Zulmat qaıtalanbasyn!

Saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske aldy Qala ákimi Baýyrjan Baıbek qýǵyn-súrgin qur­bandaryna arnalǵan eskert­kishke gúl shoq­taryn qoıdy. Úlken sha­raǵa qa­tysqandardyń ara­­synda qoǵam qaırat­ker­­leri, qalalyq máslı­hat­tyń depýtattary, qoǵam­­dyq uıymdardyń belsen­­dileri, sonymen qatar, qý­ǵyn-súrgin jyldary qaza tapqandardyń aǵaıyn-týǵandary boldy.  «Qýǵyn-súrgin jáne ashar­shylyq jyldary elimizde qanshama qaıratker men zııa­ly jan jazyqsyz jalanyń qur­banyna aınaldy. Ǵa­lym-zertteý­shilerimizdiń máli­metterine súıener bolsaq, tek 1921 men 1954 jyldar ara­ly­ǵynda ǵana elimizde 25 myńnan astam adam sebep-saldarsyz atylyp ketken. Qýǵyn-súrgin qurbandarynyń urpaqtary uzaq jyldar «halyq jaýynyń» balasy degen aýyr ataqty arqalap júrdi. Zulmat jyldary Qazaqstan óz halqynyń 48 paıyzyn joǵaltty. Sonymen qatar, bul oqıǵalar elimizdiń demografııalyq ósýine, jańǵyrýyna orny tolmas zor nuqsan keltirdi», – dedi B.Baıbek. Qala basshysy kezinde «qyzyl náýbettiń» qur­ban­daryna arnalyp qoıylǵan bul qulpytastyń ornyna Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qarsańynda záý­lim eskertkish ornatý týraly Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń tapsyrmasy baryn aıtty. Qazir bolashaq záýlim eskertkishtiń joba-syzbasyna baıqaý jarııalanypty. Uly Otan soǵysynyń ardageri, 90 jastaǵy Ábdil­da Muhametjan jınalǵan qaýym­ǵa qýǵyn-súrgin jyldary óz ákesinen qalaı aıyrylǵanyn aıtyp berdi. «Meniń ákem, atam jáne atamnyń týǵan inisi 1916 jylǵy Ult-azattyq kóterilisine qatysqan. Atam­nyń birneshe inisi men ózin Boraldaı mańynda darǵa asyp, qalǵandaryn túrmege japqan. 1937 jyly 26 jeltoqsan kúni úıge áskerı kıim kıgen úsh adamnyń kelgeni áli esimde. Men qonaq bólmedegi shýdan oıanyp kettim. Olardyń túrleri óte sýyq, yzbarly edi. Sol túni qatty qoryqtym. Olar sol joly meniń ákemdi ózderimen birge alyp ketti. Sodan soń ákemdi qaıtyp kórmedim...»,  – dedi janary  jasqa shylanǵan aqsaqal. Eske alýǵa jınalǵan kóp­shilik bir zamanda halyqtyń basyna túsken «qyzyl náýbet­tiń» qurbandaryna baǵyshtap Qu­ran oqydy, «zulmat qaıta­lan­basyn!» dep betterin sıpady. Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY