Pikirler
Lıngıvıst ǵalym marqum Rahmanqul Berdibaev «Keńes dáýirinde qazaq tiliniń 18 myń sózi burmalanǵan, ıaǵnı mán-maǵynasy ózgergen» depti. Osyndaǵy máni ózgerip, maǵynasy aýysqan ataýdyń biri – qatyn sózi. Bul termın ertedegi Túrki qaǵanaty kezinde bıleýshiden keıingi ekinshi tulǵa – onyń súıikti jaryna beriletin qurmetti ataq eken.
06 Naýryz, 2020
Bıyl el astanasy erekshe qarly boldy. Kommýnaldyq qyzmet ókilderine tehnıka quraldary jetpeı, shahardy qardan tazartyp úlgere almaı ábigerge tústi. Álbette Arqanyń aqsha bulttary keń dalada kedergisiz soǵatyn jelmen kósile kóship, jaýyn-shashynnyń bul tóńirekke túsýine múmkindik bere bermeıtini belgili.
04 Naýryz, 2020
Bıyl týǵanyna 175 jyl tolyp otyrǵan jaryqtyq Abaı atamyzdyń keıiske toly: «Kózinen basqa oıy joq, Adamnyń nadan áýresi. Sonda da kóńili tym-aq toq, Jaıqań-qaıqań ár nesi», dep bastalatyn alty shýmaq jyry bar. Osynda aıtylǵandaı, rýhanı ilim-bilimnen, qarapaıym ómirde shahadat pen ǵıbrattan habary joq pendeler jaıly úlken ǵalym Maǵaz ar-Razı: «Kimniń ýaıymy joq, toqshylyǵy kóp bolsa, denesi maıly bolady. Denesiniń maıy kóp adamda jelik paıda bolady. Jeligi bar adam jamandyqqa urynǵysh keledi. Jamandyqqa boıy úırengen adamnyń júregi qatygezdenedi. Júregi qatygezdenip óli kúıge túsken pende pánıdiń qyzyqtaryna batyp ketedi» depti.
03 Naýryz, 2020
Mýzykalyq mádenıet – mektepten
Qazir otandyq baspasózde «orys mektebi» dep jazatyn tilshilerdi baıqaımyn. Álbette, elimizde bilim berý nysanyna qatysty «orys mektebi» degen pasport berilmeıtinin este ustaǵan abzal.
21 Aqpan, 2020
Amanat – adamnyń boıyndaǵy eń asyl qasıeti. Atamyz qazaq «Amanat– molshylyq ákeledi, qııanat– kedeılik ákeledi» degen. Iаǵnı, amanat buzylǵan jerde qııanat qanat jaıady. Ondaı ortada yntymaqtyń irgesi sógiledi, berekeniń qamaly buzylady. Amanattyń túri kóp. Eń úlken amanat adamnyń – jany. Burynǵy abyz-jyraý atalarymyz: «Allanyń amanatqa bergen janyn, kezegi kelgen kezde qaıtaramyn» dep beker aıtpasa kerek.
20 Aqpan, 2020
Abaı jáne onyń dúnıetanymy týraly aıtqanda oı-tanymynyń, ásirese shyǵystyq-dinı tereń tolǵamdarynyń qalyptasýyna yqpal etken tulǵalar týraly toqtalmaı ketý áste múmkin emes. Dala dástúri men halyq fılosofııasyn bala jastan boıyna sińirip, keıin medresede oqyp, til úırenip, ózdiginshe izdengen danyshpannyń Shyǵys pen Batysty tel emip, adamzattyq órege kóterilýine, árıne oqyǵan kitaptary men tálim alǵan ustazdarynyń tıgizgen áseri orasan zor bolǵany anyq. Abaıǵa áser etken sondaı tulǵanyń biri de biregeıi tatar halqynyń uly perzenti Shıhabeddın Marjanı (1818-1889) ekeni belgili.
19 Aqpan, 2020
Jurt kóńili bılikke qaıtse tolady?
Uly oıshyl Abaı atamyzdyń elge barynsha tanymal «Birińdi qazaq, biriń dos, kórmeseń – istiń bári bos» degen ósıet sóziniń mánisine oı júgirtsek, odan ult bolyp uıysýda, halqymyzdyń múddesi úshin kúreste dostyq, tatýlyq, birlik aýadaı qajet ekendigi aıqyn kórinedi. Al elimizdiń birlik pen yntymaqty tý etip, alǵa basýy úshin birinshi kezekte atqarýshy bılik ózine júktelgen mindetti abyroımen atqarýy tıis.
18 Aqpan, 2020
Qordaıdaǵy janjal tez tutanyp, sońy qaqtyǵysqa aınaldy. Beıbit kúnde oq atylyp, jazyqsyz jandar opat boldy. Árıne, qaıǵyly jaǵdaı. Qaıtys bolǵan otandastarymyzdyń otbasylaryna kóńil aıtamyz. Jaralylardyń da tez saýyǵyp ketýin tileımiz.
17 Aqpan, 2020
Jalpy alǵanda, respýblıkada jyl saıyn 38 myń tonna qoı júni óndiriledi. Onyń ishinde 7 myń tonnasy bııazy, 4,4 myń tonnasy jartylaı bııazy jáne 20,6 myń tonnasy qylshyqty jún. Iаǵnı, Qazaqstanda negizinen jartylaı qylshyqty jáne qylshyqty jún óndiriledi degen sóz. Al bııazy jáne jartylaı bııazy júndi ımporttaýǵa týra keledi.
