Pikirler
Qazaq jeri ulan-baıtaq. Sondyqtan sol kerilip jatqan keń ólkege qonystanǵan halyqtyń túrli óńirlerinde bir sózdi ózgesheleý aıtatynynyń da zańdylyǵy bardaı kórinedi. Solaı qabyldaısyń da. Alaıda ǵasyrlar boıyna ulttyq qundylyq sanalatyn sýsynnyń tóresi – qymyzdy ashytý tehnologııasynyń bar qazaqqa birdeı ekeni aıan. Jelige bıe baılap, sapyryp sary qymyz ishýdi qalamaıtyn qazaq az bolar.
24 Qarasha, 2020
Platon danyshpan: «Igiliktiń tórt túri bar», – degen eken. Olar: júrektilik, danyshpandyq, estilik jáne ádeptilik. Osy qaǵıdanyń biz búgin tek bireýine ǵana, ıaǵnı ádeptilik jaıyna toqtalǵymyz kelip otyr. Oǵan sebep, keıingi kezde jaqsy men jamannyń arajigin ajyratpaı, máseleniń aq-qarasyn bilmeı turyp, bireýdi syrttaı sydyrta sóge sóıleý, synap-mineý, nápsiniń azǵyrýyna erip, jalǵan, lepirme, bos sózge erik berý sekildi halyqtyq qalybymyz ben qazaqy ádebimizben úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyn jat qubylystar tym beleń alyp barady.
20 Qarasha, 2020
Ulybrıtanııa aýqatty eldiń biri sanalady. Tumandy Albıon ishki jalpy ónim kólemi boıynsha álemde besinshi orynda tur. Taýar satyp alýǵa qabileti jóninen de aǵylshyndar top basynda. Qysqasy, áleýmettik turǵyda jaqsy qamtamasyz etilgen. Árıne, munyń ekonomıkalyq sebepteri kóp. Biraq eń bastysy, halyqtyń ómir saltyna, atap aıtqanda, uıyqtaý mádenıetine tikeleı qatysty.
18 Qarasha, 2020
Myna áńgimeni jaqynda belgili jýrnalıst Qýanysh Nursadyqovtan estidik. Sonaý el ishinde dúrbeleń týdyrǵan 1937-1938 jyldary aýyl belsendisi atanyp júrgen atasy Nursadyq «japon tyńshysy» degen jalamen jazyqsyz sottalyp, Irkýtsk oblysyndaǵy Kansk degen qalaǵa jer aýdarylady.
17 Qarasha, 2020
Ult ustazy Ahmet Baıtursynuly «sózi joǵalǵan jurttyń ózi de joǵalady» degendi beker aıtqan joq. Ǵulama ǵalymnyń «sóz» dep otyrǵany «til». Alǵash Keńes ókimeti qurylǵan jyldary odaq quramynda resmı tirkelgen 194 túrli ult pen ulys bolypty. 1991 jyly odaq ydyraǵanda bulardyń teń jartysy, ıaǵnı 50 paıyzy joǵalyp ketken. Bular qalaı joǵaldy?
16 Qarasha, 2020
Bizde volonterlik týraly sóz qozǵaǵanda ony asarmen baılanystyra qaraý bar. Volonterlik qyzmettiń uıymdasqan nemese uıymdaspaǵan túrde júrgiziletini belgili. Sondyqtan sol uıymdaspaǵan, ıaǵnı ózdiginen atqarylatyn bir mezgildik, bir rettik jáne epızodtyq qoǵamdyq jumystar kezinde asardyń keıbir belgileriniń bolýy bulardyń arasynda tek jalpy uqsastyqtyń bar ekendigin meńzeýi múmkin.
13 Qarasha, 2020
Qazaq quryq ustaýdan qasha ma?!
Alystaǵy Amerıkanyń kovboılaryn búkil álem biledi. Kovboı dese, eldiń kózine at qulaǵynda oınaıtyn, basynan stetson qalpaǵyn tastamaıtyn, kóz ilespes qımylmen revolverin sýyryp alyp jaýyn jaıratyp salatyn surmergenniń romantıkalyq obrazy elesteıdi.
