qazaq qyzdary qadym zamannan beri el aldyna shyǵyp án aıtqan, alaman aıtysqa qatysqan.
11 Naýryz, 2020
Lıngıvıst ǵalym marqum Rahmanqul Berdibaev «Keńes dáýirinde qazaq tiliniń 18 myń sózi burmalanǵan, ıaǵnı mán-maǵynasy ózgergen» depti. Osyndaǵy máni ózgerip, maǵynasy aýysqan ataýdyń biri – qatyn sózi. Bul termın ertedegi Túrki qaǵanaty kezinde bıleýshiden keıingi ekinshi tulǵa – onyń súıikti jaryna beriletin qurmetti ataq eken.
06 Naýryz, 2020
Bıyl el astanasy erekshe qarly boldy. Kommýnaldyq qyzmet ókilderine tehnıka quraldary jetpeı, shahardy qardan tazartyp úlgere almaı ábigerge tústi. Álbette Arqanyń aqsha bulttary keń dalada kedergisiz soǵatyn jelmen kósile kóship, jaýyn-shashynnyń bul tóńirekke túsýine múmkindik bere bermeıtini belgili.
04 Naýryz, 2020
Bıyl týǵanyna 175 jyl tolyp otyrǵan jaryqtyq Abaı atamyzdyń keıiske toly: «Kózinen basqa oıy joq, Adamnyń nadan áýresi. Sonda da kóńili tym-aq toq, Jaıqań-qaıqań ár nesi», dep bastalatyn alty shýmaq jyry bar. Osynda aıtylǵandaı, rýhanı ilim-bilimnen, qarapaıym ómirde shahadat pen ǵıbrattan habary joq pendeler jaıly úlken ǵalym Maǵaz ar-Razı: «Kimniń ýaıymy joq, toqshylyǵy kóp bolsa, denesi maıly bolady. Denesiniń maıy kóp adamda jelik paıda bolady. Jeligi bar adam jamandyqqa urynǵysh keledi. Jamandyqqa boıy úırengen adamnyń júregi qatygezdenedi. Júregi qatygezdenip óli kúıge túsken pende pánıdiń qyzyqtaryna batyp ketedi» depti.
03 Naýryz, 2020
Mýzykalyq mádenıet – mektepten
Qazir otandyq baspasózde «orys mektebi» dep jazatyn tilshilerdi baıqaımyn. Álbette, elimizde bilim berý nysanyna qatysty «orys mektebi» degen pasport berilmeıtinin este ustaǵan abzal.
21 Aqpan, 2020
Amanat – adamnyń boıyndaǵy eń asyl qasıeti. Atamyz qazaq «Amanat– molshylyq ákeledi, qııanat– kedeılik ákeledi» degen. Iаǵnı, amanat buzylǵan jerde qııanat qanat jaıady. Ondaı ortada yntymaqtyń irgesi sógiledi, berekeniń qamaly buzylady. Amanattyń túri kóp. Eń úlken amanat adamnyń – jany. Burynǵy abyz-jyraý atalarymyz: «Allanyń amanatqa bergen janyn, kezegi kelgen kezde qaıtaramyn» dep beker aıtpasa kerek.
20 Aqpan, 2020
Abaı jáne onyń dúnıetanymy týraly aıtqanda oı-tanymynyń, ásirese shyǵystyq-dinı tereń tolǵamdarynyń qalyptasýyna yqpal etken tulǵalar týraly toqtalmaı ketý áste múmkin emes. Dala dástúri men halyq fılosofııasyn bala jastan boıyna sińirip, keıin medresede oqyp, til úırenip, ózdiginshe izdengen danyshpannyń Shyǵys pen Batysty tel emip, adamzattyq órege kóterilýine, árıne oqyǵan kitaptary men tálim alǵan ustazdarynyń tıgizgen áseri orasan zor bolǵany anyq. Abaıǵa áser etken sondaı tulǵanyń biri de biregeıi tatar halqynyń uly perzenti Shıhabeddın Marjanı (1818-1889) ekeni belgili.