13 Aqpan, 2020
Elimizdiń Qordaı aýdanynyń Masanshy, Sortóbe aýyldaryndaǵy bolǵan oqıǵalar jurtshylyqty dúr silkindirdi. Jeke adamdardyń ortasynda bolǵan kıkiljiń halyqtar dostyǵyna, qoǵamdyq kelisim máselesine syna qaqqandaı bolyp otyr. Árıne, onyń negizgi sebepterin arnaıy qurylǵan komıssııa anyqtaı jatar. Degenmen qolyma qalam ustaǵan jýrnalıst bolǵan soń osy oqıǵaǵa oraılas oıymmen bóliskim keledi.
12 Aqpan, 2020
Dál qazir seksenniń seńgirine bolat tuıaǵyn tirep toqtaǵan, ultshyl jazýshy Muhtar Maǵaýın erterektegi bir suhbatynda: «Kóshede kele jatyp qarsy ushyrasqan qazaqtardyń júzine qarap-aq olardyń tula boıyndaǵy ulttyq boıaýy men ana tilin qanshalyqty biletinin birden baıqaımyn» degen eken. Bul rýhanı oı-órisi kemeldegen tulǵanyń bárine tán qubylys. Muny qazaqsha – suńǵylalyq dese, ǵylym tilinde – entelehııa dep ataıdy.
07 Aqpan, 2020
Ámir Temir zamanynda ǵumyr keshken áıgili shyǵys oıshyly Ibn Haldýn degen oqymysty «Muqaddıma» atty eńbeginde órkenıetter men memleketterdiń de ómirge kelgennen keıin ósip, órkendeıtinin hám ýaqyty kelgende óletinin aıta otyryp, olardyń óshýine ynsapsyzdyq pen ysyrapshyldyqtyń sebep bolatynyn jazǵan eken.
06 Aqpan, 2020
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jýyqta jarııalanǵan «Abaı jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda uly tulǵanyń rýhanı murasyn parasat bıiginen baǵamdaı otyryp, aqyn barlyq bastamashyldyqta adaldyqty joǵary qoıady degen tujyrym jasapty.
04 Aqpan, 2020
Dástúrli qazaq qoǵamynda handarmen qatar halyq arasynan shyqqan bılerdiń yqpaly da, róli de joǵary bolǵany belgili. Bıge qatań talaptar qoıylǵan. Olar saılanǵan joq, halyqtyń arasynan iriktelip shyqty.
03 Aqpan, 2020
Bizdiń qazaq álmısaqtan baılyqty malmen ólshegeni málim. Ony bata-tilek, maqal-mátel, jyr-dastandarǵa qarap-aq ańǵarýǵa bolady.
31 Qańtar, 2020
2011 jyly Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy uıaly telefonyn paıdalaný adam densaýlyǵyna zııansyz degen pátýa aıtqan edi. Qazir bul uıym joǵarydaǵy aıtqan sózinen aınýǵa májbúr bolyp otyr. О́ıtkeni, sońǵy kezde qoǵam ómirine dendep engen «aqyldy» telefondardyń adam densaýlyǵyna, sonyń ishinde balalarǵa zııany týraly pedıatr-dárigerler dabyl qaǵýda.
30 Qańtar, 2020
Munyń sońy shetelden kelgen qonaqtardyń elimizge degen senimine selkeý túsiretinin kórip júrmiz. Nege deısiz ǵoı. Tarqatyp aıtaıyq.
29 Qańtar, 2020
Ata-babalarymyzdyń baıyrǵy yrym-tyıymyn eskersek, qazaq túnde úıden kúl shyǵarmaǵan, sebebi kúl tógilgen jerdi basýǵa bolmaıdy, túrli jamandyq ataýly kúlmen birge kóshedi, kúlden shyqqan jamandyq adamnyń ózimen birge úıine ilesip barady dep saqtandyrǵan.
28 Qańtar, 2020
Negizi bıznes bastaý qıyn emes. Qarjysy bar adam jospar quryp, túrli jobalar boıynsha kásibin bastaı beredi. Biraq bıznesti qarqyndy damytý qıyn. Árıne, memleket shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń damýy úshin qanshama kómek jasap jatyr. Atap aıtqanda, bızneske qoldaý kórsetý maqsatymen túrli tekserister júrgizýge moratorıı engizildi. Shaǵyn jáne mıkro bıznes salyqtan bosatyldy. Osynyń nátıjesinde elimizde qolǵa alǵan kásibin dóńgeletip, qanshama adamdy jumyspen qamtyp, sapaly ónim shyǵaryp jatqan kásipkerler kóp. Qalaı aıtsaq ta, bul sala aýyl turǵyndaryna turaqty jumys berip, jumyssyzdyqty azaıtýy tıis.
27 Qańtar, 2020
Sońǵy jyldary álem ekonomıkasynda «Halal standarty» deıtin júıe paıda boldy. Tipti Dúnıejúzilik saýda uıymynyń quramynda «Total Global Halal industries» atty qurylym óz jumysyn sátti júrgizip keledi. Qurylymnyń quryltaıshysy – Malaızııa. Bul elde shyǵarylatyn ónimniń 95 paıyzy halal standartqa saı.
24 Qańtar, 2020