12 Qarasha, 2020
Mádenıetimizdiń máıegi – sóz. Ony olpy-solpy qoldaný kez kelgen ultqa uıat sanalady. Onyń ishinde uly dala tósin myńdaǵan jyldar boıy meken etken keshegi kóshpeli dala halyqtary sóz mádenıetine erekshe mán berip qaraǵan edi. Tipti, ómir súrý fılosofııasyn sózben tikeleı baılanysty baǵamdaǵan qarǵa tamyrly túrki jurty ústińdegi bózińe emes, aldymen aýzyńdaǵy sózińniń salmaǵyna syn artatyn bolǵan.
11 Qarasha, 2020
Aǵylshyndar – sypaıy halyq. Bir-birin qurmettep, izet kórsetýden esh jalyqqan emes. Sodan shyǵar Ulybrıtanııaǵa kelgen týrıster eń áýeli jergilikti halyqtyń qonaqjaılylyǵyn tilge tıek etedi.
10 Qarasha, 2020
Nemere tárbıesindegi nemkettilik
Búgingi nemerelerdi aıaımyn. Buryn nemerelerdi ulaǵaty ár isi men sózinen kórinetin qazynaly qarııalar áldılep, nebir ańyz, áfsanalar aıtyp, babalar erligimen ór etip, kisige zábir jasaýǵa bolmaıdy dep shapaǵat pen meıirge tárbıeleıtin. Olar «atashka» men «ájeka» emes, ata men áje edi. Nemereler de qazirgideı gadjetke emes, solardyń aýzyna qaraıtyn.
09 Qarasha, 2020
Keıde qazaq sóziniń qatpar-qatpar tereńine boılaǵan saıyn tarıhı tanymyńnyń tuǵyry ósip, baǵzyda salyp ketken babalar jolynyń kóne sorabyna qalaı túskenińdi ańǵarmaı da qalasyń. О́kinishke qaraı kóshpeli túrki taıpalarynyń, onyń ishinde qazaq ulysynyń qanshama kóne sózi aınalasy bir ǵasyrdyń ishinde aıaýsyz qysaspen sanadan súrildi. Ulttyń jany til ekenin jaqsy bilgen basqynshylar aldymen qazaqtyń baı sózdigine jymysqy saıasat pen astyrtyn soǵys bastaǵany belgili. Náýbet naýqan tilimizdi eginshe otady. Murnynan tizilgen muralardyń ishinde qazaqtyń tanym-túsinigine, ádet-ǵurpyna, tanym-túsinigine qatysty, jekeleı aıtqanda mezgilderge baılanysty, aı ataýlaryna qatysty qanshama sózderi jadymyzdan joǵaldy. Kóne maǵynalary kóp jaıttarǵa jeteleıtin nebir sózder kúresinge súıreldi.
06 Qarasha, 2020
Qashan kórseń de qııalyna qanat bitirip, qısaıǵannan qısyn izdep, túzelgenge túısik túzip, jalǵannyń jumbaǵyn jalǵyz sheshkisi kelip júretin bir pálsapashy tanystyń qarap júrmeı, lıngvıstıkaǵa da áýestigi aýǵany bar edi. Bir kúni jerden jeti qoıan tapqandaı qýanyshty júzben «júrek» pen «súıek» sózderiniń túbirin tapqanyn aıtty.
05 Qarasha, 2020
Kúnnen kúnge qanatyn keń jaıa túsken jańa tehnologııalar negizinde álemniń ózgerip bara jatqanyn kórip otyrmyz. Ol jańa tehnologııalardy negizinen kompanııalar men korporasııalar engizýde. Sebebi qazirgi kúni qarjynyń bári – solardyń qolynda. Olar bir-birimen jantalasqan básekelestikke túse otyryp, jańa ıdeıalar men solardy júzege asyratyndaı ádis-tásilderdi, ǵylym jańalyqtaryn izdestiredi. Sodan keıin ony kapıtaldyń kúshimen kóp qınalmastan birden júzege asyrady.