19 Aqpan, 2020
Jurt kóńili bılikke qaıtse tolady?
Uly oıshyl Abaı atamyzdyń elge barynsha tanymal «Birińdi qazaq, biriń dos, kórmeseń – istiń bári bos» degen ósıet sóziniń mánisine oı júgirtsek, odan ult bolyp uıysýda, halqymyzdyń múddesi úshin kúreste dostyq, tatýlyq, birlik aýadaı qajet ekendigi aıqyn kórinedi. Al elimizdiń birlik pen yntymaqty tý etip, alǵa basýy úshin birinshi kezekte atqarýshy bılik ózine júktelgen mindetti abyroımen atqarýy tıis.
18 Aqpan, 2020
Qordaıdaǵy janjal tez tutanyp, sońy qaqtyǵysqa aınaldy. Beıbit kúnde oq atylyp, jazyqsyz jandar opat boldy. Árıne, qaıǵyly jaǵdaı. Qaıtys bolǵan otandastarymyzdyń otbasylaryna kóńil aıtamyz. Jaralylardyń da tez saýyǵyp ketýin tileımiz.
17 Aqpan, 2020
Jalpy alǵanda, respýblıkada jyl saıyn 38 myń tonna qoı júni óndiriledi. Onyń ishinde 7 myń tonnasy bııazy, 4,4 myń tonnasy jartylaı bııazy jáne 20,6 myń tonnasy qylshyqty jún. Iаǵnı, Qazaqstanda negizinen jartylaı qylshyqty jáne qylshyqty jún óndiriledi degen sóz. Al bııazy jáne jartylaı bııazy júndi ımporttaýǵa týra keledi.
13 Aqpan, 2020
Elimizdiń Qordaı aýdanynyń Masanshy, Sortóbe aýyldaryndaǵy bolǵan oqıǵalar jurtshylyqty dúr silkindirdi. Jeke adamdardyń ortasynda bolǵan kıkiljiń halyqtar dostyǵyna, qoǵamdyq kelisim máselesine syna qaqqandaı bolyp otyr. Árıne, onyń negizgi sebepterin arnaıy qurylǵan komıssııa anyqtaı jatar. Degenmen qolyma qalam ustaǵan jýrnalıst bolǵan soń osy oqıǵaǵa oraılas oıymmen bóliskim keledi.
12 Aqpan, 2020
Dál qazir seksenniń seńgirine bolat tuıaǵyn tirep toqtaǵan, ultshyl jazýshy Muhtar Maǵaýın erterektegi bir suhbatynda: «Kóshede kele jatyp qarsy ushyrasqan qazaqtardyń júzine qarap-aq olardyń tula boıyndaǵy ulttyq boıaýy men ana tilin qanshalyqty biletinin birden baıqaımyn» degen eken. Bul rýhanı oı-órisi kemeldegen tulǵanyń bárine tán qubylys. Muny qazaqsha – suńǵylalyq dese, ǵylym tilinde – entelehııa dep ataıdy.
07 Aqpan, 2020
Ámir Temir zamanynda ǵumyr keshken áıgili shyǵys oıshyly Ibn Haldýn degen oqymysty «Muqaddıma» atty eńbeginde órkenıetter men memleketterdiń de ómirge kelgennen keıin ósip, órkendeıtinin hám ýaqyty kelgende óletinin aıta otyryp, olardyń óshýine ynsapsyzdyq pen ysyrapshyldyqtyń sebep bolatynyn jazǵan eken.
06 Aqpan, 2020
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jýyqta jarııalanǵan «Abaı jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda uly tulǵanyń rýhanı murasyn parasat bıiginen baǵamdaı otyryp, aqyn barlyq bastamashyldyqta adaldyqty joǵary qoıady degen tujyrym jasapty.
04 Aqpan, 2020