04 Qarasha, 2020
Sizdiń áldebir otyrystarda nemese kezekti jıyndardyń birinde qaısybir zamandasyńyz týraly nemese qoǵamdaǵy óte ózekti másele tóńireginde eleýsiz ǵana aıta salǵan oıyńyzben ol adamnyń ómirin nemese kún tártibinde kúıip turǵan sol máseleni túbegeıli ózgertip jiberýińiz ǵajap emes. Árıne, máseleniń mánisi oń sheshimin taýyp, álgi beıbaqtyń ǵumyry jaqsy jaǵyna óristep ketse, nur ústine nur ǵoı.
02 Qarasha, 2020
Taıaýda The Creative Assembly kompanııasy kezekti kompıýterlik oıynyn jarııalady. Total War Saga: Troy dep atalatyn bul oıyndy bir táýliktiń ishinde 7,5 mıllıon ret kóshirip alǵan. Árıne, buǵan ejelgi grek mıfteri, áıgili Troıa qalasyndaǵy soǵys týraly ańyz-áńgimeler áser etkeni anyq.
30 Qazan, 2020
Qarapaıym tumsha taǵyp júrýdiń el úshin sonshalyqty mańyzy bolatynyn kim bilgen? Jumysty da onlaın túrde úıde otyryp atqaratyn bolǵandyqtan, syrtqa kóp shyqpaısyń. О́tkende qala ishinde qoǵamdyq kólikke otyrdym. Kúndiz bolǵan soń avtobýsta adam qarasy kóp emes, otyrǵandardan basqa 6-7 adam ǵana túregelip tur. Iá, syrt kózge jolaýshylardyń bári betperde taqqan, biraq qalaı?
29 Qazan, 2020
Izgilikke bilte sýarǵan qazaqtyń dara danasy Abaı atamyz otyz toǵyzynshy qarasózinde «burynǵy bizdiń ata-babalarymyzdyń bul zamandaǵylardan bilimi, kútimi, sypaıylyǵy, tazalyǵy tómen bolsa da, artyq eki minezi bar» dep alystan sermeı kelip, «Ol eki minezi qaısy deseń, áýeli – ol zamanda el basy, top basy degen kisiler bolǵan. Kósh qońdy bolsa, daý janjaldy bolsa, bılik solarda bolady. Ekinshi minezi – namysqorlyq eken. At atalyp, arýaq shaqyrylǵan jerde aǵaıynǵa ókpe-arazdyqqa qaramaı, janyn salysady», dep sáýleli sóziniń túbine shamshyraǵyn túsiredi.
28 Qazan, 2020
Alty Alashtyń maqtanyshy Ahmet Baıtursynuly: «Gazet – halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili. Adamǵa kóz, qulaq, til qandaı kerek bolsa, halyqqa gazet sondaı kerek. Gazeti joq jurt basqa gazeti bar jurttardyń qasynda qulaǵy joq kereń, tili joq mylqaý, kózi joq soqyr sekildi» degen edi. Rýhanı mádenıetimiz ben eldik mártebemizdiń deńgeıin baǵamdaýǵa basty ólshem bolyp kele jatqan osy qaǵıdaǵa súıensek, kópshiliktiń ne oqyp júrgenine qarap, oı-sanamyzdyń, turmys-tirshiligimizdiń túr-turpatyn ańǵarýǵa bolatyn sekildi.
27 Qazan, 2020
Qazir buqaralyq aqparat quraldarynda jol apaty týraly aqparat óte kóp. Bir qalada kólik adamdy qaǵyp ketse, kelesisinde kólik aýdarylyp, pálenshe adam baqıǵa attanyp ketkenin estip jatamyz. Tipti mundaı jańalyqty estı-estı nazar aýdarmaıtyndaı bolyp baramyz ba, qalaı? Biraq elimizdegi jol apaty azaıar emes.
26 Qazan, 2020
Kesapat indet kelip, qoǵamnyń talaı kertartpa kem-ketigin kórsetip berdi. Ásirese karantın kezinde turmystyq zorlyq-zombylyq máselesiniń zoraıyp bara jatqany qatty baıqaldy. Bul rette jubaıyna judyryq jumsaǵan jaǵdaı ǵana jurtqa jıi aıan bolyp jatady. Al kúsh qoldanbaı-aq seriginiń sanasyn sansyratyp, kún bermeıtinder de kóptep kezdesedi.
23 Qazan, 2020
